علی دارابی، سیاستمدار و پژوهشگر، در یادداشتی تحت عنوان از دو قطبی های روانپزشکی تا دو قطبی های سیاسی در روزنامه اطلاعات نوشت: واژه دو قطبی از عالم روانپزشکی و روانشناسی به جهان سیاست و جامعه سرایت کرده است. همانگونه که علوم راهبردی و استراتژیک از حوزه نظامی و امنیتی به عرصه مدیریت و سیاست راه یافته است و مفهوم و واژه انقلاب نیز که در لغت به معنای برگشتن از حالی به حالی، دگرگون شدن و در اصطلاح رایج جهان، تلاش عده ای برای واژگون کردن حکومت و ایجاد نظم جدید است از عالم اختر شناسی در گستره سیاست جا باز کرده است.

در مورد بیماری دو قطبی، این دو نکته را می توان در نظر داشت:

1ـ واژه دو قطبی با واژه اختلال همراه است و هرگاه از واژه اختلال سخن به میان می آید، مراد آن است که از افسردگی یا شیدایی و نوسانات خلقی افراد گفته می شود. از چهره های مشهوری که به این بیماری مبتلا بودند می توان از شخصیت هایی چون: چرچیل، ونگوگ، بتهوون، پیکاسو، ناپلئون بناپارت، ارنست همینگو و صادق هدایت نام برد.

2ـ بی قراری، احساس خود بزرگ بینی، تحریک پذیری مفرط، رفتارهای پرخاشگرانه، اعتقادات غیر واقعی در مورد توانمندی ها و قدرت فردی، تصمیم های ضد و نقیض از خود و ... از جمله برخی علائم این بیماری است.

حال با این مقدمات باید موضوع درباره دوقطبی های به وجود آمده در جامعه ایران در عرصه سیاست و جامعه را که موجب اختلال جدی در نظم و ثبات جامعه، افزایش هزینه های حکمرانی کشور، برهم زدن وحدت ملی، به خطر انداختن امنیت و منافع ملی کشور شده است و تداوم آن فرصت زیست با ثبات و امنیت را از جامعه سلب می کند، به عنوان خطری بزرگ مورد توجه قرار داد تا همگان به سهم خود بتوانیم این آفت بزرگ را برای همیشه از سر مُلک و ملت دور کنیم.

با نگاهی گذرا به دو قطبی سازی هایی که از سال های نخست پیروزی انقلاب اسلامی دامن گیر کشور شد؛ مشاهده خواهیم کرد که چگونه فرصت ها و ظرفیت های کشور و نظام حکمرانی که باید صرف آبادانی، امنیت، ثبات، کارآمدی، توسعه پایدار، بسط مناسبات در عرصه جهانی و خلق فرصت برای منافع ملی کشور می شد، متأسفانه صرف مسائل حاشیه ای شده است. مسائلی مانند:

انقلابی، ضد انقلابی ، خط امام، لیبرال ، حزب الله، حزب شیطان ، راست، چپ ، راست مدرن، چپ مدرن ، ولایت فقیه، وکالت فقیه ، اصولگرا، اصلاح طلب ، ارتجاعی، رادیکال ، ایرانیت، اسلامیت ، جمهوریت، اسلامیت ، خداسالاری، مردم سالاری ، حکومت اسلامی، جمهوری اسلامی ، نهادهای انتخابی، نهادهای انتصابی ، نظارت استصوابی، نظارت استطلاعی ، دیپلماسی، میدان ، جنگ، مذاکره ، آزادی، فیلترینگ ، خصوصی سازی، دولتی شدن و ده ها دوگانه سازی از این جنس که شاهد آن بوده ایم و هستیم.

این دو گانه سازی ها با کمال تأسف یا محصول افکار و خط مشی دولت های وقت بوده است، یا به قدری سایه دوقطبی ها پر رنگ بوده که خروجی آنها تشکیل دولت ها را سبب شده است!

سخن نویسنده بر درستی یا نادرستی این یا آن طرز تفکر نیست که تفصیل آن را در کتاب جریان شناسی سیاسی در ایران بیان کرده ام و مجال پرداختن در این مقال نیست. کانون و مدار اصلی که در دوران کنونی پس از جنگ باید عبرت آموز باشد، آن است که برای همیشه این دوگانه سازی ها و دو قطبی ها را کنار بگذاریم.

