وضعیت فوتبال ملی در ایران تعریف چندانی ندارد. این شرایطِ فشل گونه، علل و عوامل متعددی دارد که بخش اصلی آن مربوط به نبودن و نداشتن زیرساخت مناسب است. در سطحی بالاتر، عمده دلیل این مشکلات به نبودن، نداشتن یا بد دراختیار داشتن بودجه لازم برمی گردد. بودجه ای که یا برای چنین مواردی اختصاص نمی یابد، یا اگر در میان است، به درستی از آن برای بهبود زیرساخت استفاده نمی شود.

این وسط، تحریم های اعمال شده بر بانک ها را هم باید گنجاند تا پاداشی که قرار است فیفا به فوتبال ایران تزریق کند، بلوکه بماند. با این حال، اگر مدیر ی در این مملکت پیدا شود که به غیر از شعار ، بهره ای از کار عملی هم برده باشد، می توان بخش زیادی از این مشکلات را برطرف کرد. نیاز به جستجوی فراوان در منابع مختلف نیست تا مشخص شود فدراسیون کنونی که زمام امورش در اختیار مهدی تاج است، به لحاظ اقتصادی و اسپانسرینگ در وضعیت اسفناکی به سر می برد. او و زیرمجموعه اش غالبا از محل درآمدهای دولت ارتزاق می کنند و وعده بازپس دهی این قروض را در صورت واریزی پاداش فیفا می دهند. جالب است حتی برای برپایی اردوی تیم ملی در ترکیه هم، فدراسیون مهدی تاج آهی در بساط نداشت تا دست یاری نزد زیرمجموعه های دولتی دراز کند. عجیب آنکه چنین مدیری با این همه سال سابقه به عنوان رییس، از این حیث، شکست خورده ای کامل است.

بحران فقط پول نیست

اگر تصور شود نقطه ضعف بزرگ مهدی تاج، نداشتن پول برای چرخاندن این مجموعه عریض و طویل است، در حقش بیش از اندازه لطف شده؛ مشکل عمده ای که تاج در سال های اخیر برای فوتبال ایران تراشیده و به بار آورده، تصمیمات خبرساز او برای تیم ملی است. بدون آنکه نیاز به ورود به جزییات باشد و شرایط فوتبال پایه و زنان در عصر مهدی تاج زیر ذره بین برود، کافی است تصمیمات او برای نیمکت تیم ملی بزرگسالان ایران مورد بررسی قرار بگیرد.

شاهکار مهدی تاج در این عرصه به ویلموتس گیت برمی گردد. او بزرگ ترین خسارت ممکن را به فوتبال ایران زده و بخش زیادی از پول های بلوکه شده در فیفا، به جای آنکه صرف بهبود زیرساخت و فوتبال پایه در ایران شود، صرف همین مدیریت بحث برانگیز تاج و قراردادش با همان مرد بلژیکی شد. کاری که مهدی تاج در پرونده ویلموتس کرد، فوتبال ایران را در آستانه ورشکستگی قرار داد. جالب آنکه مربی نجیب تاج کاری کرد تا نهادهای بازرسی به این قرارداد مشکوک شده و فضایی برای خروج محترمانه او از فدراسیون فوتبال به وجود بیاورد. جالب آنکه بدون پرداخت هزینه ای، تاج در یک رفت وبرگشت سریع، دوباره به فدراسیون برگشت؛ این بار بدون آنکه کسی به او بگوید بالای چشمش ابروست!

بازگشت تاج به فدراسیون فوتبال ایران هم بدون هزینه نبود؛ او دراگان اسکوچیچ که کارنامه درخشانی در تیم ملی ایران به جا گذاشته و ایران را مسافر جام جهانی کرده بود، از کار برکنار و دوباره کارلوس کی روش که چوب خطش در فوتبال ایران پر شده بود را به تیم ملی برگرداند. نتیجه فاجعه بود؛ ایران زشت ترین نتیجه ممکن در ادوار جام جهانی را در قطر گرفت و مقابل تیم ملی انگلیس تحقیر شد. ایران اگرچه با کی روش سه امتیاز از برد مقابل ولز کسب کرد، باز از صعود به مرحله حذفی بازماند تا قمار بزرگ تاج با یک رکورد منفی، در یکی از سیاسی ترین جام های ممکن، تبدیل به چیزی شبیه به فاجعه باشد.

