به نقل از ایسنا، وزارت جهاد کشاورزی در حال تغییر رویکرد از مداخله مستقیم در بازار محصولات دامی به سمت واگذاری بیشتر اختیارات به تشکل ها و زنجیره های تولید است؛ به طوری که معاون امور تولیدات دامی این وزارتخانه از برنامه دولت برای سپردن مسئولیت تنظیم بازار مرغ، تخم مرغ و بخشی از تولیدات دامی به فعالان این صنعت خبر داد و یکپارچه سازی زنجیره تولید را راهکار اصلی کاهش نوسانات بازار عنوان کرد.

روح اله زحمتکش معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به برنامه های کوتاه مدت و بلندمدت این معاونت برای ساماندهی بازار محصولات دامی اظهار کرد: بخشی از برنامه های کوتاه مدت اجرا شده و بخشی دیگر در حال پیگیری است. همچنین برنامه هایی نیز به صورت بلندمدت برای ایجاد ثبات پایدار در بخش تولیدات دامی و تامین نیاز آینده کشور در دستور کار قرار دارد. در بخش برنامه های کوتاه مدت، موضوع تنظیم بازار بیشتر در حوزه طیور مطرح است. زنجیره تولید طیور از لایه های مختلف و پیچیده ای تشکیل شده، که فراتر از محصول نهاییِ قابل مشاهده برای مصرف کنندگان است. کنترل این زنجیره در شرایط تنش و رخداد هایی که موجب تغییر الگوی تقاضای مصرف کنندگان می شود، بسیار دشوار است و گاهی از حالت مدیریت عادی خارج می شود. هدف ما این بود که بدون آسیب وارد شدن به بخش های بالادستی زنجیره، بتوانیم در سریع ترین زمان ممکن شرایط را به وضعیت عادی بازگردانیم که خوشبختانه اکنون این وضعیت برقرار شده است.

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی ادامه داد: جوجه ریزی هایی که در حال حاضر انجام می شود کاملا طبیعی و متناسب با میزان تقاضاست. البته با توجه به ورود به فصل گرما، به منظور پیشگیری از آثار بیماری ها، تلفات احتمالی و کاهش وزن گیری در شرایط آب وهوایی گرم، میزان جوجه ریزی اندکی بیش از نیاز معمول در نظر گرفته شده است. در مجموع میزان تولید کاملا متناسب با نیاز کشور بوده و حتی اندکی بیش از نیاز فعلی برنامه ریزی شده است.

زحمتکش با اشاره به برنامه های بلندمدت این وزارتخانه گفت: هدف اصلی ما صرفا مدیریت روزمره بازار نیست، بلکه به دنبال اجرای اصلاحاتی هستیم که در آینده نیز آثار خود را نشان دهد و شرایطی ایجاد کند که دیگر شاهد نوسانات مکرر در بخش طیور نباشیم و همچنین کاهش سرانه مصرف گوشت قرمز متوقف شود. در بخش گوشت قرمز نیز هدف گذاری ها به گونه ای است که زمینه بازگشت به روند افزایشی سرانه مصرف فراهم شود. جلسه ای که امروز با زنجیره های تولید برگزار شد نیز در همین راستا و با محوریت اصلاح ساختار ها برگزار شد.

به گفته معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی؛ زنجیره تامین طیور از جمله حوزه هایی است که مدیریت آن بسیار دشوار است. زنجیره مرغ گوشتی ایران را می توان یکی از پیچیده ترین زنجیره های تامین در دنیا دانست. یکی از دلایل این پیچیدگی، تعداد بسیار زیاد فعالان این زنجیره است. به عنوان نمونه، در بخش پرورش مرغ گوشتی حدود 20 هزار واحد تولیدی فعالیت می کنند. همچنین حدود 270 کشتارگاه و نزدیک به 600 تا 700 واحد تولیدکننده جوجه گوشتی در کشور وجود دارد. علاوه بر این، واسطه ها و دلالان متعددی نیز در این زنجیره حضور دارند. به عنوان مثال در حوزه فروش جوجه گوشتی و همچنین در مراحل پس از کشتار، واسطه های متعددی فعالیت می کنند که بر پیچیدگی این زنجیره می افزاید.