بدیهی است که اختلاف نظر سیاسی، تنوع و تکثر آراء سیاسی در جای خود محفوظ و محترم است، اما تا جایی که مُخِل وحدت ملی و امنیت ملی کشور نباشد.

دنیای پس از جنگ تجاوزکارانه آمریکا، اسراییل و متحدان آنها علیه ایران با جهان قبل از جنگ، تفاوت معنا داری کرده است. افکار و اندیشه های سیاسی، مدل حکمرانی، ائتلاف ها و یادگیری های جهانی، کنوانسیون ها و معاهدات و سازمان های بین المللی دچار دستخوش و دگرگونی شده اند.

چگونه می شود جامعه ایرانی را در قالب قبل از جنگ 12 روزه و جنگ رمضان ارزیابی و داوری کرد؟ این یک خطای راهبردی است. همه سخن من بر سر این است که دیگر دوران دو قطبی سازی ها و گرفتار کردن مُلک و ملت در دام حاشیه ها و پرداختن هزینه های گزاف برای رادیکالیسم و افراطی گرایی، خاتمه یافته است.

اینک عصر جدیدی آغاز و نسل جدیدی ظهور پیدا کرده است. آرایش سیاسی و فرهنگی ایران دگرگون شده و کشور سالیان زیادی است از احزاب سیاسی ناکارآمد، موسمی، انتخاباتی عبور کرده است.

دو قطبی سازی ها معمولاً محصول بازی همین احزاب سیاسی ناکارآمد است. اگرچه بر این باورم که کشور به احزاب سیاسی قدرتمند و برنامه محور، به شدت نیازمند است، اما در عصر جدید باید قدرت واقعی را از آن مردم و رأی و نظر آنان که از صندوق های انتخابات بیرون می آید، به عنوان ملاک و میزان برای مدیریت کشور برشمرد. باید صدای اکثریت را گفتمان اصلی و غالب جامعه بدانیم و صدای اقلیت به میزانی که رأی دارد، شنیده شود.

باید بدانیم که موتور محرکه و سرمایه اجتماعی کشور طبقه متوسط جامعه است. این طبقه را باید قدر دانست و تقویت همه جانبه کرد. چرا که نقش اصلی را در گسترش علم و فناوری، تولید ثروت، افزایش تولید، رونق کسب و کار، توسعه و عمران شهری دارند.
جامعه اکنون ایران تفاوت ها و نگرش های مختلف را نمایندگی می کند. باید این تنوع، تکثر و تعدد را به رسمیت شناخت، احترام کرد و در اداره کشور برای آنان میز خدمت فراهم آورد.

حذف و به حاشیه راندن دیگران و خود برتر بینی که افراد یا جریان های خاص سیاسی به غلط برای خود قائل هستند، محصول آشفتگی سیاسی ـ اجتماعی و بلند بودن صدای اقلیت پر ادعا در جامعه امروزی ماست.

پدر خوانده ها و کسانی که به نادرست در این سال ها یکه تازی کرده اند و با انگ زدن به این و آن و مصادره ارزش ها به نام خود، چند صباحی بر اریکه قدرت تکیه زده اند، در ایران پسا جنگ جایگاهی ندارند. ما ایرانیان مردمی با تمدن کهن و پر افتخار، ملتی مسلمان و مُحب اهل بیت (علیهم السلام) در زیر چتر ایران و اسلام و زبان فارسی ، از یک هویت ملی واحد برخورداریم.

ایران متعلق به آحاد ایرانیان است. از درس ها و عبرت های بزرگ که باید از جنگ تجاوز کارانه دشمنان علیه ایران عزیزمان بیاموزیم، هماهنگی، وحدت و اتحاد در میدان و دیپلماسی است. مسئولان کشور باید خلاص شدن از شرّ جنگ و جبران خسارت های ناشی از آن و باز گرداندن امنیت و ثبات به کشور را سر لوحه کار خود قرار دهند. جنگ و صلح ، مذاکره و دفاع دو روی سکه هستند.

در پایان باز گردیم به آغاز مطلب تا معلوم شود که دوقطبی سازی ، ناشی از نوعی بیماری، کیش شخصیت و خود برتر پنداری است و نشانه هایی از وجود یک بیماری در جامعه که علاج فوری لازم دارد. دوران پسا جنگ خاتمه دو قطبی سازی هاست.