جنگ‌افروزی آمریکا علیه کشورمان، مشکلات متعدد اقتصادی برای اقتصاد آمریکا و جهان ایجاد کرده و اکنون ترامپ از طریق بازی با مذاکره تلاش می‌کند بحران انرژی، رکود تورمی و عواقب سیاسی آن را مدیریت کند.

به گزارش خبرنگار ما، حمله آمریکا به ایران که با رهبری هوشمندانه میدان و خیابان، پاسخ قاطع نظامی و نقطه اوج آن یعنی مسدود شدن تنگه راهبردی هرمز و جهش قیمت نفت مواجه شد، علاوه‌بر شکست اهداف نظامی مورد نظر ترامپ، عواقب اقتصادی گسترده‌ای را هم برای آمریکا و متحدانش به‌ویژه اروپایی‌ها به همراه داشته است.

پیش‌بینی‌های متعدد مراکز مطالعاتی معتبر غربی از نفت 

150 دلاری و بالاتر در صورت مسدود ماندن ترانزیت 20 درصد از تجارت نفت جهان از تنگه هرمز، غربی‌ها را سراسیمه کرد و چشم‌انداز تورم و رکود، خواب را از چشمان آنها ربود، اما بازی سیاسی آمریکایی‌ها به آنها فرصت فرار دوباره داد.

آمریکایی‌ها پس از شکست در رسیدن به اهداف خود و لمس کردن ضرب‌شست ایران، مسیر مذاکره را انتخاب کردند تا آنچه در میدان نظامی نتوانسته بودند به دست آورند را در میدان سیاسی به دست آورند.

آنها با این ترفند یک بار دیگر با تنفس مصنوعی، بازار نفت را احیا کردند و قیمت‌ها به زیر 100 دلار برای هر بشکه برگشت تا اقتصادهای غربی دوباره نفس بکشند. آمریکایی‌ها با محوریت ترامپ، از آغاز آتش‌بس تا امروز، ابزار مذاکره و رسانه را به کار گرفته و بازار را مدیریت کرده‌اند. فارغ از اینکه مذاکره در چه مرحله‌ای باشد، آنها دائماً از رسیدن مذاکرات به نقطه پایانی و تسلیم شدن ایران خبر می‌دهند و با درهم‌آمیختن اخبار راست و دروغ و البته دستکاری بازار آتی نفت، این چشم‌انداز را به بازار می‌دهند که تنش‌ها به‌زودی فروکش خواهد کرد. به عنوان مثال، علی‌رغم اینکه سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در مصاحبه اخیر با شبکه المیادین لبنان صراحتاً اعلام کرد که «در حال حاضر روند رسمی مذاکرات بین ایران و آمریکا وجود ندارد» و تنها «پیام‌ها رد و بدل می‌شود»، اما ادعای آمریکایی‌ها مبنی بر نزدیک بودن نقطه پایان مذاکرات، بازار نفت را آرام نگه داشته است.

تأخیر و بعضاً مماشات در پاسخ‌های قاطع و شفاف به دروغگویی و تهدیدهای مسئولان آمریکایی باعث شده اظهارات مسئولان آمریکایی علی‌رغم کذب بودن، معتبر شود و قیمت نفت به عنوان شیشه عمر دولت‌های غربی، پایین بماند.

البته بخشی از این تأخیر در پاسخگویی به دلیل شرایط خاص کشور و محدودیت‌های ارتباطی قابل پذیرش است، اما برخی سکوت‌های نابهنگام، ارسال پیام‌های متناقض و تعابیر دوپهلو که صرفاً نوعی امتیاز به آمریکایی برای مدیریت قیمت نفت تعبیر می‌شود، قابل قبول نیست.

نشانه‌های بحران 

مروری بر آمارهای رسمی و تحلیل‌های مراکز معتبر غربی نشان می‌دهد آنها در شرایط خوبی قرار ندارند و بیش از هر زمان دیگری، مذاکره را فرصتی برای بازیابی قوای از دست رفته و به تأخیر انداختن بحران می‌دانند.

اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا به تازگی در تحلیلی به بررسی اثرات جنگ ایران بر اقتصاد آمریکا پرداخته و نسبت به عواقب این مشکلات هشدار داده است. این اندیشکده به بسته شدن تنگه هرمز به عنوان مسیر عبور یک‌پنجم نفت خام جهان، گاز مایع، کودهای شیمیایی و هلیوم مورد نیاز در صنایع فناوری‌های پیشرفته (مانند نیمه‌هادی‌ها) پرداخته است.

در این گزارش به دیدگاه آژانس بین‌المللی انرژی اشاره شده که این وضعیت را بزرگ‌ترین شوک عرضه نفت در تاریخ نامیده و تدابیر سختی نظیر دورکاری و کاهش سرعت در بزرگراه‌ها را برای مدیریت مصرف پیشنهاد داده است.

به گفته این اندیشکده، حملات ایران به زیرساخت‌های نفتی خلیج‌فارس خساراتی به بار آورده که بازسازی آن سال‌ها زمان می‌برد و حتی بازگشایی فوری تنگه نیز مانع از تداوم موج گرانی در ماه‌های آینده نخواهد شد.

وضعیت ذخایر راهبردی نفت 

از سوی دیگر جدیدترین داده‌های وزارت انرژی آمریکا نشان می‌دهد که حجم ذخایر نفت خام استراتژیک (SPR) طی چهار هفته اخیر 50 میلیون بشکه کاهش یافته و نزدیک به پایین‌ترین رکورد تاریخی خود رسیده است. بر اساس این داده‌ها، ذخیره فعلی تنها 16 میلیون بشکه بالاتر از کمترین میزان ثبت‌شده در ژوئن 2023 یا همان خرداد سه سال قبل (349 میلیون بشکه) قرار دارد.

مدیرعامل شرکت اکسون موبیل هم به‌تازگی هشدار داده است که در هفته‌های آینده و با توجه به روند کاهش سریع ذخایر استراتژیک نفت خام در سراسر جهان به‌دلیل جنگ علیه ایران، قیمت هر بشکه نفت ممکن است تا مرز 160 دلار نیز افزایش یابد.

نیل چپمن، معاون ارشد این شرکت در این رابطه اظهار داشت: «گمان می‌کنم بیشتر مردم هنوز به‌درستی درک نکرده‌اند که چه اتفاقی در بازار جهانی نفت رخ داده است. روزانه حدود 11 تا 12 میلیون بشکه نفت خام از بازار خارج می‌شود، در حالی که کل مصرف روزانه جهان تقریباً 100 تا 104 میلیون بشکه است. با چنین اختلاف فاحشی بین عرضه و تقاضا، باید شاهد افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها باشیم؛ قیمت‌هایی که واقعاً از هر سقفی فراتر خواهد رفت.»

خطر رکود تورمی برای آمریکا 

اقتصاد آمریکا اگرچه در سال 2025 رشد دو و یک دهم درصدی را تجربه کرد، اما اکنون در آستانه ورود به فاز خطرناک «رکود تورمی» یعنی ترکیب تورم بالا و رشد اقتصادی راکد قرار دارد؛ بحرانی که صندوق بین‌المللی پول نیز درباره تبدیل آن به یک رکود جهانی هشدار داده است.

جهش 21 درصدی قیمت بنزین، نرخ تورم آمریکا را از دو و چهار دهم درصد در فوریه (بهمن) به 3.3 درصد در مارس 2026 رسانده و مؤسسه OECD هشدار داده که این نرخ تا پایان سال می‌تواند به چهار و دو دهم درصد برسد. علاوه‌بر این، به دلیل گرانی شدید کودهای شیمیایی در فصل کشت، موج جدیدی از گرانی مواد غذایی در راه است.

