در جریان دیدار تدارکاتی روز گذشته تیم ملی فوتبال ایران مقابل مالی، هادی حبیبی نژاد و امیرحسین محمودی که دو بازیکن خط خورده از فهرست نهایی جام جهانی 2026 بودند، همزمان در دقیقه 77 تعویض شدند که ورودشان به زمین بحث های زیادی به همراه داشت و بسیاری نسبت به این تصمیم کادر فنی برای بازی به این دو ملی پوش انتقاد کردند، اما واقعیت این است که ماجرا هیچ ابهام یا اتفاق غیرعادی خاصی ندارد و کاملا در چارچوب قوانین فیفا تعریف می شود.

بر اساس اطلاعات موجود از اردوی تیم ملی، چند بازیکن حاضر در فهرست نهایی تیم ملی ایران ازجمله علیرضا جهانبخش، روزبه چشمی، محمد محبی، مهدی ترابی و دنیس اکرت هنوز از نظر آمادگی بدنی در شرایط 100 درصد قرار ندارند و با مصدومیت های جزیی یا مشکلات جسمانی دست وپنجه نرم می کنند؛ به همین دلیل کادر فنی همچنان تمام گزینه های خود را در دسترس نگه داشته و نمی خواهد تا پیش از قطعی شدن وضعیت نفرات، درهای اردو را به روی بازیکنان ذخیره ببندد.

در چنین شرایطی حضور حبیبی نژاد و محمودی در بازی دوستانه ایران مقابل مالی نه تنها عجیب نیست، بلکه کاملا منطقی به نظر می رسد، چراکه کادر فنی می خواهد این دو بازیکن را در ریتم مسابقه نگه دارد تا در صورت نیاز بتواند در جام جهانی از آنها استفاده کند.

مطابق مقررات فیفا، تیم های حاضر در مسابقات جام جهانی این امکان را دارند تا در فاصله 24 ساعت پیش از نخستین بازی خود در دور گروهی، در صورت مصدومیت یا مشکل پزشکی بازیکنان، فهرست نهایی را تغییر دهند و بازیکن جایگزین را معرفی کنند.

به همین دلیل حتی بعد از اعلام لیست 26 نفره نیز پرونده انتخاب بازیکنان کاملا بسته نمی شود و در صورت بروز مشکل برای هر یک از نفرات حاضر در لیست نهایی تیم ملی، امکان اضافه شدن بازیکنان دیگری که در فهرست اولیه حضور داشته اند نیز وجود دارد.

همین مسئله موجب شده حضور حبیبی نژاد و محمودی در اردوی تیم ملی و حتی بازی کردن آنها مقابل مالی معنای مهمی داشته باشد؛ اینکه پرونده حضور این دو بازیکن در تورنمنت هنوز بسته نشده است.

در روزهای گذشته نام محمد خلیفه و امید نورافکن به عنوان نفرات رزرو بیشتر از سایر بازیکنان مطرح شده بود و حتی فدراسیون فوتبال هم فقط نام این دو بازیکن را به عنوان مهره های رزرو اعلام نمود، اما قوانین فیفا محدودیتی به این شکل ایجاد نمی کند؛ در واقع اگر شرایط ایجاب کند، هر بازیکنی که در فهرست گسترده اولیه (حدود 55 نفر) قرار داشته باشد، می تواند در شرایط خاصی که فیفا تعریف کرده، جایگزین یکی از نفرات لیست 26 نفره شود.

به بیان دیگر، محمودی و حبیبی نژاد همچنان در چرخه فنی تیم ملی حضور دارند و شانس آنها برای قرار گرفتن در فهرست نهایی هنوز از بین نرفته که این موضوع منجر به تعویض شان مقابل مالی شده است.

اما این اتفاق تنها مختص تیم ملی ایران نیست و نمونه مشابه آن را در مسابقات دیگر نیز می توان مشاهده کرد؛ ازجمله دیدار شب گذشته اسپانیا مقابل عراق که تیم اروپایی از نفراتی بهره برد که بعضا در لیست نهایی جام جهانی قرار ندارند.

مارک برنال و جرارد مارتین حتی در ترکیب اصلی اسپانیا قرار گرفتند و بازیکنانی مانند سرخیو گومز، خسوس رودریگز، تورینتس، خاوی گرا، رومن، خاوی رودریگز و گارسیا نیز به عنوان بازیکن ذخیره وارد زمین شدند.

نکته مهم اینجاست که این نفرات در فهرست اولیه 52 نفره اسپانیا حضور داشتند، نه در لیست نهایی 26 نفره؛ درست مشابه شرایطی که اکنون درباره برخی بازیکنان تیم ملی ایران وجود دارد و شاید به یکباره وارد لیست نهایی شوند.

