در دل جزیره قشم، تنگه چاکاویر با دیواره های بلند و اشکال فرسایشی شگفت انگیز، همچون یک گالری طبیعی، داستان میلیون ها سال فرسایش آب و باد را روی سنگ ها روایت می کند، جایی که هر شکاف و هر حفره، نشانه ای از گذر زمان و قدرت طبیعت است.

تنگه چاکاویر، یکی از شگفتی های طبیعی جزیره قشم است که با دیواره های بلند سنگی، اشکال فرسایشی پیچیده و ساختارهای لایه لایه، هر بیننده ای را به تحسین وامی دارد.

این تنگه در جنوب غربی جزیره و نزدیک روستای گوران واقع شده و بخشی از ژئوپارک قشم به شمار می رود، ژئوپارکی که به عنوان اولین ژئوپارک خاورمیانه شناخته شده و نقش مهمی در معرفی و حفاظت از میراث زمین این جزیره دارد. چاکاویر با ترکیب زیبایی بصری و ارزش علمی، یکی از مهم ترین مقصدهای ژئوتوریسم در قشم محسوب می شود.

تنگه چاکاویر در فاصله حدود 90 کیلومتری از شهر قشم قرار دارد و رسیدن به آن معمولاً با خودرو و پس از آن پیاده روی در مسیر خاکی امکان پذیر است. به دلیل اینکه مسیرهای منتهی به تنگه پیچیدگی هایی دارند و گاهی گمراه کننده می شوند، توصیه می شود بازدیدکنندگان با راهنمای محلی یا گروه های مجرب حرکت کنند.

این تنگه در دل طبیعتی بکر قرار گرفته و از نظر دسترسی، نسبت به برخی جاذبه های دیگر جزیره قشم کمی دشوارتر است؛ همین موضوع باعث شده که آرامش و سکوت درون تنگه بیشتر حفظ شود و تجربه ای متفاوت از سفر به قشم را فراهم کند.

برای رسیدن به تنگه چاکاویر، معمولاً از شهر قشم یا بندر لافت حرکت می شود. مسیر رایج این است که ابتدا از شهر قشم به سمت غرب جزیره حرکت کرده و وارد جاده های منتهی به روستای گوران شوید. پس از رسیدن به این روستا، مسیر به سمت تنگه خاکی و ناهموار می شود و در برخی نقاط نیاز به عبور از مسیرهای شنی و کم عرض دارد. به همین دلیل، بهتر است با خودروی مناسب (ترجیحاً شاسی بلند یا خودروهای دو دیفرانسیل) حرکت کنید یا از تورهای محلی که تجربه عبور از این مسیرها را دارند، استفاده کنید.

پس از رسیدن به نقطه پایانی مسیر جاده ای، باید پیاده روی کوتاهی در مسیر خاکی و صخره ای را طی کنید تا وارد دهانه تنگه شوید. این پیاده روی معمولاً بین 20 تا 45 دقیقه طول می کشد و بسته به سرعت حرکت و شرایط مسیر ممکن است کوتاه تر یا طولانی تر شود.

در مسیر پیاده روی، به دلیل نداشتن تابلوهای راهنما و پیچیدگی های مسیر، توصیه می شود همراه با راهنمای محلی یا گروه های مجرب حرکت کنید تا احتمال گم شدن کاهش یابد. همچنین بهتر است پیش از حرکت، آب کافی، کفش مناسب و وسایل لازم برای محافظت از آفتاب و باد را همراه داشته باشید.

پیش زمینه زمین شناسی و شکل گیری تنگه
چاکاویر در دل ساختاری زمین شناسی قرار دارد که از لایه های مختلف سنگی تشکیل شده است. در این منطقه لایه هایی از مارن، سنگ آهک و ماسه سنگ به صورت موازی و متوالی دیده می شود که نشان دهنده دوره های مختلف رسوب گذاری و تغییرات اقلیمی در طول میلیون ها سال است. این لایه ها در برابر فرسایش به صورت ناهمگون عمل می کنند؛ یعنی برخی لایه ها نرم تر و برخی سخت تر هستند و همین تفاوت باعث می شود فرسایش آب و باد به شکل های متنوعی در دیواره ها اثر بگذارد.

دو عامل اصلی در شکل گیری چاکاویر نقش دارند؛ فرسایش آبی و فرسایش بادی. در روزهای بارانی، آب در مسیرهای طبیعی تنگه جریان پیدا می کند و با خود ذرات ریز و درشت را حمل می کند. این جریان های آب، به ویژه در طول دوره های طولانی، شیارها و کریدورهای عمیق در کف و دیواره های تنگه ایجاد کرده اند. همچنین در طول زمان، حفره ها و چاهک های طبیعی در سنگ ها شکل گرفته اند. برخی از این حفره ها در زمان بارندگی با آب پر می شوند و منظره ای جذاب و متفاوت به تنگه می بخشند.

از سوی دیگر، بادهای قوی و مداوم جزیره قشم باعث می شود ذرات ریز ماسه و گرد و غبار به صورت ساینده عمل کنند و سطوح سنگی را بتراشند. این فرسایش بادی، به خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک، به ایجاد اشکال صاف و منحنی در دیواره ها کمک می کند. نتیجه ترکیب این دو فرسایش، ایجاد دیواره های بلند با خطوط موج دار، حفره های بیضوی و شکل هایی شبیه به اثر هنری طبیعی است که هر کدام نشان دهنده روندهای زمین شناسی و فرسایشی هستند.

