خواب هم یکی از شاخص‌های زیستی مهم برای سنجش سن بیولوژیک است. بر اساس نتایج مطالعه‌ای که اخیرا انجام گرفته هم کم‌خوابی و هم پرخوابی ممکن است با تسریع روند پیری در سراسر بدن مرتبط باشند.

پژوهشگرانی که 23 شاخص زیستیِ سنجش سن بیولوژیک را بررسی کردند، دریافتند که پایین‌ترین میزان پیری در افرادی مشاهده می‌شود که روزانه حدود 6.4 تا 7.8ساعت می‌خوابند. همچنین، خوابِ بسیار کوتاه یا بسیار طولانی با مشکلات متعددی در عملکرد مغز، قلب، ریه‌ها، سوخت‌وساز بدن و دستگاه گوارش ارتباط دارد.

به گزارش همشهری آنلاین، جون‌هائو ون، سرپرست این پژوهش و استادیار رادیولوژی در دانشکده پزشکی و جراحی «واگلوس» دانشگاه کلمبیا، می‌گوید: مطالعات پیشین نشان داده‌اند که خواب ارتباط تنگاتنگی با پیری و بار آسیب‌شناختی (پاتولوژیک) مغز دارد. مطالعه ما فراتر از این رفته و نشان می‌دهد که خواب بسیار کم یا بسیار زیاد با پیریِ سریع‌ترِ تقریبا تمام اندام‌ها مرتبط است؛ یافته‌ای که مؤید این ایده است که خواب در حفظ سلامت اندام‌ها در قالب یک شبکه هماهنگ میان مغز و بدن از جمله حفظ تعادل متابولیک و سلامت سیستم ایمنی نقش مهمی ایفا می‌کند.

نکته مهم این است که یافته‌ها نشان نمی‌دهند مدت‌زمان خواب به‌تنهایی باعث تسریع یا کند شدن روند پیری اندام‌ها می‌شود؛ بلکه حاکی از آن است که خوابِ بسیار کم یا بسیار زیاد می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت نامطلوب‌تر سلامت در سراسر بدن باشد.

ارتباط مدت‌زمان خواب با بیماری‌های مختلف

نتایج همچنین به وجود ارتباطی گسترده میان خواب، مغز و سایر بخش‌های بدن اشاره دارند. خواب کوتاه با دوره‌های افسردگی و اختلالات اضطرابی ارتباط معناداری داشت؛ امری که با پژوهش‌های پیشین مبنی بر ارتباط میان کم‌خوابی و مشکلات سلامت روان همخوانی دارد. همچنین، خواب کوتاه با چاقی، دیابت نوع 2، فشار خون بالا، بیماری ایسکمیک قلبی و آریتمی‌های قلبی مرتبط بود.

هر دو حالت خواب کوتاه و خواب طولانی با بیماری انسدادی مزمن ریه و آسم ارتباط داشتند. علاوه بر این، این الگوهای خواب با چندین اختلال گوارشی، از جمله گاستریت (التهاب معده) و بیماری ریفلاکس معده به مری، نیز مرتبط بودند.

جون‌هائو ون می‌گوید: الگوی کلی ارتباط میان مغز و بدن حائز اهمیت است، زیرا به ما نشان می‌دهد که مدت‌زمان خواب، بخشی عمیقا ریشه‌دار در کل فیزیولوژی ماست و پیامدهای گسترده‌ای در سراسر بدن دارد.

خواب، پیری و افسردگی در دوران سالمندی

ساعت‌های پیریِ مختص به اندام‌های مختلف ممکن است به دانشمندان کمک کنند تا دریابند چگونه خواب با بیماری‌های خاص مرتبط است. «وِن» و همکارانش با بررسی افسردگی در دوران سالمندی، این احتمال را مورد مطالعه قرار دادند.

پژوهشگران نتوانستند مشخص کنند که آیا تفاوت در مدت‌زمان خواب موجب بروز افسردگی در دوران سالمندی می‌شود یا اینکه خودِ افسردگی، مدت‌زمان خواب افراد را تغییر می‌دهد.

ین تیم برای بررسی بیشتر، از «تحلیل میانجی‌گری» استفاده کرد تا دریابد آیا پیری بیولوژیکی می‌تواند به تبیین رابطه میان خواب کوتاه یا طولانی و افسردگی در دوران سالمندی کمک کند یا خیر.

نتایج حاکی از آن بود که خواب کوتاه ممکن است ارتباط مستقیم‌تری با بارِ افسردگی در دوران سالمندی داشته باشد. در مقابل، خواب طولانی ممکن است از طریق مسیرهایی که در «ساعت‌های پیری» مغز و بافت چربی بازتاب می‌یابند، بر افسردگی تأثیر بگذارد.