منطقه حفاظت شده میاندشت در جاجرم خراسان شمالی این روزها روایت تازه ای از همزیستی علم و طبیعت را به تصویر کشیده است؛ جایی که فناوری، بی وقفه و خاموش، نگهبان آخرین یوزهای ایران شده تا شاید امید به ماندگاری این میراث کم نظیر برای نسل های آینده زنده بماند.

به گزارش ایرنا، پناهگاه حیات وحش میاندشت نه تنها یکی از مهمترین ذخیره گاه های طبیعی کشور است، بلکه به عنوان یکی از آخرین زیستگاه های یوزپلنگ آسیایی، اهمیت ملی و حتی جهانی دارد.

از همین رو هر اقدام حفاظتی در این منطقه، فراتر از یک برنامه استانی، بخشی از تلاش برای حفظ میراث طبیعی ایران محسوب می شود.

استفاده از سامانه های هوشمند، هزینه های عملیاتی حفاظت را در بلندمدت کاهش می دهد و امکان مدیریت بهتر منابع انسانی را فراهم می سازد

سال ها حفاظت از مناطق تحت مدیریت محیط زیست بر پایه گشت های میدانی، استقرار نیروهای انسانی و پایش های سنتی انجام می شد؛ روشی که علاوه بر هزینه های بالا، خطرات متعددی را نیز متوجه محیط بانان می کرد. اکنون فناوری های نوین در حال تغییر این معادله هستند.

دوربین نصب شده در میاندشت با قابلیت چرخش 360 درجه و بزرگنمایی بسیار بالا، امکان رصد شبانه روزی بخش وسیعی از منطقه را فراهم می کند.

این فناوری علاوه بر افزایش سرعت واکنش به تخلفات احتمالی، دقت پایش را نیز به شکل محسوسی ارتقا می دهد و می تواند نقش بازدارنده موثری در مقابله با شکارچیان غیرمجاز داشته باشد.

کارشناسان معتقدند استفاده از سامانه های هوشمند، هزینه های عملیاتی حفاظت را در بلندمدت کاهش می دهد و امکان مدیریت بهتر منابع انسانی را فراهم می سازد.

در شرایطی که گستردگی مناطق تحت حفاظت با محدودیت نیروهای محیط بانی همراه است، فناوری می تواند شکاف موجود میان نیازهای حفاظتی و امکانات اجرایی را تا حد زیادی جبران کند.

اهمیت این اقدام زمانی بیشتر نمایان می شود که آمار مشاهده یوزپلنگ در میاندشت مورد توجه قرار گیرد. امسال تاکنون چهار مورد مشاهده و تصویربرداری از یوزها ثبت شده که شامل مشاهده خانواده 6 نفره هلیا ، مشاهده تلما و نیز ثبت حضور 2 فرد دیگر یوزپلنگ بوده است. سال گذشته نیز 12 مورد مشاهده این گونه ارزشمند در منطقه گزارش شد.

بهره گیری از فناوری های پایش هوشمند، دوربین های پیشرفته و سامانه های نظارتی آنلاین، یکی از موثرترین راهکارها برای حفاظت از گونه های در معرض خطر انقراض است

افزایش ثبت مشاهدات را می توان نشانه ای امیدوارکننده از پویایی زیستگاه و تداوم حضور این گونه در منطقه دانست، اما در عین حال مسئولیت دستگاه های حفاظتی را نیز سنگین تر می کند.

هرچه احتمال حضور یوزها بیشتر باشد، ضرورت حفاظت دقیق تر از قلمرو، منابع غذایی و امنیت زیستگاه آنان نیز افزایش می یابد.

برای تامین و نصب نخستین دوربین هوشمند حفاظتی در میاندشت، 10 میلیارد ریال اعتبار هزینه شده است. اگرچه این رقم در نگاه نخست قابل توجه به نظر می رسد، اما در مقایسه با ارزش زیستی منطقه و هزینه های ناشی از تخریب زیستگاه یا کاهش جمعیت گونه های در معرض خطر، سرمایه گذاری قابل دفاعی محسوب می شود.

مسوولان محیط زیست استان نیز اعلام کرده اند در صورت تامین اعتبار، نصب دوربین دوم برای پوشش سطح گسترده تری از منطقه در دستور کار قرار خواهد گرفت؛ اقدامی که می تواند شبکه نظارتی هوشمند را تکمیل تر کند.

هوشمندسازی حفاظت از میاندشت را می توان آغاز مسیری دانست که در صورت موفقیت، قابلیت تعمیم به سایر مناطق تحت مدیریت محیط زیست خراسان شمالی و حتی دیگر استان های کشور را خواهد داشت.

تجربه های جهانی نیز نشان داده است که بهره گیری از فناوری های پایش هوشمند، دوربین های پیشرفته و سامانه های نظارتی آنلاین، یکی از موثرترین راهکارها برای حفاظت از گونه های در معرض خطر انقراض است.

امروز که یوز آسیایی بیش از هر زمان دیگری به حمایت و مراقبت نیاز دارد، ورود فناوری به عرصه حفاظت از زیستگاه های طبیعی، تنها یک انتخاب نیست؛ ضرورتی است که می تواند شانس بقای این گربه سان کم نظیر را برای نسل های آینده افزایش دهد.

میاندشت اکنون به آزمایشگاه حفاظت هوشمند حیات وحش تبدیل شده است؛ جایی که فناوری و محیط زیست برای حفظ یکی از ارزشمندترین نمادهای تنوع زیستی ایران در کنار یکدیگر قرار گرفته اند.

مجموعه میاندشت شامل پناهگاه حیات وحش میاندشت و پارک ملی ضامن آهو با مساحتی بیش از 85 هزار هکتار دومین زیستگاه پرجمعیت آهو در کشور و یکی از بهترین زیستگاه های یوزپلنگ آسیایی محسوب می شود.

میاندشت شهرستان جاجرم زیستگاه حیات وحش شاخصی مانند آهو، گربه وحشی، کاراکال، کفتار، هوبره، قوچ و میش وحشی و زاغ بور است.