در شرایطی که افزایش قیمت کالاهای اساسی، قدرت خرید خانوارها را تحت فشار قرار داده، دولت به دنبال تقویت طرح کالابرگ از دو مسیر همزمان است؛ از یک سو افزایش اعتبار این طرح در دستور بررسی قرار گرفته و از سوی دیگر، مشارکت تولیدکنندگان برای ارائه تخفیف روی کالاهای مشمول کالابرگ کلید خورده است. با این حال، سرنوشت نهایی افزایش اعتبار کالابرگ همچنان به تامین منابع مالی و اصلاح احتمالی بودجه گره خورده است.

به گزارش ایسنا، در حالی که افزایش قیمت کالاهای اساسی در ماه‌های اخیر، فشار بیشتری بر سبد معیشت خانوارها وارد کرده است، دولت همزمان دو مسیر را برای تقویت طرح کالابرگ دنبال می‌کند؛ از یک سو پیشنهاد افزایش اعتبار این طرح در حال بررسی است و از سوی دیگر، مشارکت تولیدکنندگان برای ارائه تخفیف روی کالاهای مشمول کالابرگ در دستور کار قرار گرفته تا بخشی از هزینه خرید خانوارها جبران شود.

امروز(دوشنبه) وزیر کار در جمع خبرنگاران با بیان اینکه کالابرگ در دولت در دست بررسی است، توضیح داد: آنچه که در این ماه اجرایی خواهد شد این است که تولیدکنندگان برای درصدی از کالا برگ، به مردم تخفیف بدهند. در صنعت لبنیات با توجه به مذاکراتی که انجام شده، برخی از شرکت‌ها که اسامی شان را خودشان اعلام می‌کنند، روی کالابرگ 10 درصد تخفیف می‌دهند. با توافقی که انجام دادیم درصدی از آن را برای شرکت‌هایی که تخفیف می‌دهند تعیین خواهیم کرد. درباره روغن هم برخی از شرکت‌ها اعلام کرده‌اند که سه درصد تخفیف خواهند داد، با این حال این موضوع هنوز نهایی نیست و ما درخواست تخفیف بیشتری داریم. 10 درصد را با صنعت لبنیات و با برخی از شرکت‌ها نهایی کردیم که اطلاع رسانی خواهد شد.

وی درباره افزایش اعتبار کالابرگ در خردادماه نیز گفت: پیشنهادی از طرف ما و دستگاه‌های مختلف به سازمان برنامه رفته و با توجه به محدودیت بودجه در حال بررسی است، اما درباره خرداد ماه هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.

پیش از این یعقوب اندایش- معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی- در گفت‌وگو با رسانه‌ها از افزایش اعتبار کالابرگ و بررسی سناریوهای آن در هیات دولت خبر داده و گفته بود: درخواست افزایش رقم به دولت داده شده، اما فعلا با همان رقم یک میلیون تومان برای هر نفر ادامه پیدا خواهد کرد. با توجه به محدودیت‌های بودجه‌ای، موضوع فعلا در دست بررسی است و در صورت تصویب نهایی مبلغ در کمیته‌های تخصصی دولت، اطلاع‌رسانی لازم به مردم صورت خواهد گرفت. تمام سعی دولت و وزارتخانه این است که افزایش مبلغ کالابرگ به اردیبهشت‌ماه برسد و اگر نشد در خرداد ماه اعمال خواهد شد.

طبق گفته برخی نمایندگان مجلس، بازنگری و افزایش مبلغ کالابرگ در قالب ارسال لایحه‌ای از سوی دولت به مجلس به منظور اصلاح بودجه اتفاق خواهد افتاد تا منابع جدیدی برای طرح کالابرگ پیش بینی شود.

تنها نقطه قوت ماجرای کالابرگ، تاکید و دستور رییس جمهور برای اصلاح و بازنگری مبلغ آن و سیگنال‌هایی است که از سوی برخی دولتمردان، نمایندگان مجلس و مسئولان امر برای افزایش اعتبار کالابرگ فرستاده می شود، چنانچه سید محمدمهدی طباطبایی - معاون ارتباطات دفتر رییس‌جمهور در گفت‌وگویی اعلام کرده بود که افزایش رقم کالا برگ تقریبا قطعی است و مهرداد بائوج لاهوتی - عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، در آخرین اظهارات خود خاطرنشان کرد که در جلسات فشرده با حضور مسئولان سازمان برنامه و بودجه و شخص رییس جمهور، همگی بر لزوم بازبینی رقم کالابرگ به توافق رسیده‌اند منتها نکته کلیدی، مرحله نهایی‌سازی منابع مالی است و از آنجا که بودجه سال جاری در شرایط غیرجنگی تنظیم شده بود، اکنون دولت درصدد تدوین لایحه‌ای برای اصلاح بودجه است تا منابع جدیدی را برای این طرح حمایتی تامین کند. هدف این است که به زودی مبلغی به یک میلیون تومان فعلی اضافه شود تا مردم بتوانند با توان مالی بیشتری در برابر گرانی‌های تحمیل شده، کالاهای اساسی خود را تامین کنند.