طبق مقررات رسمی فیفا در جام جهانی 2026، تیم ها باید لیست نهایی 23 تا 26 نفره خود را تا موعد تعیین شده (4 روز قبل) به فیفا ارائه دهند و پس از ثبت نهایی، این لیست عملا قفل می شود. با این حال، یک بازه محدود قبل از شروع مسابقات وجود دارد که در آن امکان ایجاد تغییرات بسیار محدود فراهم است و این تغییرات صرفا در شرایط خاص پزشکی و نه به دلایل فنی یا تاکتیکی قابل انجام است.

بر اساس متن رسمی مقررات فیفا در فایل قوانین جام جهانی 2026، هر بازیکن حاضر در لیست نهایی تنها در صورت بروز مصدومیت یا بیماری جدی قابل جایگزینی است. این موضوع باید توسط کادر پزشکی تیم و همچنین پزشکان مورد نظر فیفا بررسی و تایید شود. همچنین این جایگزینی فقط تا 24 ساعت پیش از نخستین مسابقه تیم در رقابت ها امکان پذیر است و پس از آن لیست نهایی غیرقابل تغییر خواهد بود.

نکته مهم این است که بازیکن جایگزین نیز باید از میان فهرست اولیه ای باشد که پیش تر به فیفا اعلام شده است؛ بنابراین هیچ بازیکنی خارج از آن لیست اولیه نمی تواند وارد ترکیب جام جهانی شود، حتی اگر در اردوی آماده سازی تیم حضور داشته باشد. حضور در اردو یا همراهی تیم هیچ تأثیری در وضعیت ثبت رسمی بازیکن برای جام جهانی ندارد.

در نتیجه، درباره بازیکنانی که در لیست نهایی قرار نگرفته اند، اما در لیست اولیه حضور دارند، تنها در صورت وقوع مصدومیت یا بیماری جدی در یکی از بازیکنان لیست اصلی و با تایید پزشکی فیفا، امکان جایگزینی وجود دارد. هرگونه تغییر فنی یا تصمیم مربی برای جابه جایی بازیکنان پس از ثبت لیست، خارج از چارچوب قوانین فیفا بوده و امکان پذیر نیست.

طبق مقررات رسمی فیفا برای جام جهانی 2026، تغییر در لیست نهایی 23 تا 26 نفره تنها در یک بازه بسیار محدود و با شرایط سخت پزشکی امکان پذیر است. این تغییرات فقط تا 24 ساعت پیش از نخستین بازی هر تیم مجاز است و پس از آن، لیست بازیکنان کاملا نهایی و غیرقابل تغییر خواهد بود. نکته مهم این است که هرگونه جایگزینی صرفا باید از میان بازیکنان لیست اولیه ای انجام شود که پیش تر به فیفا اعلام شده است و هیچ بازیکن خارج از آن فهرست امکان اضافه شدن ندارد.

از نظر نوع مصدومیت یا بیماری، فیفا شرط serious injury or illness را مطرح کرده است؛ یعنی آسیب یا بیماری باید به حدی جدی باشد که بازیکن عملا قادر به شرکت در رقابت ها نباشد. در عمل این موارد معمولا شامل مصدومیت های سنگین عضلانی یا رباطی مانند پارگی رباط صلیبی، پارگی شدید همسترینگ، شکستگی استخوان، یا آسیب هایی است که نیاز به جراحی و دوره درمان طولانی دارند و علاوه بر آن، بیماری های حاد یا شرایط پزشکی جدی که توسط پزشک تیم و پزشکان فیفا تایید شود نیز در این دسته قرار می گیرد که در همه این موارد، تصمیم نهایی با تایید رسمی تیم پزشکی فیفا گرفته می شود، نه صرفا نظر کادر فنی تیم ملی.

با این شرایط، حضور حبیبی نژاد و محمودی مقابل مالی را نباید یک اتفاق عجیب یا اشتباه تلقی کرد، چراکه این تصمیم بیش از هر چیز نشان می دهد کادر فنی تیم ملی هنوز پرونده انتخاب نفرات نهایی را کاملا بسته نمی داند و با توجه به شرایط جسمانی برخی بازیکنان، همچنان آماده اعمال تغییرات احتمالی تا آخرین مهلت قانونی است.

پیامی که از این تصمیم برداشت می شود روشن است؛ ماجرای جام جهانی برای هادی حبیبی نژاد و امیرحسین محمودی یا محمد خلیفه، امید نورافکن و کسری طاهری هنوز تمام نشده و هر دو بازیکن همچنان شانس حضور در فهرست نهایی تیم ملی را دارند؛ هرچند هیچ کدام از مصدومان و غایبان ایران مقابل مالی، مصدومیت های جدی قابل اشاره از نظر فیفا را ندارند.