در مغازه علی را که باز می کنی، بوی چسب و چرم مشامتان را پر می کند. او یک مغازه تعمیرات وسایل چرمی در خیابان فردوسی تهران دارد. کنار دیوار سه چمدان نیمه باز قرار گرفته. یکی دسته اش شکسته، دیگری زیپش پاره شده و سومی گوشه هایش ساییده شده است.

به گزارش فرارو، علی 32 ساله است و بیشتر روز را میان همین چمدان ها، کیف ها و ابزارهای تعمیر می گذراند. شغل خانوادگی را به گفته خودش سال ها پیش از دوران دانشگاه آغاز کرد و بعدها به حرفه اصلی زندگی اش تبدیل شد. او می گوید: دانشجو بودم اما دانشگاه را رها کردم و وارد فضای ادبیات و کارگاه های شعر شدم. همزمان این کار را هم کنار پدربزرگم ادامه دادم. البته از دوران دبیرستان در مغازه رفت وآمد داشتم اما از اوایل دهه 90 به صورت جدی وارد حرفه چرم دوزی و تعمیرات آن شدم.

این روزها اما نه از رونق سال های گذشته خبری هست و نه مشتریانی که برای خرید کیف و چمدان نو به مغازه ها مراجعه می کردند. علی حالا فقط تعمیر می کند. نه فروش دارد و نه قصدی برای ورود دوباره به بازار عرضه محصولات چرمی.

رکود بازار چرم را می توان در آمارها دید اما رد اصلی اش در روایت فعالان این صنف ملموس تر است. کاهش قدرت خرید خانوارها، تورم مستمر و رشد هزینه های تولید، تقاضا برای محصولات چرمی را کاهش داده. هم زمان، افزایش قیمت مواد اولیه در بازارهای جهانی فشار بیشتری بر این صنعت وارد کرده. حاصل این روند، بازاری است که در آن مشتریان خرید محتاط تری دارند و فعالان زنجیره چرم، از تولیدکننده تا تعمیرکار، با کاهش درآمد و افزایش هزینه ها دست وپنجه نرم می کنند.

علی در توضیح این وضعیت می گوید: قبلا در مغازه خانوادگی فروش هم داشتیم اما الان کرکره فروش را پایین و به تعمیرات روی آورده ایم. بازار پر شده از محصولاتی که سریع تولید می شوند و قیمت پایین تری دارند. طبیعی است که بسیاری از مشتری ها به سمت همان ها بروند. محصولی که کیفیت بالاتری داشته باشد، قیمت بیشتری هم دارد و خیلی ها دیگر توان خریدش را ندارند.

در همین حال، آمارها نیز واقعیت را با اعداد و ارقام پررنگ می کنند. طبق اعلام رییس اتحادیه کفاشان دست دوز تهران، سرانه خرید کفش در ایران به حدود 2 جفت در سال رسیده؛ رقمی که حدود پنج سال پیش بین 4 تا 5 جفت بود. به بیانی، صنعتی که سالانه حدود 270 میلیون جفت کفش تولید می کند و گردش مالی آن بین 2 تا 5 میلیارد دلار تخمین زده می شود، حالا کاهش تقاضا کمرش را شکسته. صنعتی که حدود 12 هزار کارگاه رسمی را در خود جای داده و برای نزدیک به 500 هزار نفر اشتغال ایجاد کرده بود.

افزایش قیمت چرم فقط محصور به بازار داخلی نیست. بخشی از این افزایش قیمت ریشه در تحولات جهانی دارد. طی ماه های اخیر، گزارش هایی درباره رشد قیمت اسید سولفوریک، یکی از مواد پرکاربرد در فرآوری چرم و بسیاری از صنایع دیگر به گوش رسید. محدودیت های صادراتی چین، اختلال در زنجیره های تأمین و تنش های ژئوپلیتیک از جمله عوامل افزایش قیمت این ماده هستند.

اسید سولفوریک در فرآیندهای مختلف صنعتی از جمله دباغی و فرآوری چرم کاربرد دارد. افزایش قیمت آن، هزینه تولید را در بسیاری از صنایع بالا برده و در نهایت به رشد قیمت مواد اولیه منجر شده است.

