از همان ساعات اولیه سفر رییس مجلس به عراق، مشخص شد که قرار نیست صرفا به مجموعه‌ای از دیدارهای رسمی و تشریفاتی خلاصه شود بلکه قالیباف تلاش داشت در هر ایستگاه، بخشی از تصویری بزرگ‌تر از مناسبات تهران و بغداد را ترسیم کند؛ تصویری که در آن «مقاومت، امنیت، اقتصاد و همکاری منطقه‌ای» به یکدیگر پیوند خورده‌اند.

نخستین مقصد، برخلاف روال معمول سفرهای دیپلماتیک، نه کاخ ریاست‌جمهوری بود و نه ساختمان پارلمان عراق. رییس مجلس در بدو ورود به بغداد، راهی محل شهادت حاج قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس شد؛ جایی که برای تهران و بغداد تنها یک نقطه جغرافیایی نیست بلکه یادآور یکی از مهم‌ترین مقاطع پیوند امنیتی و تاریخی دو کشور است.

انتخاب این نقطه برای آغاز سفر، خود حامل یک پیام سیاسی بود؛ مناسبات ایران و عراق را نمی‌توان فقط در قالب روابط رسمی دولت‌ها و نهادها تعریف کرد. بخشی از این رابطه در میدان مبارزه با تروریسم، در سال‌های دشوار مقابله با داعش و در خاطره مشترک دو ملت از فرماندهانی شکل گرفته که نامشان با امنیت عراق و منطقه گره خورده است.

به عبارت دیگر، سفر از همان ابتدا یک «نشانه» داشت؛ پیش از آنکه درباره آینده روابط سخن گفته شود، باید گذشته مشترک را به یاد آورد.

پس از این توقف معنادار، مسیر سفر خیلی زود به قلب ساختار سیاسی عراق رسید.

دیدار با رییس مجلس عراق، نخستین ایستگاه رسمی رایزنی‌های سیاسی بود؛ جایی که بر افزایش و تقویت رابطه پارلمانی تهران و بغداد و همکاری‌های اقتصادی در کنار تحولات منطقه‌ای تاکید شد. معنای این دیدار را می‌توان در یک گزاره خلاصه کرد. اگر قرار است روابط تهران و بغداد از سطح مناسبات سیاسی فراتر رود، پارلمان‌ها باید یکی از موتورهای اصلی این فرایند باشند.

در ادامه، قالیباف راهی دیدار با رییس‌جمهور عراق شد؛ دیداری که در آن تحولات منطقه و نقش قدرت‌های فرامنطقه‌ای در معادلات امنیتی مورد توجه قرار گرفت.

رییس مجلس ایران در دیدار با رییس‌جمهور عراق تأکید کرد که «آمریکایی‌ها نه حافظ امنیت منطقه، بلکه عاملی برای برهم‌زدن آرامش آنها هستند». این موضع‌گیری، در واقع بخشی از نگاه کلان‌تر تهران به شرایط جدید منطقه بود. نگاهی که بر ضرورت اتکای کشورهای منطقه به ظرفیت‌های درونی و همکاری میان خودشان تأکید دارد.

اما شاید مهم‌ترین بخش روز نخست، دیدار با نخست‌وزیر عراق بود؛ دیداری که از فضای سیاسی و راهبردی به سطح اجرایی روابط تهران و بغداد نزدیک‌تر شد. گفت‌وگو درباره «همکاری‌های مشترک در زمینه‌های سیاسی، دینی و مذهبی، در کنار تأکید بر حمایت ایران از عراق در مبارزه با داعش»، نشان داد که پرونده امنیت همچنان یکی از پایه‌های روابط دو کشور است و رییس مجلس تلاش دارد که این پایه را به حوزه‌های اقتصادی و همکاری‌های بلندمدت نیز گسترش دهد.

روز نخست، سرانجام در فضایی متفاوت از سالن‌های رسمی بغداد به پایان رسید؛ هیئت پارلمانی راهی حرم مطهر امام موسی کاظم (ع) و امام جواد (ع) شدند تا پس از یک روز کاری فشرده همراه با رایزنی‌های سیاسی و دیپلماتیک، پایان سفر روز اول با زیارت رقم بخورد.

شاید بتوان روایت روز نخست سفر قالیباف را در همین مسیر خلاصه کرد؛ از محل شهادت تا محل زیارت، از حافظه مقاومت تا میز گفت‌وگو درباره روابط دوجانبه و بالاخره از گفت‌وگو درباره امنیت و سیاست تا آینده همکاری های ایران و عراق.