یکی از جذاب ترین ویژگی های تنگه چاکاویر، تنوع رنگ و نور در دیواره ها است. لایه های سنگی در زیر نور خورشید رنگ هایی از سفید تا خاکستری روشن و حتی سایه های تیره تر به خود می گیرند. این تفاوت رنگ ها در کنار بازی نور و سایه در سطوح ناهموار، جلوه ای شگفت انگیز ایجاد می کند که بسیاری از بازدیدکنندگان آن را شبیه به یک نقاشی طبیعی توصیف می کنند. در فصل های پاییز و زمستان، با بارش های فصلی، آب در برخی بخش های تنگه جریان پیدا می کند و حفره ها را پر می کند؛ این حالت، چشم انداز تنگه را به طور قابل توجهی زیباتر و دیدنی تر می کند.

همچنین، درون تنگه معمولاً سکوت غالب است و تنها صدای گام های بازدیدکنندگان یا جریان آب های کوچک به گوش می رسد. این سکوت، همراه با فضای محصور و دیواره های بلند، حس آرامش و تنهایی خاصی ایجاد می کند که بسیاری از گردشگران آن را تجربه ای معنوی می دانند. به همین دلیل، چاکاویر به خصوص برای کسانی که به عکاسی منظره، پیاده روی در طبیعت و تجربه های زمین گردی علاقه دارند، مقصدی جذاب و متفاوت است.

تنگه چاکاویر نه تنها یک جاذبه گردشگری، بلکه یک کلاس زمین شناسی طبیعی است. لایه های رسوبی و ساختارهای فرسایشی موجود در دیواره ها، اطلاعات مهمی درباره تاریخ زمین و فرآیندهای ژئومورفولوژیک منطقه ارائه می دهند. زمین شناسان و دانشجویان رشته های مرتبط می توانند با مشاهده مستقیم این لایه ها و ساختارها، درباره دوره های رسوب گذاری، تغییرات اقلیمی و تأثیر فرسایش در شکل دهی زمین اطلاعات دست اول کسب کنند.

از دیدگاه آموزشی، تنگه چاکاویر نمونه ای مناسب برای نشان دادن تأثیر فرسایش آبی و بادی بر سنگ ها است. همچنین وجود حفره ها و چاهک های طبیعی، فرصتی برای بررسی اثرات حل شدگی و فرسایش در سنگ های آهکی فراهم می کند. به همین دلیل، این تنگه برای تورهای علمی و آموزشی در زمینه زمین شناسی، ژئوتوریسم و حفاظت از میراث طبیعی اهمیت دارد.

با وجود زیبایی و ارزش علمی، تنگه چاکاویر حساس و آسیب پذیر است. دیواره های سنگی و ساختارهای فرسایشی، در برابر برخورد فیزیکی، نوشتن روی سنگ ها، ریختن زباله و ورود بی رویه بازدیدکنندگان آسیب پذیر هستند. هرگونه تخریب یا تغییر در سطح سنگ ها می تواند به سرعت ساختارهای طبیعی را از بین ببرد و زیبایی و ارزش علمی تنگه را کاهش دهد. بنابراین، حفاظت از این ژئوسایت نیازمند رعایت اصول گردشگری پایدار است.

از این رو بازدیدکنندگان باید در هنگام حضور در تنگه، زباله های خود را همراه ببرند و از هرگونه نوشتن، حکاکی یا جدا کردن قطعات سنگ خودداری کنند. همچنین بهتر است مسیرهای تعیین شده را دنبال کنند تا به دیواره ها آسیب نرسد و از ورود به بخش های خطرناک و ناپایدار خودداری شود. آموزش و اطلاع رسانی درباره اهمیت حفاظت از این پدیده طبیعی نیز نقش مهمی در حفظ آن دارد.

زمان مناسب بازدید و توصیه های ایمنی
بهترین زمان برای بازدید از تنگه چاکاویر، فصل های پاییز و زمستان است؛ زیرا هوا ملایم تر است و احتمال بارش های فصلی وجود دارد که منظره تنگه را زیباتر می کند. در فصل تابستان، به دلیل گرمای شدید جزیره قشم و تابش مستقیم آفتاب، پیاده روی در تنگه می تواند دشوار و حتی خطرناک باشد. بنابراین برنامه ریزی برای بازدید در ساعات خنک تر روز و استفاده از کلاه، آب کافی و کفش مناسب اهمیت زیادی دارد.

همچنین در روزهای بارانی یا هنگام هشدارهای جوی، ورود به تنگه توصیه نمی شود، زیرا جریان های ناگهانی آب می تواند خطرناک باشد و برخی مسیرها لغزنده و ناپایدار شوند. همراه داشتن راهنمای محلی یا گروه های مجرب نیز به کاهش خطرات کمک می کند و تجربه بازدید را امن تر و لذت بخش تر می سازد.

جزیره قشم به عنوان یکی از مهم ترین مقاصد گردشگری طبیعی ایران، مجموعه ای از پدیده های زمین شناسی بی نظیر را در خود جای داده است. در این میان، تنگه چاکاویر یکی از جاذبه های کمتر شناخته شده اما بسیار ارزشمند است که به دلیل زیبایی و ویژگی های زمین شناسی، به تدریج در میان گردشگران محبوبیت بیشتری پیدا کرده است. این تنگه در کنار دیگر جاذبه های ژئوپارک قشم مانند دره ستارگان، تنگه چاهکوه و غار نمکدان، نمایی کامل از تاریخ طبیعی و زمین شناسی جزیره را ارائه می دهد.

منبع؛ایرنا