قیمت گازوییل در آمریکا بر اثر جنگ فرسایشی علیه ایران، برای نخستین بار به رکورد بی‌سابقه 5.85 دلار در هر گالن رسید؛ افزایشی که هزینه حمل‌ونقل، مواد غذایی و طیف گسترده‌ای از کالاهای روزمره را بالا برده و فشار اقتصادی ناشی از جنگ را مستقیما به مصرف‌کنندگان آمریکایی در آستانه انتخابات میاندوره ای کنگره منتقل کرده است.

به گزارش ایرنا، قیمت گازوییل در آمریکا روز جمعه به رکوردی بی‌سابقه رسید و برای نخستین‌بار میانگین قیمت آن به 5.85 دلار به ازای هر گالن رسید؛ در حالی که جنگ شش‌ماهه آمریکا علیه ایران، عرضه سوخت در جهان را مختل کرده است.

از آنجا که گازوییل در بسیاری از شبکه‌های حمل‌ونقل بار و تحویل کالا استفاده می‌شود، افزایش قیمت آن به معنای افزایش هزینه حمل‌ونقل برای طیف گسترده‌ای از کالاهای روزمره است.

برخی کسب‌وکارها همین حالا هزینه‌های افزایش‌یافته را در قالب هزینه‌های اضافی برای سفارش‌های اینترنتی و بسته‌ های پستی به مصرف‌کنندگان منتقل کرده‌اند. خریداران نیز ممکن است به‌تدریج شاهد افزایش بیشتر قیمت‌ها در قفسه فروشگاه‌ها باشند.

یکی از فوری‌ترین فشارها در بخش مواد غذایی احساس می‌شود، به‌ویژه در مورد محصولات کشاورزی، گوشت و سایر مواد غذایی فاسدشدنی که باید مرتبا حمل و جایگزین شوند یا حتی با استفاده از تجهیزات کشاورزی گازوییلی برداشت شوند. انتقال تمام این هزینه‌ها به مصرف‌کنندگان ممکن است مدتی زمان ببرد.

با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند هرچه قیمت گازوییل برای مدت طولانی‌تری بالا بماند، افزایش قیمت‌ها می‌تواند شدیدتر شود. طیف دیگری از کالاها، از جمله پوشاک، لوازم آرایشی و مبلمان نیز با کامیون‌ها، قطارها و کشتی‌های گازوییلی جابه‌جا می‌شوند.

افزایش قیمت گازوییل از کجا ناشی می‌شود؟

قیمت گازوییل در آمریکا اکنون تقریبا 56 درصد بیشتر از پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در اواخر فوریه است؛ زمانی که میانگین قیمت ملی، طبق اعلام انجمن خودروی آمریکا، حدود 3.76 دلار در هر گالن بود.

قیمت‌ها به‌سرعت افزایش یافتند، زیرا بهای نفت خام ــ ماده اصلی تولید گازوییل و بنزین ــ در پی اختلال در زنجیره‌های تامین در سراسر خاورمیانه افزایش یافت؛ به‌ویژه به دلیل اینکه بخش عمده تردد نفتکش‌ها در تنگه راهبردی هرمز با مشکل مواجه شده است.

با وجود کاهش نسبی قیمت‌ها در اوایل تابستان و افزایش امیدها به صلح، قیمت نفت اکنون همزمان با تشدید دوباره درگیری میان آمریکا و ایران، بار دیگر در حال افزایش است.

بر اساس گزارش رسانه های آمریکایی، نفت خام برنت، شاخص بین‌المللی قیمت نفت، روز جمعه بیش از 95 دلار در هر بشکه معامله شد؛ در حالیکه پیش از جنگ حدود 70 دلار بود. قیمت سوخت در جایگاه‌ها نیز معمولا با فاصله کوتاهی از قیمت نفت افزایش می‌یابد.

آخرین بار که کسب‌ وکارها و رانندگان با چنین قیمت‌های بالایی برای سوخت مواجه شدند، ژوئن 2022 بود؛ زمانی که چند ماه پس از آغاز جنگ اوکراین و اعمال تحریم‌های کشورهای جهان علیه روسیه، به‌ عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت، میانگین قیمت گازوییل تقریبا به 5.82 دلار در هر گالن رسید.

البته اگر تورم را در نظر بگیریم، قیمت‌ها در گذشته بالاتر بوده‌اند. برای مثال، پیش از بحران مالی سال 2008، قیمت گازوییل به حدود 4.74 دلار در هر گالن رسید که با احتساب تورم، معادل 7.20 دلار در سال 2026 است. همچنین رکورد سال 2022 یعنی حدود 5.82 دلار، با احتساب تورم، در سال جاری معادل حدود 6.56 دلار خواهد بود.

با این حال، این موضوع از فشار ناشی از قیمت‌های بالای امروز کم نمی‌کند؛ قیمت‌هایی که همین حالا آثارخود را بر اقتصاد و هزینه‌های زندگی گذاشته‌اند. رانندگان در مورد بنزین نیز این فشار را احساس می‌کنند.

بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی بدون سرب اکنون 4.15 دلار است؛ در حالی که پیش از جنگ ایران 2.98 دلار بود؛ یعنی بیش از 39 درصد افزایش. با این حال، این رقم همچنان پایین‌تر از اوج تقریباً 5.02 دلاری سال 2022 در سراسر کشور است.

