بر اساس قیمت های اعلام شده، کف قیمت محصولات سایپا و پارس خودرو به حدود یک میلیارد تومان رسیده و ارزان ترین محصولات ایران خودرو در محدوده یک میلیارد و 500 میلیون تومان قیمت گذاری شده اند. اگر تا دیروز قیمت بازار مانع خرید بود، امروز خود قیمت کارخانه نیز به مانعی جدی تبدیل شده است.

به گزارش دنیای اقتصاد، این تغییر، بازار خودرو را وارد مرحله ای کرده که در آن دیگر صرف کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار، لزوما به افزایش دسترسی مصرف کنندگان منجر نخواهد شد؛ زیرا مساله اصلی از شکاف قیمت ها به شکاف درآمد و قیمت منتقل شده است.

حداقل دریافتی یک کارگر متاهل را اگر حدود 25 میلیون تومان در ماه در نظر بگیریم، درآمد سالانه او به حدود 300 میلیون تومان می رسد. بر این اساس، خرید یک دستگاه ساینا، حتی اگر تمام درآمد ماهانه بدون کوچک ترین هزینه ای پس انداز شود، بیش از سه سال زمان نیاز دارد.

برای خرید یک دستگاه دناپلاس نیز این مدت به حدود 6 سال و 10 ماه می رسد. البته این محاسبه بر پایه فرضی انجام شده که در دنیای واقعی اساسا امکان تحقق ندارد؛ اینکه خانوار هیچ هزینه ای برای اجاره یا خرید مسکن، خوراک، پوشاک، درمان، آموزش، حمل ونقل و سایر هزینه های زندگی نداشته باشد و بتواند تمام درآمد خود را پس انداز کند.

همین مقایسه نشان می دهد که مساله امروز بازار خودرو صرفا گرانی نیست، بلکه کاهش استطاعت خرید است. در ادبیات اقتصادی، استطاعت خرید تنها به قیمت یک کالا وابسته نیست، بلکه نسبت میان قیمت آن کالا و درآمد خانوار را نشان می دهد. هرچه این نسبت بزرگ تر شود، آن کالا عملا از سبد مصرف خانوار خارج می شود. به بیان دیگر، آنچه خودرو را از دسترس خانوارها دور کرده، تنها رشد قیمت آن نیست، بلکه عقب ماندن درآمدها از شتاب افزایش قیمت دارایی هاست.

همزمان با افزایش قیمت کارخانه ای خودرو، نشانه های دیگری نیز از کاهش قدرت خرید در بازار دیده می شود. افت محسوس استقبال از برخی طرح های فروش خودروسازان، کاهش حجم معاملات و نزدیک شدن تدریجی قیمت کارخانه و بازار آزاد، همگی می توانند این تصور را ایجاد کنند که بازار به تعادل رسیده است.

اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند این آرامش، بیش از آنکه ناشی از تعادل عرضه و تقاضا باشد، حاصل خروج بخشی از متقاضیان از بازار است. ممکن است بخشی از این کاهش، ناشی از ناتوانی متقاضیان در تامین منابع مالی لازم باشد؛ موضوعی که در اقتصاد از آن با عنوان تقاضای سرکوب شده ناشی از افت درآمد واقعی یاد می شود.

خودرو همچنان برای بسیاری از خانوارها یک کالای ضروری محسوب می شود؛ با این حال، وقتی هزینه خرید یک خودروی داخلی معادل چندین سال درآمد یک خانوار می شود، تصمیم خرید به تعویق می افتد. نتیجه این روند، افزایش سن ناوگان خودروهای شخصی، کاهش تقاضا برای خودروهای صفر، رونق نسبی بازار خودروهای دست دوم و در نهایت کاهش رفاه خانوار خواهد بود.

رشد مستمر قیمت دارایی ها در کنار افزایش کندتر درآمد خانوارها، موجب شده است که فاصله میان دستمزد و قیمت کالاهای بادوام هر سال بیشتر شود. در چنین شرایطی، خودرو نیز مانند مسکن، به کالایی تبدیل شده که خرید آن بیش از آنکه به درآمد ماهانه وابسته باشد، به دارایی های انباشته، ارث، فروش ملک یا حمایت مالی خانواده وابسته است.

بررسی ها نشان می دهد که کمترین مدت زمان خرید خودرو برای یک کارگر متاهل با فرض پس انداز کامل حقوق، حدود 2 سال و 10 ماه و حداکثر آن 6 سال و 10 ماه است. در مقابل حداکثر زمان خرید خودرو برای کارگری با ویژگی های مشابه 6سال و 10ماه است.

در فهرست جدید قیمت خودروها، کف قیمت محصولات پارس خودرو متعلق به سهند N با بهای 833 میلیون تومان است. با این حال، اگر یک کارگر متاهل دارای یک فرزند با حداقل حقوق 25 میلیون تومان قصد خرید این خودرو را داشته باشد، باید 2 سال و 10 ماه حقوق خود را، بدون در نظر گرفتن سایر هزینه های زندگی، به طور کامل پس انداز کند.

در فهرست جدید ایران خودرو، پژو 207 دنده ای با قیمت یک میلیارد و 502 میلیون تومان ارزان ترین محصول این شرکت است و خرید آن با فرض پس انداز کامل حقوق، پنج سال زمان می برد.

از سوی دیگر، قیمت پارس نوآ از سوی پارس خودرو یک میلیارد و 231 میلیون تومان تعیین شده و خرید آن به چهار سال و یک ماه زمان نیاز دارد. همچنین خرید خودروهای کوییک یا اطلس با حداقل دستمزد، حدود سه سال و پنج ماه طول می کشد.

خرید تارا دنده ای با قیمت یک میلیارد و 888 میلیون تومان نیز حدود 6 سال و 4 ماه و خرید راناپلاس با قیمت یک میلیارد و 580 میلیون تومان حدود 5 سال و 3 ماه زمان نیاز دارد.