اظهارات لاهوتی - نماینده مجلس این نکته اساسی را روشن می‌کند که بازنگری و افزایش مبلغ کالابرگ در قالب ارسال لایحه‌ای از سوی دولت به مجلس به منظور اصلاح بودجه اتفاق خواهد افتاد تا منابع جدیدی برای طرح کالابرگ پیش بینی شود.

با این حال موضوع افزایش مبلغ کالابرگ در هفته های اخیر با کش و قوس های فراوان روبه‌رو بوده و تصمیم نهایی در این خصوص هنوز اتخاذ نشده است و صرفنظر از بررسی پیشنهادات، موضوع تامین منابع برای افزایش مبلغ کالابرگ توسط سازمان برنامه و بودجه است.

روز گذشته اما فاطمه مهاجرانی - سخنگوی دولت در یک گفت‌وگوی تلویزیونی درباره افزایش مبلغ کالابرگ، اعلام کرد: رقم‌هایی که برای تخصیص کالابرگ درنظر گرفته شده تقریبا برای خرید مایحتاج یک نفر کفاف نمی‌دهد؛چرا که تورم افزایش یافته و قیمت بسیاری از اقلام کالابرگ گران‌تر شده و اعتبار فعلی پاسخگو نیست.شرایط اقتصادی و اتفاقاتی که در مرزهای جنوبی و دریا می افتد، روی درآمد کلی کشور تاثیرگذار است ولی رییس جمهور در هر جلسه بر پیگیری معیشت مردم تاکید دارد.

به ​​​​​گزارش ایسنا، مطابق «آیین نامه تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم» این اختیار به کارگروه ماده 13 داده شده که درباره میزان افزایش اعتبار کالابرگ متناسب با رشد تورم و میزان افزایش مبلغ کالاهای مشمول اعتبار تصمیم‌گیری کند.

حمید حاج‌اسماعیلی - کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با ایسنا معتقد است: رقم‌هایی که برای تخصیص کالابرگ درنظر گرفته شده تقریبا برای خرید مایحتاج یک نفر کفاف نمی‌دهد؛ چرا که تورم افزایش یافته و قیمت بسیاری از اقلام کالابرگ گران‌تر شده و اعتبار فعلی پاسخگو نیست.

وی تامین منابع اعتباری برای افزایش کالابرگ را چالش پیش‌روی سازمان برنامه و بودجه دانست و بر ضرورت بازنگری مجدد مبلغ کالابرگ با توجه به افزایش هزینه‌ها به جهت جلوگیری از افت قدرت خرید خانوارها تاکید کرد.

در هرحال مرحله جدید طرح کالابرگ از نیمه خرداد ماه برای 9 دهک درآمدی به اجرا در خواهد آمد و طبق روال دوره های قبل همچنان یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ در حساب سرپرستان خانوار شارژ خواهد شد.

بی‌تردید در شرایطی که جنگ اتفاق افتاده و هزینه‌ها افزایش یافته، حفظ قدرت معیشت و جلوگیری از کوچک شدن سفره‌های مردم ضروری است؛ همچنان که فلسفه توزیع کالابرگ این بود که یارانه کالاهای اساسی از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره که مردم و مصرف کنندگان هستند،انتقال داده شود.

مضاف بر این باید این واقعیت را پذیرفت که لایحه بودجه 1405 سال گذشته و در شرایط غیرجنگی تدوین و توسط مجلس تصویب شد ولی با وقوع جنگ‌ تحمیلی سوم و افزایش هزینه های ناشی از جنگ و رشد تورم، رفته رفته ضرورت بازنگری جدی در لایحه بودجه آشکارتر شد.

چرا کالابرگ نتوانست مصرف را افزایش دهد؟

در شرایطی که سرانه مصرف لبنیات در کشور روندی کاهشی دارد، فعالان این صنعت معتقدند حمایت‌های هدفمند و اختصاص یارانه مستقل به لبنیات می‌تواند به افزایش مصرف و بهبود امنیت غذایی کمک کند.

 به گزارش ایسنا، اول ژوئن (11 خرداد) به عنوان «روز جهانی شیر» در تقویم بین‌المللی نام‌گذاری شده است؛ روزی که با هدف ترویج مصرف شیر و آگاهی‌بخشی درباره نقش آن در سلامت انسان، امنیت غذایی، توسعه اقتصادی و پایداری کشاورزی در کشورهای مختلف گرامی داشته می‌شود.

شعار امسال روز جهانی شیر بر حمایت از تغذیه، سلامت و تاب‌آوری اقتصادی در سراسر جهان تاکید دارد؛ موضوعی که اهمیت این محصول را فراتر از یک ماده غذایی معمولی نشان می‌دهد. شیر و فرآورده‌های لبنی از مهم‌ترین منابع تامین کلسیم، پروتیین، ویتامین‌ها و سایر ریزمغذی‌های مورد نیاز بدن به شمار می‌روند و نقش قابل توجهی در سلامت استخوان‌ها، رشد کودکان و تقویت سیستم ایمنی دارند.

