یک نشریه آمریکایی در تحلیلی با اشاره به بحران تنگه هرمز و افزایش تهدیدها علیه آبراه های راهبردی جهان، استدلال می کند که برتری نظامی آمریکا دیگر برای حفظ نظم دریایی و کنترل کشتیرانی در سراسر جهان کافی نیست؛ وضعیتی که به گفته نویسنده، نشان دهنده شکاف فزاینده میان جاه طلبی های جهانی واشنگتن و توان واقعی آن برای مدیریت چالش های نوظهور در عصر پهپادها، موشک های ارزان قیمت و رقابت فزاینده قدرت های منطقه ای است.

به گزارش ایرنا به نقل از فارن افرز، بسته شدن تنگه هرمز و ناتوانی آمریکا در بازگرداندن جریان عادی کشتیرانی، توجه جهانی را به یک واقعیت مهم جلب کرده است؛ اقتصاد جهانی تا چه اندازه به عبور آزاد کشتی ها از آبراه های راهبردی وابسته است و این آزادی تا چه حد شکننده شده است. با این حال بحران تنگه هرمز تنها آخرین نشانه از پایان تدریجی دوره ای است که در آن دریاها تقریباً آزاد و بدون مانع برای تجارت جهانی بودند.

در سال های اخیر، گلوگاه های دریایی مهم جهان با تهدیدهای فزاینده ای روبه رو شده اند. حملات نیروهای یمن به کشتی های تجاری در دریای سرخ، فشارهای نظامی چین در تنگه تایوان، جنگ ترکیبی روسیه در دریای بالتیک و حتی عملیات های دریایی آمریکا در نقاط مختلف جهان، همگی این تصور قدیمی را که اقیانوس ها فضایی آزاد و امن برای تجارت هستند، تضعیف کرده اند.

آمریکا همچنان قدرتمندترین نیروی دریایی، هوایی و فضایی جهان را در اختیار دارد، اما تحولات فناوری و تغییر الگوهای تجارت جهانی باعث شده است توانایی واشنگتن برای کنترل مناطق ساحلی و آبراه های حساس کاهش یابد. ایالات متحده دیرهنگام متوجه شده که قدرت نظامی آن دیگر برای حفظ جاه طلبی های جهانی اش کافی نیست.

یکی از مهم ترین دلایل این تحول، گسترش فناوری های ارزان و مؤثر نظامی است. امروزه پهپادهای ارزان قیمت، موشک های دوربرد و سامانه های حمله دقیق می توانند شناورها و هواپیماها را در فواصل بسیار دور هدف قرار دهند. این تحولات باعث شده قواعد سنتی کنترل دریاها که زمانی به قاعده برد توپخانه معروف بود، دوباره احیا شود؛ با این تفاوت که برد این توپخانه اکنون هزاران کیلومتر است.

مشکل فقط فناوری نیست، بلکه اقتصاد جنگ نیز تغییر کرده است. برای مثال، نیروهای یمنی می توانند یک پهپاد تهاجمی را با چند هزار دلار تولید کنند، اما آمریکا برای رهگیری آن مجبور است موشکی چند میلیون دلاری شلیک کند. به همین دلیل، حتی قدرتمندترین ارتش جهان نیز با هزینه های فزاینده ای روبه رو شده است.

آمریکا در طول چند سال میلیاردها دلار صرف مقابله با نیروهای یمنی کرده، اما در نهایت بسیاری از شرکت های کشتیرانی همچنان مسیر طولانی تر دماغه امیدنیک را ترجیح داده اند. این مسئله نشان می دهد که حفظ امنیت آبراه ها دیگر مانند گذشته آسان و کم هزینه نیست.

چین به جای تلاش برای کنترل کامل دریاها، راهبرد ممانعت منطقه ای را دنبال کرده است. پکن با استقرار موشک های کوتاه برد و میان برد، توسعه توانمندی های دریایی و ایجاد شبکه های پیشرفته شناسایی زیرآبی، تلاش می کند دسترسی آمریکا به مناطق پیرامونی خود را محدود کند.

چین اکنون بزرگ ترین قدرت دریایی تجاری جهان است. بیش از نیمی از کشتی های تجاری جهان در کارخانه های چینی ساخته می شوند و این کشور بزرگ ترین شبکه بنادر داخلی و خارجی را در اختیار دارد. همین قدرت اقتصادی به پکن امکان می دهد بدون شلیک حتی یک گلوله، بر بسیاری از زنجیره های تأمین جهانی تأثیر بگذارد.

کابل های انتقال داده ، خطوط انرژی و شبکه های ارتباطی که در بستر دریا قرار دارند، می توانند با هزینه ای اندک تخریب شوند، اما بازسازی آن ها بسیار زمان بر و پرهزینه است. این مسئله یکی دیگر از عوامل تضعیف نظم دریایی کنونی به شمار می رود.

آمریکا باید واقعیت های جدید را بپذیرد. واشنگتن دیگر نمی تواند مانند گذشته همه آبراه های جهان را کنترل کند. کنترل کشتیرانی در همه نقاط جهان نه از نظر نظامی و نه از نظر اقتصادی عملی نیست. به همین دلیل، آمریکا باید منابع خود را بر مناطقی متمرکز کند که برای منافع راهبردی اش اهمیت بیشتری دارند.

جهان ممکن است وارد دوره ای شود که در آن به جای دریاهای آزاد ، با دریاهای دروازه دار مواجه باشیم؛ یعنی مناطقی که عبور از آن ها نیازمند توافق های سیاسی، پرداخت هزینه های اضافی یا حتی دریافت حفاظت نظامی باشد. در چنین نظمی، شرکت های کشتیرانی ناچار خواهند شد ریسک های ژئوپلیتیکی را مانند هزینه سوخت و شرایط آب وهوایی در محاسبات خود لحاظ کنند.

دوران جهانی سازی مبتنی بر آزادی کامل کشتیرانی رو به پایان است و آمریکا به جای تلاش برای بازگرداندن نظم گذشته، باید راهی برای مدیریت این واقعیت جدید پیدا کند.