تاج که به نظر می رسید باید از گرفتن تصمیماتی شتابزده درباره تیم ملی پرهیز کند، پس ازتوصیه به ایرانیزه شدن نیمکت تیم ملی، به سراغ امیر قلعه نویی رفت؛ مربی ای که اگرچه پرافتخارترین مربی ایرانی تاریخ لیگ برتر بود؛ ولی به وضوح از روزهای اوجش فاصله گرفته و در مقام مقایسه، اختلاف زیادی با یحیی گل محمدی داشت. دستاوردهای قلعه نویی در فوتبال ایران مربوط به دهه گذشته بود ولی یحیی کارنامه بهتری در سال های اخیر ثبت کرده و به لحاظ فنی، شایستگی بیشتری داشت تا گزینه اول نیمکت تیم ملی شود. با این وجود، دلایل غیرفنی، یحیی را در فهرست سیاه گذاشت تا مسیر برای سرمربیگری قلعه نویی فراهم شود. امیر هم اگرچه با وعده های شیرین نیمکت تیم ملی را در آغوش کشید؛ اما دستاوردی برای فوتبال ایران و مهدی تاج در جام جهانی نداشت. از همه عجیب تر اینکه تیم ملی با دستپخت جدید تاج، حتی از صعود از مرحله گروهی در جام جهانی 48 تیمی بازماند و در بین 8 تیم برتر سوم گروه های مختلف در رده نهم قرار گرفت.

پشت مهدی تاج به کجا گرم است؟

واقعیت این است که برای بررسی جزیی تر اتفاقاتی که در فوتبال ایران تحت مدیریت مهدی تاج رخ داده، نیاز به زمان و کلمات بی شماری است؛ با این حال، مرور همین تصمیمات اخیر او و لطماتی که به فوتبال ملی زده کافی است تا در یک دنیای آزاد، بازخواست شده و بابت نتایجی که تیم ملی در دوران مدیریتش گرفته، توبیخ شود. با این وجود، در رفتاری عجیب تر، ظاهرا نیرویی پشت مهدی تاج است، یا حداقل او این طور القا می کند، که نمی توان جایگاهش را تهدید کرد. از آن بدتر اینکه فضایی غیرواقعی به وجود آورده که نمی توان حتی از او انتقاد کرد!

جالب آنکه در ناکامی جدید، تاج دوباره روزه سکوت گرفته و حاضر به عذرخواهی هم نیست چه برسد به آنکه مثل روسای دلسوز بخواهد از سمتش کنار برود و کار را به مدیری امروزی تر که دلش برای آینده فوتبال ایران بسوزد، بدهد. تاج مسئول اصلی اتفاقاتی است که بر سر تیم ملی رفته و اتفاقا اگر کسی قرار است بابت نتایج اخیر تیم ملی بازخواست شود، بالاتر از قلعه نویی باید به سراغ مهدی تاج رفت.

او همچنان در این مسیر با القای پشت گرمی اش در حال گرفتن تصمیماتی است که می تواند لطمه وارد آمده به تیم ملی را بیشتر کند. در این بین اما پرسش اصلی ناگزیر از مطرح شدن است: آیا کسی قدرت برخورد با چنین مدیری که تصمیماتش منجر به عقب گرد وحشتناک فوتبال ایران شده را ندارد؟ آیا فیفاهراسی و چسباندن خودش به نهادهای دولتی و غیره، باعث می شود تا مصونیتی فراتر از آنچه که باید داشته باشد؟ این ها بخشی از سوالاتی است که در سال های اخیر درباره مهدی تاج مطرح شده و هنوز نهاد و مسئولی خودش را مکلف به پاسخگویی در این مورد نکرده؟ مورد آخر آنکه آیا قرارداد مارک ویلموتس هنوز در جیب کت مهدی تاج است؟