داده‌های تازه از تقاضای جهانی طلا در سال 2025 نشان می‌دهد مرکز ثقل این بازار بیش از هر زمان دیگری به سمت آسیا جابه‌جا شده است. چین و هند به‌تنهایی بیش از نیمی از تقاضای کشورهای بزرگ جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در ماه‌های اخیر، بازار طلا تنها تحت‌تأثیر رفتار سرمایه‌گذاران خرد و نوسانات دلار نبوده؛ بلکه نقش‌آفرینی بازیگری بزرگ‌تر و کم‌سر و صدا، معادلات این بازار را پیچیده‌تر کرده است. 

افزایش خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی، به‌ویژه در اقتصادهایی که با نااطمینانی ارزی و فشارهای بیرونی مواجه‌اند، به یکی از روندهای قابل‌توجه سال‌های اخیر تبدیل شده است.

بانک مرکزی ایران نیز در همین چارچوب، با حضور فعال‌تر در بازار طلا و تقویت ذخایر طلایی، سیگنال‌های مهمی به بازار مخابره کرده است؛ سیگنال‌هایی که هم به مدیریت انتظارات تورمی مربوط می‌شود و هم به بازآرایی سبد دارایی‌های کشور در برابر شوک‌های بیرونی.

این تحولات، پرسش‌های تازه‌ای را پیش‌روی فعالان بازار قرار داده است: چرا بانک مرکزی به سمت طلا متمایل شده؟ این سیاست چه نسبتی با بازار ارز دارد؟ و آیا خرید طلا می‌تواند به ثبات اقتصاد کلان کمک کند یا صرفاً یک اقدام احتیاطی است؟

آسیا؛ بازیگر اصلی بازار طلا

در صدر جدول، چین با تقاضای 830 تنی با فاصله‌ای معنادار از رقبا ایستاده است. اختلاف حدود 120 تنی چین با هندِ 710.9 تنی نشان می‌دهد موتور اصلی تقاضای فیزیکی طلا، همچنان اقتصادهای آسیایی هستند. 

مجموع خرید این دو کشور که از 1540 تن عبور کرده، پیام روشنی به بازار می‌دهد: تعیین‌کننده روندهای بلندمدت طلا دیگر صرفاً غرب نیست.

ایالات متحده با 175.3 تن، اگرچه رتبه سوم را حفظ کرده، اما فاصله تقاضای آن با هند بسیار معنادار است؛ به‌طوری‌که تقاضای آمریکا تقریباً به یک‌چهارم تقاضای هند می‌رسد.

این شکاف، تفاوت نگاه شرق و غرب به طلا را برجسته می‌کند: در حالی که در غرب طلا بیشتر ابزار سرمایه‌گذاری مالی است، در شرق همچنان «دارایی ذخیره‌ای» تلقی می‌شود.

جایگاه معنادار ایران در میان غول‌ها

ترکیه با 103.9 تن، آخرین کشور با تقاضای سه‌رقمی است، اما نکته مهم‌تر، رتبه پنجم ایران با تقاضای 72.7 تنی است؛ رقمی که ایران را بالاتر از اقتصادهایی مانند روسیه، عربستان سعودی و حتی آلمان قرار می‌دهد.

ایرانی‌ها در سال 2025 در مجموع (سکه، شمش و جواهر) بیش از روس‌ها و سعودی‌ها طلا خریده‌اند؛ موضوعی که بیش از آنکه به رشد مصرف مربوط باشد، ریشه در رفتار محافظه‌کارانه سرمایه‌گذاران و خانوارها دارد.

طلا به‌عنوان پناهگاه سرمایه در اقتصاد ایران

حضور ایران در جمع پنج کشور نخست جهان را باید در چارچوب نقش طلا به‌عنوان «پناهگاه سرمایه» تحلیل کرد. 

در شرایطی که نوسانات ارزی، تورم و نااطمینانی‌های اقتصادی همچنان بخشی از فضای تصمیم‌گیری فعالان اقتصادی است، طلا برای بسیاری از خانوارها و سرمایه‌گذاران، جایگزین ابزارهای مالی پرریسک‌تر شده است.

به بیان دیگر، تقاضای بالای طلا در ایران بیش از آنکه نشانه مصرف باشد، بازتابی از مدیریت ریسک دارایی‌ها است.

پیام تقاضای ایران برای بازار داخلی طلا

تقاضای قابل‌توجه طلا در ایران یک پیام دوگانه برای بازار دارد.

از یک‌سو، نشان می‌دهد طلا همچنان یکی از مطمئن‌ترین گزینه‌های حفظ ارزش در ذهن جامعه است. 

از سوی دیگر، این سطح از تقاضا می‌تواند در دوره‌های نوسانی، نوسان‌پذیری قیمت‌ها را تشدید کند؛ چرا که بخش بزرگی از معاملات، انتظاری و واکنشی به اخبار و متغیرهای کلان است.

با این حال، تجربه سال‌های اخیر نشان داده که بخش عمده این تقاضا ماهیت بلندمدت دارد و در زمان اصلاح‌ها، بیشتر به «ذخیره ارزش» نزدیک است تا سفته‌بازی کوتاه‌مدت.

محمد شعبانی، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: آمارها نشان می‌دهد ایران در سال 2025 در جمع پنج کشور اول جهان از نظر تقاضای طلا قرار گرفته است. این عدد در نگاه اول شاید بزرگ به نظر برسد، اما وقتی ساختار اقتصاد ایران را در نظر بگیریم، چندان هم غیرمنتظره نیست. 

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: طلا در ایران فقط یک کالای زینتی نیست؛ بلکه نقش «ذخیره ارزش» دارد. بخشی از این تقاضا مربوط به سکه و شمش است که مستقیماً به رفتار سرمایه‌گذاری خانوارها برمی‌گردد، نه مصرف.

وی افزود: این تقاضا نشانه بی‌اعتمادی به سایر بازارها نیست. بهتر است بگوییم نشانه مدیریت ریسک است. 

شعبانی تاکید کرد: در این لیست ایران بالاتر از کشورهایی مثل آلمان و روسیه قرار گرفته است. علت آن تفاوت در کارکرد طلاست. در اقتصادهایی مثل آلمان، ابزارهای مالی متنوع، نرخ تورم پایین‌تر و ثبات نهادی وجود دارد؛ بنابراین نیاز کمتری به طلا به‌عنوان سپر تورمی احساس می‌شود. اما در ایران، طلا یک دارایی آشنا، نقدشونده و قابل اعتماد است که در دوره‌های مختلف کارکرد خود را حفظ کرده و همین موضوع تقاضا را بالا نگه داشته است.

طلا ستون مهم در سبد دارایی

نقشه تقاضای جهانی طلا در سال 2025 به‌وضوح از چرخش بازار به سمت آسیا حکایت دارد؛ چرخشی که ایران نیز بخشی از آن است.

قرار گرفتن ایران در جمع پنج خریدار بزرگ جهان، بالاتر از اقتصادهایی چون آلمان و روسیه، نشان می‌دهد طلا همچنان ستون مهمی در سبد دارایی ایرانی‌هاست؛ نه به‌عنوان کالای لوکس، بلکه به‌عنوان ابزار حفظ ارزش در برابر نااطمینانی‌های اقتصادی.

با دنبال‌کردن صفحه اقتصادی خبرگزاری فارس در جریان آخرین تحولات اقتصادی ایران و جهان قرار بگیرید.