به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ستاد نانو،تجهیزات مورد استفاده در محیط‌های مرطوب، به‌ویژه سرویس‌های بهداشتی، استخرها و فضاهای عمومی، همواره در معرض خوردگی، رسوب و مواد شوینده قرار دارند و حفظ ظاهر و دوام آنها یکی از چالش‌های تولیدکنندگان این محصولات است. فناوری نانوپوشش می‌تواند با ایجاد لایه‌ای بسیار نازک و مقاوم روی سطوح فلزی، همزمان ویژگی‌های عملکردی و ظاهری تجهیزات را ارتقا دهد. در همین راستا، شرکت صنایع توسعه ساختمان آروشا (شودر) با استفاده از نانوپوشش ایرانی مبتنی بر فناوری لایه‌نشانی از فاز فیزیکی (PVD)، تولید رادیاتورهای حوله‌خشک‌کن را توسعه داده است. این فناوری مقاومت محصول در برابر خوردگی، خراش و مواد شوینده را افزایش داده و تنوع رنگی بیشتری ایجاد می‌کند.

دوام تجهیزات ساختمانی در محیط‌های مرطوب، تنها به کیفیت ماده اولیه آنها وابسته نیست و نوع پوشش سطحی نیز نقش مهمی در حفظ عملکرد و ظاهر محصول دارد. رطوبت، مواد شوینده، رسوب‌های معدنی و تماس مداوم با آب می‌توانند به مرور زمان باعث خوردگی، ایجاد لکه و کاهش کیفیت ظاهری تجهیزات فلزی شوند. به همین دلیل، استفاده از پوشش‌های پیشرفته و مقاوم، به‌ویژه در محصولاتی که در سرویس‌های بهداشتی، استخرها، هتل‌ها و اماکن عمومی نصب می‌شوند، اهمیت زیادی پیدا کرده است.

فناوری نانو با امکان ایجاد لایه‌هایی بسیار نازک اما مقاوم روی سطوح، یکی از راهکارهای مورد توجه برای افزایش عمر و کیفیت این تجهیزات است. در همین مسیر، شرکت صنایع توسعه ساختمان آروشا (شودر) که از تولیدکنندگان تجهیزات ساختمانی در ایران محسوب می‌شود، استفاده از نانوپوشش‌های تولید داخل را به بخشی از فرآیند توسعه محصولات خود تبدیل کرده است.

شودر ابتدا این فناوری را در تولید شیرآلات ساختمانی به کار گرفت و پس از دستیابی به نتایج مطلوب، دامنه استفاده از آن را به رادیاتورهای حوله‌خشک‌کن گسترش داده است. این محصولات به دلیل کاربرد در محیط‌های مرطوب، به پوششی نیاز دارند که علاوه بر حفظ ظاهر، بتواند در برابر عوامل خورنده و مواد شیمیایی مورد استفاده برای نظافت نیز مقاومت مناسبی داشته باشد.

نانوپوشش مورد استفاده در این محصولات بر پایه فناوری لایه‌نشانی از فاز فیزیکی (PVD) ایجاد می‌شود. به گفته شرکت، استفاده از این فناوری موجب افزایش مقاومت سطح رادیاتورها در برابر خوردگی و مواد شوینده شده و در عین حال امکان تولید محصولات در رنگ‌های متنوع و جذاب را فراهم کرده است.

شودر پیش از این، در همکاری با شرکت یارنیکان صالح، فناوری نانوپوشش را در تولید شیرآلات ساختمانی به کار گرفته بود. نتایج این همکاری، افزایش مقاومت محصولات در برابر خوردگی از 160 ساعت به 350 ساعت در آزمون سالت‌اسپری اعلام شده است. علاوه بر این، استفاده از فناوری جدید، آلایندگی‌های زیست‌محیطی مرتبط با روش‌های سنتی آبکاری را حذف کرده و امکان ایجاد طیف متنوعی از رنگ‌ها را فراهم آورده است.

تجربه حاصل از این پروژه اکنون به توسعه سایر محصولات شودر نیز کمک کرده است. در رادیاتورهای حوله‌خشک‌کن تولیدشده با این فناوری، سطح محصول از ویژگی‌های ضدلک و ضدخش برخوردار است. چنین سطحی علاوه بر اینکه احتمال باقی ماندن لکه و آلودگی را کاهش می‌دهد، فرآیند نظافت محصول را نیز آسان‌تر می‌کند.

مقاومت در برابر مواد شوینده اسیدی و قلیایی، یکی دیگر از ویژگی‌های این پوشش عنوان شده است. این قابلیت به‌ویژه برای محصولاتی که در محیط‌هایی با نظافت مکرر مورد استفاده قرار می‌گیرند، اهمیت دارد. از همین رو، رادیاتورهای حوله‌خشک‌کن مجهز به این پوشش می‌توانند در محیط‌هایی مانند هتل‌ها و سالن‌های ورزشی که تجهیزات به‌طور مستمر در معرض رطوبت، مواد شوینده و استفاده زیاد قرار دارند، مزیت رقابتی ایجاد کنند.

