به نقل از مهر، علی بیت اللهی با اشاره به وضعیت برداشت آب های زیرزمینی و ارتباط آن با پدیده فرونشست زمین، اظهار کرد: در مجموع سالانه نزدیک به 50 میلیارد مترمکعب آب از چاه های کشور استحصال می شود که بخشی از این آب دوباره به لایه های زیرین زمین نفوذ می کند، بخشی تبخیر می شود و بخش دیگری نیز به مصرف می رسد.

وی افزود: در میان استان های کشور، متأسفانه استان های کرمان، فارس، خراسان رضوی، اصفهان و تهران بالاترین میزان برداشت و تخلیه آب های زیرزمینی را دارند. اگر به نقشه های فرونشست زمین نیز توجه شود، بیشترین پهنه های فرونشستی کشور نیز در همین استان ها قرار گرفته است.

رییس بخش زلزله شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی بیان کرد: علاوه بر گسل های شناخته شده، نقاط دیگری نیز دارای گسل های فعال هستند. در تهران، اگر بخواهیم گسل های اصلی عبوری از محدوده شهری را از شمال به جنوب بررسی کنیم، ابتدا گسل مشا قرار دارد که در نزدیکی تهران و خارج از محدوده شهری واقع شده است. البته اگر زلزله بزرگی در این گسل رخ دهد، بدون تردید ساختمان ها، منازل و مستحدثات شهر تهران تحت تأثیر قرار خواهند گرفت و آسیب خواهند دید.

بیت اللهی تصریح کرد: اگر صرفاً گسل های عبوری از محدوده شهری تهران را در نظر بگیریم، گسل شمال تهران در امتداد دامنه های شمالی شهر قرار دارد. همچنین گسل های لویزان و نیاوران نیز در منطقه یک تهران گسترده شده اند و به سمت شرق شهر ادامه پیدا می کنند.

وی افزود: در بخش های جنوبی تر نیز گسل های شمال ری، جنوب ری و کهریزک از محدوده های شهری عبور می کنند و در مجاورت مناطق مسکونی قرار دارند.

رییس بخش زلزله شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه علاوه بر این گسل های اصلی، گسل های کوچک تر متعددی نیز در محدوده شهری تهران شناسایی شده اند، گفت: تعداد این گسل های شناخته شده به حدود 27 مورد می رسد که همگی نشان دهنده فعال بودن ساختار لرزه ای پوسته زمین در تهران هستند.

وی افزود: وجود این شکستگی ها به معنای آن است که در گذشته زمین لرزه های بزرگی در این محدوده رخ داده و لایه های زمین دچار گسیختگی شده اند. این گسل ها شناسایی و نقشه برداری شده اند و برای آن ها حریم گسل نیز تعیین شده است؛ به همین دلیل احداث ساختمان های بسیار مهم و حساس در محدوده حریم گسل ها ممنوع است.

بیت اللهی بیان کرد: در مجموع، وجود این تعداد گسل فعال در داخل و اطراف محدوده شهری تهران، زمینه وقوع زمین لرزه های متعدد را فراهم می کند و این موضوع ضرورت توجه جدی به مخاطرات لرزه ای و رعایت الزامات ساخت وساز را دوچندان می کند.

این مقام مسئول با اشاره به وضعیت لرزه خیزی تهران اظهار کرد: خوشبختانه تاکنون زمین لرزه بزرگی که موجب تخریب گسترده در تهران شود، رخ نداده است، اما رخ ندادن زلزله بزرگ به هیچ عنوان به معنای غیرفعال یا ساکن بودن گسل های تهران نیست.

وی افزود: زمین لرزه های کوچک، خود نشانه ای از فعال بودن گسل ها هستند. با تجمع تنش و انرژی در طول سالیان متمادی، همانند سایر نقاط جهان، وقوع زمین لرزه های بزرگ اجتناب ناپذیر است؛ این زلزله ها ممکن است هر 100 سال، 200 سال یا حتی هزار سال یک بار رخ دهند و در صورت وقوع، خسارت های گسترده ای به همراه داشته باشند.

رییس بخش زلزله شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: هیچ کس نمی تواند زمان وقوع زلزله بزرگ را پیش بینی کند، اما اطمینان داریم اگر از امروز ساخت وسازهای مقاوم در برابر زلزله را به طور جدی دنبال کنیم، پس از گذشت چند سال شهری ایمن تر خواهیم داشت و دست کم در زمان وقوع زلزله های متوسط و بزرگ، میزان تلفات انسانی به مراتب کاهش خواهد یافت.

وی افزود: در حال حاضر در شمال تهران، مناطقی مانند دارآباد، جماران، تجریش، فرحزاد و یوسف آباد و همچنین بخش هایی از مناطق مرکزی شهر، دارای بافت های فرسوده هستند. متراکم ترین واحدهای ساختمانی نیز در همین محدوده ها قرار دارند و بسیاری از ساختمان ها از مقاومت کافی در برابر زلزله برخوردار نیستند.

بیت اللهی با اشاره به آمار ساختمان های فرسوده پایتخت تصریح کرد: از حدود یک میلیون و 100 هزار پلاک ساختمانی شناسایی شده در تهران، نزدیک به 250 هزار پلاک در بافت های فرسوده قرار دارد. حتی اگر همه این ساختمان ها را کم مقاومت تلقی نکنیم، دست کم حدود 60 درصد آن ها از مقاومت لازم در برابر زلزله برخوردار نیستند.

وی یادآور شد: اگر این آمار را در کنار جمعیت ساکن در این ساختمان ها قرار دهیم، به سادگی می توان دریافت که جمعیت بسیار بزرگی در معرض خطر قرار دارند. از این رو، لازم است عزم جدی برای اجرای ساخت وسازهای ایمن و مقاوم در برابر زلزله در کشور شکل بگیرد.

رییس بخش زلزله شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی بیان کرد: گاهی به دلیل بروز مسائل مختلف در کشور، مخاطراتی مانند فرونشست زمین و زلزله به دست فراموشی سپرده می شوند، اما دقیقاً در همین دوره های غفلت است که وقوع یک حادثه می تواند خسارت ها و پشیمانی های جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.

وی افزود: امیدوارم هرگز زلزله ای مخرب در شهرهای بزرگ کشور، به ویژه تهران، رخ ندهد، اما صرف امیدواری نمی تواند ما را از خطر مصون نگه دارد. طبیعت ذاتاً پویا است و همان گونه که ضربان قلب نشانه حیات انسان است، وقوع زمین لرزه نیز نشانه پویایی زمین محسوب می شود.

بیت اللهی خاطرنشان کرد: آنچه می تواند خسارت های ناشی از زلزله را کاهش دهد، مقاوم سازی ساختمان ها، رعایت اصول مهندسی در ساخت وساز و جلوگیری از توسعه شهری بر روی پهنه های گسلی است؛ تنها با اجرای این اقدامات می توان ایمنی شهرها را در برابر زلزله افزایش داد.