در ایران اما عوامل جهانی با مشکلات داخلی گره خورده اند: تورم، نوسانات ارزی و افزایش هزینه های تولید باعث شده اند فشار بر فعالان صنعت چرم دوچندان شود.

محمد از فعالان باسابقه بازار چرم تهران می گوید: در سال های اخیر قیمت چرم گاوی و گاومیش که از اصلی ترین مواد اولیه این صنعتند، چندین برابر شده. به گفته او، افزایش قیمت تنها به چرم محدود نمی شود و هزینه تهیه نخ، چسب، یراق آلات و سایر ملزومات تولید هم رشد قابل توجهی داشته اند.

این افزایش هزینه ها در نهایت خود را در قیمت محصول نهایی نشان می دهد. از کمربند گرفته تا کیف و کفش.

علی می گوید جهش قیمت چرم را به خوبی به خاطر دارد: وقتی قیمت چرم بالا رفت، خیلی از مشتری ها دیگر سراغ کیف چرمی نمی رفتند. قبلا می شد یک کیف باکیفیت خرید اما الان برای خیلی ها سخت شده. با این حال، افزایش قیمت محصولات جدید هم به رونق بازار تعمیرات منجر نشد؛ شاید در نگاه اول به نظر برسد وقتی مردم توان خرید کالای جدید را ندارند، به تعمیر روی می آورند اما هزینه تعمیر نیز به شکل قابل توجهی افسار گسیخت.

علی به زیپ های روی میز اشاره می کند و می گوید: قیمت زیپ، دسته چمدان، فوم، مشمع و بقیه لوازم مصرفی خیلی بالا رفته. قبلا کسی که نمی توانست خرید کند، وسیله اش را تعمیر می کرد. الان همان تعمیر هم هزینه قابل توجهی دارد.

در سال های گذشته بسیاری از مشاغل سنتی با تغییر الگوی مصرف و شرایط اقتصادی کوچک تر شده یا در سناریوی بدتر، از بین رفته اند. چرم دوزی و تعمیرات کیف و چمدان نیز از این قاعده مستثنی نیست.

علی به تنهایی کار می کند. نه کارگری دارد و نه شاگردی که در مغازه کنارش باشد. می گوید تا امروز نیرویی نداشته که بخواهد تعدیل کند اما همین که هزینه های جاری مغازه را تأمین کند هم کار آسانی نیست: اجاره مغازه، هزینه های روزمره و خرج زندگی همه با خودم است. شرایط اقتصادی واقعا سخت شده. قبلا شاید می شد هفته ای یک بار زمانی را برای استراحت یا تفریح در نظر گرفت اما الان بیشتر وقت آدم صرف کار و تأمین هزینه ها می شود.

او از هزینه های پیش بینی نشده هم گلایه دارد از خرابی خودرو گرفته تا تعمیر تجهیزات مغازه . هزینه هایی که در شرایط رکود بیش از گذشته خود را نشان می دهند.

علاوه بر این، بازار محصولات ارزان قیمت نیز بخشی از سهم تولیدکنندگان سنتی را ربوده. کالاهایی با قیمت کمتر که هرچند دوام و کیفیت پایین تری دارند ولی برای بخشی از مصرف کنندگان تنها گزینه قابل دسترس محسوب می شوند.

ترکیب این عوامل، صنعت چرم را در وضعیتی قرار داده که فعالان آن از کاهش تقاضا، افزایش هزینه ها و نامشخص بودن آینده سخن می گویند. صنعتی که همچنان صدها هزار نفر از آن ارتزاق می کنند، میان فشار تورم داخلی، افزایش قیمت مواد اولیه و تغییر رفتار مصرف کنندگان گرفتار شده است.

در مغازه علی، یک چمدان قدیمی روی میز کار قرار دارد. زیپ آن باید تعویض شود و بخشی از بدنه اش نیاز به ترمیم دارد. او با دقت مشغول کار می شود. بیرون از مغازه، بازار همچنان در جریان است ولی نه با همان سرعت و رونق گذشته.

منبع: فرارو