به نقل از خبرآنلاین، کالابرگ مردادماه در حالی وارد مرحله تازه ای شده که تغییر زمان بندی شارژ اعتبار، میلیون ها خانوار را با یک سؤال مهم روبه رو کرده است: آیا کالابرگ مرداد حذف شده یا فقط زمان پرداخت آن تغییر کرده است؟ روایت رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از حذف سراسری کالابرگ حکایت ندارد و اعتبار خانوارها بر اساس رقم پایانی کد ملی سرپرست خانوار در چند مرحله شارژ می شود.

مردادماه برای بسیاری از خانوارهایی که روی اعتبار کالابرگ حساب کرده بودند، با یک پرسش تکراری آغاز شد: پس کالابرگ چه شد؟ برخلاف برخی دوره های گذشته، این بار اعتبار همه مشمولان به صورت همزمان در اختیار خانوارها قرار نگرفت و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برنامه متفاوتی را برای شارژ اعتبار اعلام کرد. همین تغییر در تقویم پرداخت، موجی از ابهام و شایعات درباره حذف کالابرگ مرداد به راه انداخت.

بر اساس زمان بندی اعلام شده، خانوارها بر مبنای رقم پایانی کد ملی سرپرست خانوار در سه گروه قرار گرفته اند. خانوارهایی که رقم پایانی کد ملی آنها صفر، یک و دو است، از 15 مرداد مشمول شارژ شدند. در مرحله دوم، نوبت به خانوارهایی با ارقام پایانی سه تا شش رسید که طبق برنامه در 25 مرداد اعتبار آنها شارژ شد. گروه سوم شامل خانوارهایی با ارقام پایانی هفت، هشت و نه است که باید تا پنجم شهریور منتظر فعال شدن اعتبار خود باشند.

همین فاصله زمانی باعث شد بخشی از مردم تصور کنند سهم کالابرگ مرداد آنها حذف شده است؛ اما این برداشت با روایت رسمی دولت همخوان نیست. وزارت رفاه اعلام کرده که کالابرگ حذف نشده و تغییر زمان بندی شارژ به معنای حذف سهم خانوارها نیست. مسئولان استانی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز در واکنش به شایعات اخیر، حذف سهمیه کالابرگ را تکذیب کرده اند.

بنابراین، اتفاق مردادماه را نمی توان به عنوان حذف سراسری کالابرگ توصیف کرد. آنچه رخ داده، تغییر در شیوه اجرای زمان بندی شارژ اعتبار است؛ تغییری که البته برای خانوارهایی که هنوز در انتظار دریافت اعتبار هستند، صرفاً یک مسئله اداری یا تقویمی نیست و می تواند اثر مستقیم اقتصادی داشته باشد.

چند روز تأخیر؛ چند هفته فشار بیشتر بر دخل خانوار

برای دولت ممکن است تفاوت میان پرداخت اعتبار در مرداد و پنجم شهریور صرفاً یک تغییر اجرایی باشد، اما برای خانواری که خرید ماهانه خود را بر اساس کالابرگ تنظیم کرده، این فاصله می تواند جدی باشد. اگر اعتبار در زمان مورد انتظار شارژ نشود، خانوار یا باید خرید برخی کالاها را به تعویق بیندازد یا هزینه آنها را از درآمد نقدی خود تأمین کند.

این مسئله در شرایطی که بخش قابل توجهی از درآمد خانوار صرف خوراک و کالاهای ضروری می شود، اهمیت بیشتری دارد. خانوار کم درآمد معمولاً حاشیه مانور مالی محدودی دارد و جابه جایی زمان دریافت یک حمایت نقدی یا اعتباری می تواند حتی برای چند هفته، برنامه مالی آن را به هم بزند.

نکته مهم تر، اثر تورم بر قدرت خرید کالابرگ است. در اقتصاد تورمی، زمان دریافت حمایت اهمیت دارد. اعتبار مشخصی که امروز در اختیار خانوار قرار می گیرد، ممکن است بتواند بخش بیشتری از سبد خرید را پوشش دهد؛ اما همان اعتبار اگر چند هفته بعد استفاده شود، در صورت افزایش قیمت کالاها، قدرت خرید کمتری خواهد داشت.

به همین دلیل، در ارزیابی کالابرگ نباید فقط به مبلغ اسمی اعتبار نگاه کرد. سؤال اصلی این است که خانوار با این اعتبار چه مقدار کالا می تواند بخرد. اگر قیمت کالاهای اساسی افزایش پیدا کند اما مبلغ اعتبار ثابت بماند، حتی بدون حذف رسمی کالابرگ، پوشش واقعی آن در سبد خانوار کاهش پیدا می کند.