PVD یکی از روش‌های پیشرفته برای ایجاد پوشش‌های بسیار نازک در مقیاس نانومتری روی سطوح فلزی است. در این فرآیند، عملیات پوشش‌دهی در محیط خلأ انجام می‌شود و با استفاده از پرتوهای یونی، لایه‌ای نازک و مقاوم روی سطح محصول شکل می‌گیرد. ضخامت کم این پوشش در کنار مقاومت بالای آن، امکان بهبود همزمان ویژگی‌های سطحی و ظاهری محصول را فراهم می‌کند.

این فناوری که در ابتدا در صنایعی مانند کاشی و سرامیک مورد استفاده قرار گرفت، به تدریج به حوزه‌های دیگری نیز راه یافته است. امروزه از روش PVD در تولید محصولاتی از جمله شیرآلات، رادیاتورها و حتی ظروف آشپزخانه استفاده می‌شود.

یکی دیگر از مزایای نانوپوشش‌های ایجادشده با فناوری PVD، افزایش تنوع رنگ و کاهش محدودیت‌های موجود در پوشش‌های سنتی است. این ویژگی به تولیدکنندگان اجازه می‌دهد محصولات را در رنگ‌های مختلف و متناسب با طراحی داخلی فضا عرضه کنند. همچنین براساس توضیحات ارائه‌شده، سطح ایجادشده از بافتی نرم و ضدحساسیت برخوردار است و رنگ آن نیز در گذر زمان کمتر دچار کدری می‌شود.

مقاومت بالاتر در برابر خراش نیز به حفظ ظاهر محصول در طول زمان کمک می‌کند. به این ترتیب، رادیاتورهای حوله‌خشک‌کن می‌توانند حتی پس از سال‌ها استفاده، ظاهر اولیه خود را با کیفیت بیشتری حفظ کنند؛ مسئله‌ای که در تجهیزات ساختمانی با نقش همزمان کاربردی و دکوراتیو اهمیت ویژه‌ای دارد.

استفاده از PVD همچنین از منظر زیست‌محیطی مورد توجه قرار گرفته است. جایگزینی این روش با فرآیندهای سنتی آبکاری می‌تواند میزان مصرف آب و استفاده از مواد شیمیایی خطرناک، از جمله اسید کروم، را کاهش دهد. براساس اطلاعات ارائه‌شده، این تغییر فناوری موجب کاهش 90 درصدی آلاینده‌های صنعتی شده است.

این موضوع برای شرکت‌هایی که در مسیر دریافت گواهی‌ها و استانداردهای بین‌المللی زیست‌محیطی قرار دارند، اهمیت مضاعفی دارد. کاهش آلایندگی فرآیند تولید در کنار افزایش دوام محصول می‌تواند به بهبود عملکرد زیست‌محیطی زنجیره تولید کمک کند.

از سوی دیگر، تولید داخلی فناوری و مواد مورد نیاز برای ایجاد این نانوپوشش‌ها، وابستگی تولیدکنندگان به نمونه‌های وارداتی را نیز کاهش می‌دهد. توسعه این توانمندی در داخل کشور علاوه بر تقویت زنجیره تأمین، زمینه تولید تجهیزات ساختمانی با ارزش افزوده بالاتر و حضور آنها در بازارهای صادراتی را فراهم می‌کند.

البته استفاده از این فناوری به شرکت شودر محدود نیست. شرکت ادرینا در حوزه شیرآلات، شرکت نگارستان در صنعت کاشی و شرکت تک استیل پایا در زمینه ظروف آشپزخانه نیز از تجهیزات شرکت یارنیکان صالح استفاده می‌کنند.

گسترش استفاده از یک فناوری مشترک در صنایع مختلف می‌تواند زمینه شکل‌گیری یک زنجیره تأمین فناورانه را فراهم کند. هم‌افزایی میان تولیدکنندگان تجهیزات و شرکت‌های ارائه‌دهنده فناوری نانوپوشش، علاوه بر تسهیل انتقال فناوری، می‌تواند هزینه‌های تحقیق و توسعه را نیز کاهش دهد.

به این ترتیب، ورود نانوپوشش ایرانی به تولید رادیاتورهای حوله‌خشک‌کن را می‌توان نمونه‌ای از توسعه کاربرد فناوری نانو در محصولی دانست که همزمان با نیازهای فنی، الزامات زیبایی‌شناختی و ملاحظات زیست‌محیطی مواجه است. ترکیب افزایش مقاومت در برابر خوردگی و خراش، سهولت نظافت، تنوع رنگی و کاهش آلایندگی فرآیند تولید، مسیر جدیدی را برای ارتقای کیفیت تجهیزات ساختمانی و افزایش توان رقابتی محصولات ایرانی ایجاد کرده است.