یکی از بندهای تفاهم نامه ایران و آمریکا به موضوع بازگشت شرایط تنگه هرمز به پیش از دوران جنگ و روان شدن تردد کشتی ها در یک بازه زمانی مشخص اختصاص دارد. این موضوع در روزهای اخیر به یکی از محورهای اظهارنظر مقام های ایرانی و کشورهای دیگر تبدیل شده است. رییس جمهور فرانسه شب گذشته در اظهاراتی گفت: ما تجهیزات تخصصی مین روبی، از جمله دو کشتی مین یاب و دو ناوچه، را برای کمک به تضمین عبور ایمن از تنگه هرمز مستقر کرده ایم.

به گزارش فرارو، اخبار و اظهارات مقام های مختلف حاکی از آن است که مین ریزی در بخش های مختلف تنگه هرمز از جمله ابزارهایی بود که ایران برای انسداد تنگه هرمز پس از آغاز جنگ 40 روزه از آن استفاده کرد. با توجه به اهمیت امنیت کریدورهای دریایی، کارشناسان از همان ابتدا بر این موضوع تأکید می کردند که حتی اگر ایران اقدام به مین ریزی تنگه هرمز نکرده باشد، صِرف اعلام رخ دادن چنین عملیاتی باعث ایجاد اختلال و افزایش ریسک ترانزیت دریایی در این مسیر می شود.

امانوئل ماکرون، رییس جمهور فرانسه و کی یر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، در بیانیه ای اعلام کردند که تنگه هرمز شریان حیاتی اقتصاد جهانی است. تضمین مجدد ایمنی تردد کشتی های متعلق به تمامی کشورها از این تنگه، موضوعی با اهمیت جهانی است. سلطنت عمان موافقت کرده است تا با بریتانیا و فرانسه همکاری کند و از ایمنی آب های سرزمینی خود برای کشتیرانی اطمینان حاصل نماید.

در بخش دیگر این بیانیه آمده است: بریتانیا و فرانسه همچنین آمادگی دارند تا در راستای حمایت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، یک مأموریت نظامی چندملیتی گسترده تر را مستقر کنند.

این بیانیه با واکنش تند کاظم غریب آبادی، معاون وزارت امور خارجه ایران، مواجه شد. غریب آبادی علاوه بر عهده دار بودن مدیریت مذاکرات کارشناسی با طرف آمریکایی، مسئولیت گفت وگو با عمان به عنوان دیگر کشور ساحلی تنگه هرمز را نیز بر عهده دارد.

پیش از این نیز مسئله حضور نیروهای خارجی در تنگه هرمز با محوریت ارتش های اروپایی مطرح و با واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست نهم تیرماه روبه رو شده بود. اسماعیل بقایی در پاسخ به سؤالی درباره این گمانه زنی ها، بند 5 تفاهم نامه ایران و آمریکا را خواند و تأکید کرد که مسئولیت این موضوع با ایران است و جمهوری اسلامی می تواند بدون نیاز به مداخله هر طرف دیگری، این کار را انجام دهد. در حال حاضر ایران و آمریکا بازیگران اصلی میدانی در تنگه هرمز هستند و اروپایی ها نیز می خواهند به این معادله اضافه شوند.

بند 5 تفاهم نامه که به آن استناد می شود، می گوید: با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتی های تجاری، بدون هزینه، فقط برای 60 روز از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتی های تجاری بلافاصله آغاز و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مین زدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف 30 روز برقرار خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین ترتیبات آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفت وگو خواهد کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر می کند.

تصویری که با عنوان مین دریایی مهام - 3 در تنگه هرمز، روز 9 خرداد در رسانه های داخلی منتشر شد

تنگه هرمز به طور مشخص از آب های سرزمینی ایران و عمان تشکیل شده است. موضوعی که در اظهارات مختلف مسئولان در تهران به آن اشاره شده و از عنوان کشورهای ساحلی برای آن استفاده می شود. در بیانیه مشترک لندن پاریس نیز تأکید شده است که بریتانیا و فرانسه با عمان به توافق رسیده اند تا عملیات خود را در آب های سرزمینی این کشور انجام دهند. پیش از این نیز کریدور تردد کشتی ها از آب های سرزمینی عمان با هماهنگی مسقط و حمایت نظامی آمریکایی ها باز شده بود.

افزایش تردد کشتی ها از بخش عمانی تنگه هرمز در روزهای 1 و 2 جولای 2026 (10 و 11 تیر 1405)

منبع: فرارو