کالابرگ در ماه های گذشته به تدریج از یک سیاست حمایتی مقطعی فراتر رفته و به یکی از ابزارهای دولت برای حمایت از قدرت خرید خانوار تبدیل شده است. در مرحله جدید نیز دامنه اقلام قابل خرید افزایش یافته و دولت تلاش کرده گروه بیشتری از کالاهای مورد نیاز خانوار را در این سبد قرار دهد.

طبق اعلام وزارت رفاه، در مرحله جدید بیش از 86 میلیون نفر مشمول طرح شده اند. همچنین اقلامی مانند پیاز، سیب زمینی، برخی صیفی جات و خرما نیز به سبد کالابرگ اضافه شده اند. این ارقام نشان می دهد کالابرگ دیگر یک طرح محدود نیست و اجرای آن با اقتصاد مصرفی میلیون ها خانوار گره خورده است.

مقیاس بزرگ طرح باعث می شود هر تغییر در زمان بندی شارژ، اثر آن فراتر از حساب بانکی سرپرست خانوار باشد. زمانی که اعتبار در اختیار خانوار قرار می گیرد، بخشی از تقاضای مصرفی به سمت کالاهای مشمول کالابرگ هدایت می شود. در مقابل، تأخیر در شارژ می تواند زمان خرید خانوار را جابه جا کند.

فروشگاه های طرف قرارداد نیز در این میان نقش مهمی دارند. آنها باید بتوانند اعتبار را در زمان مقرر دریافت و فرآیند فروش را بدون اختلال انجام دهند. از سوی دیگر، تسویه حساب منظم دولت با فروشگاه ها نیز برای استمرار همکاری آنها اهمیت دارد. بنابراین اجرای کالابرگ یک زنجیره به هم پیوسته میان دولت، فروشگاه، شبکه توزیع و مصرف کننده ایجاد کرده است.

ماجرای مرداد فقط به زمان شارژ محدود نشده است. برخی خانوارها نیز در جریان به روزرسانی اطلاعات محل سکونت با وضعیت تعلیق مواجه شده اند. با این حال، تعلیق لزوماً به معنای حذف قطعی از طرح نیست و در مواردی که اطلاعات سکونت خانوار احراز شود، امکان دریافت اعتبار معوق وجود دارد.

همین تفاوت میان تعلیق ، تأخیر و حذف اهمیت زیادی دارد. وقتی اطلاع رسانی درباره وضعیت اعتبار خانوار شفاف نباشد، یک تغییر فنی در سامانه می تواند خیلی سریع به شایعه حذف حمایت معیشتی تبدیل شود.

کالابرگ برای موفقیت فقط به اعتبار مالی نیاز ندارد؛ اعتماد خانوار نیز بخش مهمی از سرمایه این سیاست است. خانواری که یک ماه بر اساس یک زمان مشخص برای دریافت اعتبار برنامه ریزی می کند، انتظار دارد ماه بعد نیز بتواند روی یک زمان بندی روشن حساب کند.

اگر تاریخ پرداخت مرتب تغییر کند یا پیام های متفاوتی درباره حذف، تعلیق و تمدید اعتبار منتشر شود، حتی پرداخت نهایی اعتبار نیز نمی تواند تمام ابهام ایجادشده را برطرف کند. سیاست حمایتی زمانی اثرگذار است که خانوار بتواند زمان و میزان حمایت را از قبل بداند و آن را در بودجه ماهانه خود لحاظ کند.

اکنون پنجم شهریور به یکی از مهم ترین تاریخ های پرونده کالابرگ تبدیل شده است. خانوارهایی که رقم پایانی کد ملی سرپرست آنها هفت، هشت و نه است، طبق برنامه باید در این تاریخ به اعتبار خود دسترسی پیدا کنند.

اجرای دقیق این مرحله می تواند نشان دهد که زمان بندی جدید تا چه اندازه قابل اتکاست. اگر اعتبار گروه سوم بدون تأخیر و ابهام فعال شود، می توان تغییرات مرداد را بیشتر یک تصمیم اجرایی دانست. اما اگر بار دیگر پرداخت ها با تأخیر همراه شود، پرسش درباره آینده و کارآمدی کالابرگ جدی تر خواهد شد.

در نهایت، پاسخ به سؤال کالابرگ مرداد حذف شد؟ بر اساس اعلام رسمی، خیر؛ حذف سراسری کالابرگ اعلام نشده است. اما برای گروهی از خانوارها زمان دسترسی به اعتبار به پنجم شهریور منتقل شده و برای برخی خانوارها نیز موضوع احراز اطلاعات همچنان اهمیت دارد.

ماجرای مرداد در واقع بیش از آنکه داستان حذف کالابرگ باشد، داستان تغییر زمان بندی، تأخیر و ابهام در اجرای یک سیاست حمایتی گسترده است. تفاوتی که ممکن است برای دولت صرفاً چند روز در تقویم باشد، اما برای خانواری که با محدودیت نقدینگی روبه روست، مستقیماً به سفره و دخل وخرج ماهانه مربوط می شود.