وقتی از سلاح صحبت می کنیم، معمولاً تصویر اسلحه، موشک یا تجهیزات نظامی مدرن در ذهنمان شکل می گیرد. اما انسان صدها هزار سال پیش نیز برای شکار و دفاع از خود سلاح می ساخت؛ سلاح هایی که نه از فلز، بلکه از چوب و سنگ ساخته می شدند و امروز سرنخ های مهمی درباره زندگی انسان های اولیه در اختیار باستان شناسان قرار داده اند.

به نقل از لایو ساینس، به گفته بن فیتزهاگ، استاد انسان شناسی دانشگاه واشنگتن، سلاح به هر ابزاری گفته می شود که برای وارد کردن آسیب به موجودات زنده، چه در شکار و چه در درگیری میان انسان ها، به کار رفته باشد.

البته رولف ورمین، پژوهشگر باستان شناسی دانشگاه استکهلم، تأکید می کند که هر ابزار تیز یا آسیب زننده ای لزوماً سلاح محسوب نمی شود. باستان شناسان برای تشخیص این موضوع، علاوه بر شکل ابزار، به محل کشف، آثار فرسایش، بقایای جانوری و شواهد استفاده از آن نیز توجه می کنند.

باستان شناسان سه یافته را مهم ترین نامزدهای قدیمی ترین سلاح های شناخته شده بشر می دانند.

نیزه کلکتون که در سال 1911 در منطقه کلکتون-آن-سی انگلستان کشف شد، بیش از 400 هزار سال قدمت دارد و امروزه در موزه تاریخ طبیعی لندن نگهداری می شود.

این نیزه از چوب سرخدار ساخته شده و تنها بخش نوک آن باقی مانده است. پژوهشگران معتقدند این سلاح احتمالاً توسط انسان هایدلبرگی یا نئاندرتال های اولیه ساخته شده و برای شکار از فاصله نزدیک به کار می رفته است.

در سال 1992، باستان شناسان در شوئنینگن آلمان مجموعه ای از نیزه ها و چوب های پرتابی چوبی را کشف کردند که قدمت آن ها بین 200 تا 300 هزار سال برآورد می شود.

این سلاح ها که بیشتر از چوب صنوبر و کاج ساخته شده اند، سالم ترین سلاح های چوبی باستانی جهان به شمار می روند. طول برخی از این نیزه ها به بیش از دو متر می رسد و در کنار بقایای اسب های شکارشده پیدا شده اند؛ موضوعی که نشان می دهد انسان های اولیه از تاکتیک های گروهی و برنامه ریزی شده برای شکار استفاده می کردند.

سومین مدعی، سرنیزه های سنگی کشف شده در محوطه کاتو پن 1 در آفریقای جنوبی است که قدمتی نزدیک به 500 هزار سال دارند.

آثار سایش روی لبه های این ابزارها نشان می دهد که احتمالاً به دسته های چوبی متصل بوده و به عنوان نیزه استفاده می شده اند. هرچند برخی پژوهشگران این فرضیه را قطعی نمی دانند، زیرا هیچ دسته چوبی همراه این سرنیزه ها کشف نشده است.

پاسخ احتمالاً مثبت است. بسیاری از انسان شناسان معتقدند انسان های اولیه از چوب، الیاف گیاهی، زردپی حیوانات و دیگر مواد آلی برای ساخت سلاح استفاده می کردند؛ موادی که در طول صدها هزار سال تجزیه شده اند و اثری از آن ها باقی نمانده است.

به همین دلیل، قدیمی ترین سلاحی که امروز می شناسیم، لزوماً نخستین سلاح ساخته شده توسط انسان نیست.

ورمین می گوید مطالعه این سلاح ها تنها درباره خشونت نیست؛ بلکه نشان می دهد انسان های اولیه چگونه مواد مختلف را می شناختند، دانش خود را منتقل می کردند، با یکدیگر همکاری داشتند و برای بقا برنامه ریزی می کردند.

در میان سه مدعی اصلی، بیشتر باستان شناسان نیزه کلکتون را قدیمی ترین سلاح چوبی شناخته شده جهان می دانند، هرچند بحث درباره قدیمی ترین سلاح بشر همچنان ادامه دارد.

منبع: فرارو