گازوییل در آمریکا دهه‌هاست گران‌تر از بنزین بوده و در گذشته نیز قیمت آن با سرعت بیشتری افزایش یافته است. از جمله دلایل این موضوع می‌توان به انعطاف‌پذیری کمتر در تقاضا و نقش گازوییل در تجارت جهانی اشاره کرد.

برای مثال، خانوارها ممکن است هنگام بالا رفتن قیمت بنزین بتوانند کمتر رانندگی کنند، اما برای شبکه‌هایی که برای جابه‌جایی کالا در سراسر جهان به گازوییل متکی هستند، جایگزین‌های فوری بسیار کمتری وجود دارد.

همه نگاه‌ها به قیمت مواد غذایی

گازوییل در همه بخش‌های زنجیره تامین مواد غذایی نقش اساسی دارد. از تجهیزات کشاورزی و قایق‌های ماهیگیری گرفته تا قطارها و کامیون‌هایی که به سمت فروشگاه‌های مواد غذایی حرکت می‌کنند، همگی از گازوییل استفاده می‌کنند.

طبق اعلام اتحادیه مستقل خواربارفروشان، سوخت حدود 15 تا 30 درصد از هزینه نهایی مواد غذایی را تشکیل می‌دهد. بنابراین افزایش هزینه گازوییل اغلب به گران‌تر شدن مواد غذایی منجر می‌شود، هرچند ممکن است مدتی طول بکشد تا شوک‌های انرژی در سراسر زنجیره تأمین منتقل شوند.

به گفته دیوید اورتگا استاد اقتصاد و سیاست غذایی در دانشگاه ایالتی میشیگان به خبرگزاری آسوشتیدپرس، کالاهایی که هنگام حمل‌ونقل نیاز به نگهداری در دمای سرد دارند، اغلب نخستین کالاهایی هستند که افزایش قیمت را تجربه می‌کنند. برای مثال، در ماه ژوییه قیمت کلی مواد غذایی در آمریکا نسبت به سال قبل 2.7 درصد افزایش یافت، اما قیمت محصولات دریایی 7 درصد و میوه تازه 4.9 درصد بالا رفت.

اورتگا هشدار داد که عوامل دیگری نیز می‌توانند موثر باشند. برای مثال، کاهو در ماه ژوییه با هزینه‌های حمل‌ونقل بالاتری مواجه شد، اما کاهش تقاضا به دلیل شیوع بیماری سیکلوسپورا باعث شد قیمت آن کاهش پیدا کند.

با این حال، هرچه قیمت گازوییل برای مدت طولانی‌تری بالا بماند، مصرف‌کنندگان ممکن است فشار بیشتری را احساس کنند.

اورتگا گفت: «در ابتدا، بخش زیادی از افزایش هزینه در زنجیره تامین، از طریق قراردادهای موجود حمل‌ونقل و حاشیه سود خرده‌فروشان جذب می‌شود. اما با تغییر قیمت قراردادها و اعمال هزینه‌های اضافی سوخت، بخش بیشتری از این هزینه به فروشگاه مواد غذایی منتقل می‌شود.»

شوک‌های بیشتر در بازار سوخت

در ماه آوریل، غول تجارت الکترونیک آمازون به‌طور موقت 3.5 درصد هزینه اضافی سوخت و لجستیک را برای برخی فروشندگان شخص ثالث اعمال کرد.

شرکت‌های UPS، FedEx و خدمات پستی آمریکا نیز در اوایل جنگ، با استناد به افزایش کلی هزینه سوخت، برای برخی بسته‌های ارسالی خود هزینه‌های اضافی تعیین کردند.

«آجش کاپور» مدیرعامل و بنیان‌گذار شرکت فناوری حمل‌ونقل کامیونی SemiCab، گفت صنعت کامیون‌داری و حمل‌ونقل می‌تواند خود را با افزایش قیمت گازوییل تطیبق دهد، اما این توانایی در نهایت محدود است.

کاپور گفت: «قیمت گازوییل تاثیر بسیار، بسیار مستقیمی بر تقریبا هر آنچه که با هر نوع وسیله‌ای جابه‌جا می‌شود.»

پیامدها فراتر از کالاهای مصرفی است. برخی اتوبوس‌ها و قطارهای حمل‌ونقل عمومی نیز با گازوییل کار می‌کنند. همچنین مولدهای برق گازوییلی اغلب برای تأمین برق پشتیبان یا اضطراری استفاده می‌شوند و در برخی مناطق دورافتاده جهان حتی منبع اصلی برق هستند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که پیامدها می‌تواند عمیق‌تر شود، به‌ویژه در کشورهای آفریقایی و آسیایی که وابستگی بیشتری به واردات از خاورمیانه دارند و تاکنون بیشترین آسیب را از شوک‌های انرژی دیده‌اند.

طبق آخرین داده‌های قیمت جهانی سوخت ، قیمت گازوییل در نیجریه از اواخر فوریه تاکنون 90 درصد افزایش یافته است. پس از نیجریه، اندونزی با افزایش نزدیک به 87 درصد و لبنان با افزایش 77 درصدی قرار دارند.

قیمت گازوییل در کشورهای مختلف تفاوت زیادی دارد و عواملی از جمله مالیات بر سوخت و شرایط کلی اقتصادی هر کشور در تعیین آن نقش دارند.