استرس مزمن می تواند به لایه محافظ روده آسیب بزند و با ایجاد التهاب، علائم افسردگی را تشدید کند. پژوهش جدیدی نشان می دهد استرس باعث کاهش سطح پروتیینی به نام ریلین (Reelin) می شود؛ پروتیینی که نقشی کلیدی هم در ترمیم روده و هم در سلامت مغز دارد. نکته شگفت انگیز اینکه در مدل های پیش بالینی، تنها یک تزریق از این پروتیین توانست سطح ریلین را بازگرداند و اثری شبیه داروهای ضدافسردگی ایجاد کند. این یافته ها به امکان درمان افسردگی از مسیر ارتباط روده و مغز در آینده اشاره دارند.

به نقل از ساینس دیلی، اگر روزی یک پروتیین تزریقی بتواند هم روده نشت کننده را ترمیم کند و هم افسردگی شدید را کاهش دهد، چه خواهد شد؟

پژوهش تازه ای از دانشگاه ویکتوریا (UVic) نشان می دهد این ایده چندان دور از ذهن نیست. دانشمندان دریافتند یک گلیکوپروتیین به نام ریلین می تواند نقشی مهم در بازگرداندن سلامت روده و کاهش علائم مرتبط با افسردگی داشته باشد.

چگونه استرس مزمن سد محافظ روده را تضعیف می کند

در بدن سالم، دستگاه گوارش شامل معده، روده بزرگ و روده کوچک، با دقت کنترل می کنند که چه موادی از دیواره آنها عبور کرده و وارد جریان خون شوند.

استرس مزمن و اختلالات مرتبط با آن مانند اختلال افسردگی اساسی (MDD) می توانند این تعادل را بر هم بزنند. با گذشت زمان، سد محافظ روده نفوذپذیرتر می شود؛ وضعیتی که اغلب روده نشت کننده نامیده می شود.

در این حالت، باکتری ها و سموم مضر می توانند از روده خارج شده و وارد گردش خون شوند. سیستم ایمنی در پاسخ، التهاب ایجاد می کند و این التهاب می تواند علائم افسردگی را تشدید کند. به همین دلیل، درمان هایی که سد محافظ روده را تقویت می کنند، ممکن است خطر یا شدت افسردگی اساسی را کاهش دهند.

ریلین و پیوند روده و مغز

به گفته هکتور کارونکو، استاد علوم پزشکی و نویسنده مسئول این مطالعه، درمان های مبتنی بر ریلین می توانند راه تازه ای برای توجه هم زمان به سلامت روده و مغز فراهم کنند. ریلین پروتیینی است که در سراسر بدن، از جمله در مغز، خون، کبد و روده ها یافت می شود.

او می گوید: هدف این مطالعه، درک نقش ریلین در روده، به ویژه در شرایط استرس مزمن بود. محور روده مغز در حال تبدیل شدن به یکی از کلیدهای اصلی درک بسیاری از اختلالات روان پزشکی از جمله افسردگی است.

در مدل های پیش بالینی، پژوهشگران مشاهده کردند استرس مزمن سطح ریلین را در روده کاهش می دهد. با این حال، تنها یک تزریق سه میکروگرمی ریلین کافی بود تا این سطح به حالت طبیعی بازگردد.

ارتباط با افسردگی و ترمیم روده

مطالعات پیشین نشان داده اند افرادی که به اختلال افسردگی اساسی مبتلا هستند، سطح پایین تری از ریلین در مغز خود دارند. کاهش مشابهی نیز در جوندگانی که در معرض استرس مزمن قرار گرفته بودند مشاهده شده است. در این حیوانات، یک تزریق وریدی سه میکروگرمی ریلین اثری شبیه داروهای ضدافسردگی ایجاد کرد. پژوهش های قبلی همچنین نشان داده اند ریلین برای نوسازی سالم پوشش داخلی روده ضروری است.

محافظت از روده برای حمایت از سلامت روان

در شرایط عادی، سلول های پوشاننده دیواره روده هر چهار تا پنج روز یک بار جایگزین می شوند. این نوسازی سریع اهمیت زیادی دارد، زیرا دیواره روده دائماً در معرض مواد بالقوه آسیب زا قرار دارد.

پژوهشگران توضیح می دهند: اگر ریلین با حمایت از نوسازی پوشش روده، از بروز روده نشت کننده جلوگیری کند، در نتیجه می تواند از تشدید علائم افسردگی که به واسطه پاسخ های التهابی ناشی از نشت مواد روده ای ایجاد می شوند نیز جلوگیری کند.

هرچند پیش از استفاده بالینی از درمان های مبتنی بر ریلین به تحقیقات بیشتری نیاز است، این یافته ها مسیر امیدوارکننده ای را نشان می دهند.