بحران معیشتی در آستانه انتخابات 

قبل از حمله به ایران در فوریه، شاخص اعتماد کسب‌وکارهای آمریکا هم مثبت بود، اما اکنون شاخص اعتماد مصرف‌کننده با سقوطی بی‌سابقه به رقم 47 و شش دهم رسیده که حتی از رکورد منفی دوران بایدن در سال 2022 نیز پایین‌تر است.

این بحران معیشتی در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، شرایط را برای جنگ‌افروزان سخت کرده است، به طوری که در حال حاضر تنها 30 درصد از واجدین شرایط، مدیریت اقتصادی ترامپ را تأیید می‌کنند. کاخ سفید برای مهار بحران دست به دامن آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت و بررسی طرح کاهش موقت مالیات فدرال بر بنزین شده است.

افزایش 2000 دلاری هزینه آمریکایی‌ها 

شبکه خبری سی‌ان‌بی‌سی هم در گزارشی که به نقل از مؤسسه مودیز آنالیتیکس منتشر شد، هشدار داد که از زمان آغاز حملات آمریکا و اسراییل به خاک ایران، هر خانوار آمریکایی به‌طور متوسط 447 دلار و 19 سنت هزینه اضافی بابت انرژی و سوخت پرداخت کرده که در مجموع نزدیک به 60 میلیارد دلار بار مالی اضافی برای مصرف‌کنندگان آمریکایی ایجاد کرده است.

بر اساس برآورد مؤسسه مودیز، هزینه هر خانوار آمریکایی طی یک سال پس از جنگ حدود دو هزار دلار افزایش می‌یابد.

بازار کار آمریکا هم با نرخ بیکاری چهار و سه دهم درصد، تعادلی شکننده دارد. موج اخراج‌های اخیر در غول‌های فناوری مانند آمازون و متا، در کنار ورود هوش مصنوعی، نگرانی شدید فارغ‌التحصیلان دانشگاهی را برای یافتن شغل‌های سطح ورودی به همراه داشته است.

آثار جهانی جنگ‌افروزی آمریکا

وضعیت سایر اقتصادهای جهان به‌ویژه اروپایی‌ها نیز چندان بهتر از آمریکا نیست. مؤسسه رتبه‌بندی اعتباری «فیچ» با هشدار درباره اینکه شوک نفتی ناشی از جنگ ایران به چشم‌انداز اقتصاد جهانی آسیب وارد کرده است، پیش‌بینی خود را درباره رشد اقتصادی جهان کاهش و چشم‌انداز قیمت نفت در سال جاری میلادی را افزایش داد.

بلومبرگ هم گزارش داد با تداوم انسداد تنگه هرمز، قیمت گاز اروپا رکورد 4 ماهه را شکست و سطح ذخایر گاز در اروپا بسیار پایین‌تر از میانگین سال گذشته است.

در این شرایط، مذاکره به ابزاری برای آمریکا و سایر اقتصادهای غربی تبدیل شده که قیمت نفت را پایین نگه دارند تا از عواقب اقتصادی و سیاسی آن در امان بمانند.

آنها با در دست گرفتن فضای رسانه‌ای و به خط کردن لشکری از روزنامه‌نگاران، خبرنگاران و رسانه‌های رسمی و غیررسمی، به طور دائم به تولید محتوا مشغولند تا هم بازار را تحت کنترل نگه دارند و هم امتیازهایی که در میدان نبرد از دست داده‌اند در میدان مذاکره به دست آورند.

البته ایران هم بی‌کار نمانده و با اشراف مسئولان ارشد کشور، اجازه نداده‌اند غربی‌ها به اهداف خود برسند، اما می‌توان با استفاده از ابزارهای مختلف همچون مدیریت ترددها از تنگه باب‌المندب و همچنین ابتکارهای جدید و حساب‌شده در حوزه رسانه- به عنوان مکمل تحولات میدانی- بازی آمریکایی‌ها را به هم زد.

کیهان