خورشید بی رحمانه می تابد و نفس زیر سنگینی موج گرما و شرجی بریده بریده می شود. دمای تابستان اهواز از 50 درجه رد می شود و برق ساعت ها نیست؛ آب که هیچ! رگ آبی کارون و اروند خشکیده و خوزستان، پرآب ترین جلگه ایران را گرفتار گرداب خاک و غبار کرده است. زمستان خدا نکند که باران سیل آسا ببارد! مردم تا کمر در سیلاب فرو می روند.

به گزارش شرق، این جملاتی است که مردم خوزستان به زبان می آورند، مردم اهواز، آبادان، خرمشهر، دزفول، اندیمشک، مردمان کوت عبدالله، جزیره مینو، شلمچه و... . آنها که با تمام پوست و استخوان می دانند جنگ چه معنایی دارد.

خوزستان این تابستان کلافه است؛ بمباران شبانه و روزها گاهی برق دو نوبت قطع می شود و نفس به تنگ می آید. مدیران وزارت نیرو می گویند در همین حملات چند روز گذشته، نیروگاه ها، پست های توزیع برق، دکل ها و تیرهای برق استان های جنوبی کشور آسیب دیده است.

تابستان گرم امسال و البته شمار بالای سیم کشی غیرمجاز برق در اهواز سبب شده است شبکه کم بیاورد و خاموشی های خوزستان بیشتر از همیشه است. محمد اله داد، مدیرعامل توانیر، گزارش داده است حملات اخیر آمریکا به ایران خسارات سنگینی به شبکه برق کشور وارد کرده و توان شبکه برق را چهارهزارو 200 مگاوات کاهش داده است. او از تخریب بیشتر از دو هزار نقطه در جنگ خبر داده و گفته است: خسارت واردشده به شبکه و تجهیزات صنعت برق از مرز 60 هزار میلیارد تومان گذشته است که این حجم از تخریب، مستقیما بر تاب آوری و سرعت خدمات رسانی شبکه در روزهای اوج مصرف تأثیر گذاشته است .

محمد فراتی، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق اهواز هم انشعابات غیرمجاز را عامل اصلی ناپایداری شبکه برق در روزهای گرم سال دانسته و گفته است بیش از 12 هزار انشعاب غیرمجاز در کلان شهر اهواز جمع آوری شده است.

به گزارش ایسنا، این مدیر محلی توضیح داده است: در روزهای اخیر در چندین نقطه از کلان شهر اهواز، شاهد آسیب جدی به ترانسفورماتورهای شبکه فشار ضعیف به دلیل استفاده غیرمجاز از انرژی برق بوده ایم که این موضوع منجر به ناپایداری شبکه و سلب آسایش مشترکان قانونمند شده است .

او در ادامه تأکید کرده است: سرقت انرژی از طریق برخی افراد سودجو، به ویژه در مناطق حاشیه ای، باعث سوختن تعداد زیادی از ترانس های توزیع شده است. بیشتر این حوادث در ساعات پیک مصرف رخ می دهد که علاوه بر تحمیل خسارات سنگین به تجهیزات، موجب قطعی های طولانی مدت برق تا زمان تعمیر و تعویض تجهیزات می شود .

مسئله انشعاب غیرمجاز برق در مناطق حاشیه ای اهواز در شرایطی مطرح می شود که اسماعیل ایدنی، رییس وقت دانشگاه علوم پزشکی اهواز، در بهمن سال 1394 به تسنیم گفته بود 10 درصد حاشیه نشینان کشور در خوزستان سکونت دارند و محسن موسوی زاده، نماینده وقت خوزستان در شورای عالی استان ها، در آذر سال 1399 به ایلنا گفته بود: جمعیت 400 هزارنفری حاشیه شهر اهواز فاقد امکانات لازم و شرایط معمول زندگی شهری هستند. درحالی که این مناطق یک سوم جمعیت اهواز را در بر می گیرند .

او تأکید کرده بود: در دوران جنگ تحمیلی که خط مقدم جنگ شهرهایی مانند سوسنگرد، حمیدیه، هویزه، بوستان، آبادان و خرمشهر بودند و مردم این شهرستان ها مجبور به مهاجرت شدند. پس از پایان جنگ تحت عنوان مهاجران جنگی راحت ترین مکان برای سکونت شان مناطق حاشیه ای اهواز شد که امروز این مناطق با جمعیت زیاد از ابتدایی ترین امکانات زندگی بی بهره هستند و مناطق غربی اهواز مثل ملاشیه با جمعیتی بیش از 50 هزار نفر و مناطقی مثل کوی سادات، مندلی، گلدشت، سیاحی، عندو و سلیم آباد با جمعیتی بیش از 120 هزار نفری هنوز از جاده های آسفالت و سیستم فاضلاب بی بهره اند و در مقایسه با مرکز شهر بسیار محروم تر هستند. اکثر خیابان ها یا آسفالت شان تخریب شده یا بر اثر بارندگی ها و پس زدن فاضلاب با مشکل آب گرفتگی روبه رو می شوند .