کاهش مصرف لبنیات؛ زنگ خطری برای سلامت

با وجود تاکید متخصصان تغذیه بر ضرورت مصرف روزانه لبنیات، آمارها و اظهارات فعالان این صنعت نشان می‌دهد سرانه مصرف لبنیات در ایران طی سال‌های اخیر با کاهش محسوسی مواجه شده است. کارشناسان حوزه سلامت نیز بارها نسبت به پیامدهای کاهش مصرف شیر و لبنیات هشدار داده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند در بلندمدت هزینه‌های بیشتری را به نظام سلامت کشور تحمیل کند. اثر افزایش قیمت شیر خام بر سفره خانوار طی سال‌های اخیر قیمت شیر خام و به دنبال آن قیمت محصولات لبنی بارها افزایش یافته است. اگرچه تولیدکنندگان معتقدند رشد هزینه‌های تولید، نهاده‌های دامی، حمل‌ونقل، انرژی و دستمزدها این افزایش قیمت‌ها را اجتناب‌ناپذیر کرده، اما نتیجه نهایی برای مصرف‌کننده کاهش توان خرید و افت مصرف بوده است.

بررسی بازار نیز نشان می‌دهد خانوارها بیش از گذشته به خرید محصولات ضروری‌تر روی آورده‌اند و در بسیاری از موارد میزان خرید شیر، ماست و سایر فرآورده‌های لبنی کاهش یافته است. کالابرگ نتوانست مصرف لبنیات را افزایش دهد شیر و برخی محصولات لبنی در فهرست اقلام مشمول طرح کالابرگ الکترونیکی قرار دارند و دولت تلاش کرده از این مسیر بخشی از هزینه تامین کالاهای اساسی خانوار را جبران کند. با این حال، آن‌طور که برخی متصدیان فروشگاه‌های زنجیره‌ای و عرضه‌کنندگان کالا عنوان می‌کنند، اجرای طرح کالابرگ تاکنون تغییر محسوسی در میزان خرید محصولات لبنی ایجاد نکرده و افزایش مصرف قابل توجهی در این بخش مشاهده نشده است. فعالان بازار معتقدند بخشی از اعتبار کالابرگ صرف سایر کالاهای ضروری خانوار می‌شود و همین مسئله موجب شده تأثیر این طرح بر افزایش مصرف لبنیات محدود باشد.

در همین راستا، پیش از این میراسلام تیموری - رییس هیات‌مدیره انجمن صنایع لبنی - در میزگردی تخصصی اظهار کرده بود: در طرح کالابرگ الکترونیکی، سهمیه‌ای اختصاصی برای محصولات لبنی در نظر گرفته شود. اکنون در کالابرگ، کالاهای مختلفی از جمله گوشت، برنج، روغن، مرغ و تخم‌مرغ دیده شده، اما انتظار صنعت این است که برای لبنیات نیز سهم مشخصی اختصاص یابد تا بخشی از فاصله ایجادشده میان قدرت خرید مردم و قیمت محصولات جبران شود.

تخفیف 10 درصدی لبنیات در کالابرگ؛ برنامه جدید دولت

در این میان دولت نیز به دنبال راهکارهایی برای تقویت خرید کالاهای اساسی از جمله لبنیات است. احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اخیراً در جمع خبرنگاران با اشاره به بررسی افزایش اعتبار کالابرگ اظهار کرده است که دولت در حال بررسی این موضوع است و در مرحله جدید، تولیدکنندگان برای بخشی از کالاهای مشمول کالابرگ به مردم تخفیف ارائه خواهند کرد.

وی اعلام کرده که در صنعت لبنیات مذاکراتی با برخی شرکت‌ها انجام شده و تعدادی از تولیدکنندگان بر روی خریدهای کالابرگی، 10 درصد تخفیف ارائه خواهند داد. به گفته وزیر تعاون، توافق‌های لازم در این زمینه نهایی شده و جزییات آن از سوی شرکت‌های مربوطه اطلاع‌رسانی خواهد شد.

در کنار سیاست‌های حمایتی و اقتصادی، کارشناسان بر نقش فرهنگ‌سازی در افزایش مصرف شیر و لبنیات تأکید دارند. به باور آنها، آگاهی‌بخشی درباره آثار مصرف منظم لبنیات بر سلامت و همچنین آموزش الگوهای صحیح تغذیه از دوران کودکی می‌تواند در اصلاح الگوی مصرف جامعه مؤثر باشد. روز جهانی شیر نیز با همین هدف شکل گرفته است؛ اینکه شیر نه فقط یک محصول کشاورزی یا کالای مصرفی، بلکه یکی از ارکان سلامت عمومی و امنیت غذایی کشورهاست. در شرایطی که سرانه مصرف لبنیات در ایران همچنان کمتر از میزان توصیه‌شده متخصصان است، به نظر می‌رسد ترکیبی از سیاست‌های حمایتی، کنترل هزینه‌های تولید، افزایش دسترسی خانوارها و فرهنگ‌سازی مستمر، راهکارهایی باشد که بتواند جایگاه شیر و لبنیات را بار دیگر به سفره خانوارهای ایرانی بازگرداند.