خوزه مانوئل آلبارس، وزیر امور خارجه اسپانیا، در دفاع از مواضع اخیر مادرید در قبال جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران، تأکید کرد که کشورش صرفاً به اصول بین المللی پایبند مانده است، در حالی که برخی دیگر این اصول را نادیده گرفته اند.

به نقل از آیریش تایمز، مواضع صریح اسپانیا در انتقاد از جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران، برای سیاست خارجی سنتاً محتاط و کم سروصدای این کشور، دستاوردی کم سابقه و در عین حال جنجالی به همراه داشته است. این رویکرد نه تنها خشم دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، را برانگیخته، بلکه موجب نارضایتی برخی متحدان اروپایی اسپانیا نیز شده است.

منتقدان پدرو سانچز، نخست وزیر اسپانیا، معتقدند او با برجسته سازی نقش خود در عرصه بین المللی تلاش می کند توجه افکار عمومی را از مشکلات داخلی، از جمله پرونده های فساد و بن بست سیاسی در داخل کشور، منحرف کند. با این حال، آلبارس این انتقادات را رد کرده و می گوید سیاست خارجی اسپانیا بر مبنای اصول ثابت حقوق بین الملل بنا شده است.

وزیر امور خارجه اسپانیا در گفت وگو با روزنامه فایننشال تایمز، خشم کاخ سفید از انتقاد مادرید نسبت به ترامپ و همچنین مخالفت اسپانیا با استفاده آمریکا از پایگاه های نظامی این کشور برای حمله به ایران را کم اهمیت دانست. او همچنین اعتراض های مطرح شده در برخی پایتخت های اروپایی مبنی بر اینکه رویکرد مستقل اسپانیا می تواند به وحدت ناتو و تلاش ها برای مدیریت روابط با ترامپ آسیب بزند، رد کرد.

آلبارس معتقد است شکاف اصلی در نظم جهانی امروز میان دو دیدگاه قرار دارد: از یک سو نظامی مبتنی بر حقوق بین الملل، حاکمیت دولت ها و منشور سازمان ملل متحد، و از سوی دیگر آنچه او قانون جنگل می نامد؛ مفهومی که به گفته او به معنای هرج و مرج، خشونت و جنگ به عنوان جایگزینی برای سیاست خارجی است.

او در این باره گفت: این انتخاب واقعی است.

آلبارس همچنین ادعای منزوی شدن اسپانیا در سیاست خارجی اروپا را رد کرد و گفت کشورش اکنون به صدای پیشرو در دفاع از نظم بین المللی مبتنی بر قانون تبدیل شده است.

اسپانیا به طور سنتی یکی از اعضای متعهد اتحادیه اروپا محسوب می شود، اما نفوذ آن عمدتاً به حوزه سنتی روابطش در آمریکای لاتین محدود بوده است. زمانی که سانچز در سال 2018 به قدرت رسید، اسپانیا همچنان در حال عبور از پیامدهای بحران بدهی منطقه یورو و آسیب های سیاسی و اقتصادی ناشی از آن بود.

با این حال، طی سه سال گذشته اقتصاد این کشور تقویت شده و همزمان با انتقادات تند سانچز از عملیات نظامی اسراییل در غزه، اسپانیا به یکی از فعال ترین بازیگران اروپایی در عرصه بین المللی تبدیل شده است؛ جایگاهی که به گفته ناظران در بیش از دو دهه گذشته برای این کشور بی سابقه بوده است.

این تحول در حالی رخ داده که در سال 2003، خوزه ماریا آزنار، نخست وزیر محافظه کار وقت اسپانیا، برخلاف مواضع فرانسه و آلمان، از حمله آمریکا به عراق حمایت کرد و در کنار تونی بلر، نخست وزیر وقت بریتانیا، قرار گرفت.

در مقابل، سانچز در سال جاری نخستین رهبر اروپایی بود که جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران را غیرقانونی توصیف کرد. او این جنگ را با حمله آمریکا به عراق مقایسه کرد و هشدار داد که چنین اقداماتی تنها به گسترش تروریسم جهادی، تشدید بحران مهاجرت و افزایش هزینه های انرژی منجر می شود.

آلبارس در پاسخ به این پرسش که آیا در صورت شکست مذاکرات احتمالی میان آمریکا و ایران، اسپانیا در مأموریت ناتو برای تأمین امنیت تنگه هرمز مشارکت خواهد کرد یا خیر، گفت: ما در هیچ اقدامی که می تواند به معنای تشدید تنش باشد، شرکت نخواهیم کرد. و مهم تر از همه، ما فکر می کنیم که هیچ راه حل نظامی برای این بحران وجود ندارد.

موضع مادرید در قبال ایران بخشی از مجموعه اقداماتی است که دولت ترامپ را نسبت به اسپانیا خشمگین کرده است. در آغاز جنگ، دولت اسپانیا اجازه استفاده از دو پایگاه نظامی مشترک آمریکا و اسپانیا برای حمله به ایران را نداد؛ تصمیمی که به گفته منابع آگاه، برنامه ریزی عملیاتی آمریکا، از جمله گزینه های سوخت گیری هوایی، را پیچیده تر کرد.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ماه گذشته در واکنش به این تصمیم گفت: اسپانیا فجیع، وحشتناک بوده است.