خاموشی برق در تابستان گرم خوزستان آن هم در میانه جنگ، در شرایطی است که پیش ازاین کشور با کسری هشداردهنده برق دست وپنجه نرم می کرد. نگاهی به آمارهای تولید و مصرف برق می تواند روایت دقیق تری از وضعیت برق کشور به نمایش بگذارد. تقریبا از دهه 90 خورشیدی عقب ماندگی تولید از مصرف برق شروع شد و سال به سال این شکاف گسترده تر شد، به طوری که در مرداد 1400، میزان کسری برق کشور 12 هزار مگاوات گزارش شد و در تابستان 1403 میزان ناترازی برق به 18 هزار مگاوات رسید و هم اکنون این عدد بین 20 تا 25 هزارمگاوات گزارش می شود.

این میزان کسری برق در واقع حدود یک پنجم مصرف برق کشور است. شکاف مداوم تولید و تقاضا در شرایطی رخ می دهد که وزارت نیرو اعلام می کند سالانه باید بین پنج تا 5.2 هزار مگاوات برق به ظرفیت تولید کشور اضافه شود، اما در سال های پیش از دهه 90 میزان تولید و مصرف تقریبا سر به سر بوده و سپس تولید برق از تقاضا عقب افتاده است و این شکاف سال به سال بیشتر و بیشتر شده است.

بررسی گزارش های آماری وزارت نیرو نشان می دهد در سال 1394 میزان افزایش تولید برق حتی به هزار مگاوات هم نرسید و در واقع میزان تولید برق کمتر از یک پنجم برنامه بوده است. آرش نجفی، رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، در یک نشست خبری گفته است رفع ناترازی برق به دست کم 20 میلیارد دلار سرمایه گذاری نیاز دارد. گذشته از اینکه در شرایط تحریم، جذب سرمایه گذار خارجی برای توسعه برق کشور بسیار دشوار است، قیمت گذاری دستوری انرژی و مداخلات دولتی هم موجب شده است سرمایه گذار داخلی هم چندان راغب به تولید برق و راه اندازی نیروگاه نباشد. از آن سو دولت گرفتار کسری بودجه است و نه تنها توان سرمایه گذاری در تولید برق کشور را ندارد، بلکه هزینه نگهداری شبکه برق کشور هم از عهده آن خارج است. اما ماجرای کسری برق فقط به تابستان محدود نمی شود و سنگ بنای توسعه برق کشور از ابتدا به نادرست چیده شده است.

بخش درخورتوجهی از نیروگاه های کشور که حدود 80 تا 85 درصد آنها را شامل می شود، به گاز وابسته هستند و تأمین سوخت مورد نیاز این نیروگاه ها با توجه به ناترازی گاز دشوار است. ایران گرچه دومین میدان گازی بزرگ جهان را در اختیار دارد، اما چیزی حدود 250 میلیون مترمکعب کسری گاز در کشور گزارش می شود که نزدیک به یک سوم تقاضای بازار داخلی است، بنابراین کسری گاز می تواند به صورت مستقیم تولید برق در کشور را تحت الشعاع قرار دهد.

از آن سو، حدود 14 تا 15 درصد نیروگاه های برق کشور برقابی هستند و بحران آب و کمبود بارندگی ها می تواند این نیروگاه ها را از مدار تولید خارج کند. از این میان، بخش اندکی از تولید برق کشور به نیروگاه های تجدیدپذیر اختصاص دارد که تا پیش از دولت چهاردهم سهمی کمتر از یک درصد تولید برق کشور را در اختیار داشتند که در دولت چهاردهم این رقم بیشتر شده و به حدود چهار هزار و 700 مگاوات رسیده است.

حالا با این مشکلات وخیم صنعت برق کشور، دولت به توصیه کاهش مصرف برق برای جلوگیری از قطع برق مناطق گرمسیر بسنده کرده است؛ توصیه هایی مانند خاموش کردن لامپ اضافه یا جایگزینی کولرهای آبی به جای کولرهای گازی. مردم خوزستان می گویند دولت می توانست صفحات خورشیدی را با تسهیلات ویژه بین شهروندان مناطق جنوب کشور توزیع کند تا مردم با نصب نیروگاه های خانگی خورشیدی بتوانند نیازهای خود را تأمین کنند.

آنها می گویند حتی اگر دولت به صورت رایگان این صفحات خورشیدی را در استان های جنوبی و گرمسیر توزیع می کرد، با کاهش بار مصرف برق استان های جنوبی از شبکه برق سراسری، هزینه تأمین این صفحات خورشیدی به جیب دولت برمی گشت و درواقع این راهکار می توانست به نوعی سرمایه گذاری غیرمستقیم دولت در صنعت برق باشد.