او افزود: سوالات بسیار مشروعی در مورد ناتو وجود دارد که باید پرسیده شود. هدف از عضویت در اتحادی که منفعتش برای ما این حقوق پایگاهی است چیست، اگر در زمان درگیری مانند آنچه با ایران داشتیم، آن ها می توانند ما را از استفاده از این پایگاه ها محروم کنند؟

اختلافات میان مادرید و واشنگتن تنها به موضوع ایران محدود نمی شود. در نشست ناتو در ژوئن گذشته، سانچز با مخالفت با هدف پیشنهادی آمریکا برای افزایش هزینه های دفاعی اعضا به سطح 5 درصد تولید ناخالص داخلی، به یکی از منتقدان اصلی واشنگتن تبدیل شد. ترامپ نیز در واکنش، اسپانیا را وحشتناک خواند و این کشور را به مفت خوری در ناتو متهم کرد.

این تنش ها موجب گمانه زنی هایی درباره احتمال اقدام تلافی جویانه واشنگتن علیه مادرید شده است. با این حال، آلبارس احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در پایگاه های مشترک روتا و مورون را کم اهمیت دانست و تهدیدهای قبلی ترامپ درباره اعمال نوعی تحریم تجاری علیه اسپانیا را نیز رد کرد.

او گفت: رییس جمهور ایالات متحده درباره کشورهای بسیار زیادی صحبت می کند و او شیوه صحبت کردن خود را دارد. اما وقتی شما سیاست خارجی را انجام می دهید، واقعیت ها مطرح هستند. و واقعیتِ واقعیت ها این است که در ناتو، وقتی صحبت از تجارت، روابط فرهنگی و سرمایه گذاری ما می شود، همه چیز به آرامی پیش می رود. این چیزی است که مهم است.

آلبارس همچنین تأکید کرد که روابط اسپانیا و آمریکا همچنان بسیار مثبت است و با اشاره ای طنزآمیز گفت که همیشه با مارکو روبیو، که والدینش از کوبا به آمریکا مهاجرت کرده اند، به زبان اسپانیایی صحبت می کند.

در داخل اسپانیا، مخالفان سیاسی سانچز این رویکرد را تلاشی برای ساختن یک برند شخصی در عرصه بین المللی توصیف می کنند. یکی از اعضای حزب مردم اسپانیا مدعی شده است که نخست وزیر با نگاه به فرصت های شغلی آینده پس از دوران زمامداری خود، در پی افزایش شهرت بین المللی است. برخی دیگر نیز معتقدند او می خواهد توجه افکار عمومی را از اتهامات فساد علیه اعضای خانواده و نزدیکانش منحرف کند.

در سطح اروپا نیز برخی مقامات از رویکرد مستقل سانچز ابراز نارضایتی کرده اند و معتقدند او بی دلیل با ترامپ وارد تقابل می شود. با این حال، بسیاری از رهبران اروپایی در نهایت مواضعی نزدیک به اسپانیا درباره ایران و غزه اتخاذ کردند.

برای نمونه، فرانسه دست کم از عبور یک هواپیمای مرتبط با عملیات آمریکا و اسراییل علیه ایران از حریم هوایی خود جلوگیری کرد. ایتالیا نیز حداقل در یک مورد مانع از توقف جنگنده های آمریکایی برای سوخت گیری در یکی از پایگاه های خود در سیسیل شد.

ایگناسیو مولینا، پژوهشگر ارشد مؤسسه سلطنتی الکانو، در این باره گفت: پاریس و برلین به رهبری یک کشور جنوبی عادت نداشتند.

او در عین حال هشدار داد که خطر اصلی برای سانچز نه واکنش واشنگتن، بلکه از دست دادن مرکزیت در بروکسل است.

یکی دیگر از موضوعات بالقوه تنش میان مادرید و واشنگتن، کوبا است؛ در شرایطی که دولت ترامپ فشارهای خود بر هاوانا را افزایش داده است.

آلبارس در پاسخ به این سؤال که اگر آمریکا دست به مداخله نظامی در کوبا بزند، موضع اسپانیا چه خواهد بود، گفت: ما مداخله نظامی در کشورهای آمریکای لاتین را نمی پذیریم. برای ما آمریکای لاتین فراتر از سیاست خارجی اسپانیا است. اینها کشورهایی هستند که ما با آن ها روابط برادری داریم. ما آن ها را به عنوان کشورهای خارجی نمی بینیم.

همزمان، دولت سانچز روابط اقتصادی خود با چین را نیز گسترش داده است. نخست وزیر اسپانیا طی بیش از سه سال گذشته چهار بار به چین سفر کرده و به دنبال جذب سرمایه گذاری های چینی و توسعه بازار صادراتی اسپانیا در این کشور بوده است.

هرچند دیگر رهبران اروپایی نیز با اهداف مشابه با شی جین پینگ دیدار کرده اند، برخی دیپلمات های اروپایی معتقدند اسپانیا نسبت به مخاطرات امنیتی ناشی از نزدیکی اقتصادی به چین رویکردی بیش از حد خوش بینانه و حتی ساده لوحانه دارد.

یکی از دیپلمات های اسپانیایی منتقد آلبارس در این باره گفت: اتحادیه اروپا می خواهد چین را از خود دور نگه دارد و ایالات متحده را در جریان امور قرار دهد. سانچز تا حد امکان به چین نزدیک می شود و در تلاش های اروپا برای مسلح شدن مجدد، چوب لای چرخ آن ها می گذارد. اگر این یک مورد استثنایی نیست، پس چیست؟

آلبارس این انتقادها را نیز رد کرد و تأکید نمود که فرانسه، آلمان و ایتالیا نیز گفت وگوهایی کم و بیش مشابه با چین داشته اند.

او در پایان گفت: اگر می خواهید یک سیاست خارجی جهانی داشته باشید، بدون گفتگو با چین، انجام این کار غیرممکن است. مثل این است که بگویید می خواهید یک سیاست خارجی جهانی داشته باشید، اما من با ایالات متحده صحبت نمی کنم. نمی دانم چگونه می توانید این کار را انجام دهید.

منبع: فرارو