زحمتکش یکی دیگر از عوامل پیچیده کننده این زنجیره را فسادپذیری و محدودیت زمانی محصولات دانست و توضیح داد: محصولات این بخش قابلیت انبارش طولانی مدت ندارند. جوجه گوشتی تنها یک روز امکان نگهداری دارد و گوشت گرم نیز با توجه به ترجیح مصرف کنندگان، مدت زمان محدودی برای عرضه و مصرف دارد. عامل مهم دیگر، فاصله زمانی اجتناب ناپذیر برای دستیابی به محصول نهایی است؛ زمانی که امکان کوتاه کردن آن وجود ندارد.

وی افزود: به عنوان مثال، حداقل 50 روز زمان لازم است تا یک جوجه گوشتی به مرغ آماده کشتار تبدیل شود. همچنین 21 روز زمان نیاز است تا تخم مرغ نطفه دار به جوجه تبدیل شود. یک جوجه مادر نیز حداقل هفت ماه باید پرورش یابد تا بتواند وارد چرخه تولید تخم مرغ نطفه دار و جوجه گوشتی شود. در سطوح بالاتر زنجیره نیز اجداد مرغ حداقل هفت ماه باید نگهداری شوند تا امکان تولید جوجه مادر و در نهایت جوجه گوشتی فراهم شود.

زحمتکش با اشاره به عوامل ساختاری موثر بر نوسانات بازار طیور گفت: محدودیت زمانی در تولید، فسادپذیر بودن محصولات و تعدد فعالان زنجیره، این بخش را به یکی از پیچیده ترین زنجیره های تولید کشور تبدیل کرده است. زمانی که تکانه های اقتصادی کلان رخ می دهد و الگوی تقاضا تغییر می کند، این تغییرات موجب بروز خطا در پیش بینی بازار می شود. این خطا نیز با ایجاد اثر شلاقی در زنجیره تامین، کل فرآیند تولید و عرضه را دچار اختلال و به هم ریختگی می کند.

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی ادامه داد: در همه دنیا راهکار مدیریت این مسئله، ایجاد یکپارچگی و انسجام در زنجیره است؛ خواه در حوزه اطلاعات، خواه در حوزه بازار و یا تولید. در واقع تمامی راه حل های موجود به نوعی به یکپارچه سازی زنجیره بازمی گردد. ما نیز راهکاری جز حرکت به سمت یکپارچگی در صنعت طیور نداریم و به همین دلیل اصلاح ساختار این صنعت را به عنوان یک برنامه بلندمدت دنبال می کنیم.

وی اظهار کرد: در همین راستا از انجمن زنجیره ها درخواست کرده ایم که نقش یک سازمان یکپارچه کننده زنجیره را ایفا کند. امروز حدود 34 درصد گوشت مرغ کشور توسط زنجیره ها تولید می شود و این ظرفیت باید به صورت یک واحد منسجم عمل کند. در شرایطی که با یک مجموعه یکپارچه مواجه باشیم، امکان تنظیم قیمت در سطح کشور، مدیریت تامین و برنامه ریزی تولید به شکل منسجم تری فراهم می شود و رقابت های داخلی میان زنجیره ها نیز منجر به پراکندگی قیمت و عرضه نخواهد شد. در حال حاضر 83 واحد زنجیره ای در کشور فعالیت می کنند که باید به صورت یک مجموعه منسجم و یکپارچه دیده شوند.

وی با اشاره به سیاست های وزارت جهاد کشاورزی در حوزه تنظیم بازار گفت: در بخش مرغ گوشتی و تخم مرغ نیز همین رویکرد را دنبال می کنیم تا مسئولیت تنظیم بازار به خود صنعت واگذار شود و دولت کمترین میزان مداخله را در بخش طیور، اعم از مرغ گوشتی و تخم گذار، داشته باشد. در حوزه دام و به ویژه بخش گاو شیری نیز همین سیاست در دستور کار قرار دارد. هدف این است که تصمیم گیری درباره میزان توسعه، حجم تولید، زمان بندی تولید، سهم بازار داخلی و میزان صادرات بیش از گذشته به خود فعالان صنعت واگذار شود. رویکرد وزارت جهاد کشاورزی این است که تنظیم بازار و مدیریت تولید تا حد امکان به تشکل ها و فعالان بخش خصوصی سپرده شود و نقش دولت بیشتر به سیاست گذاری و نظارت محدود شود.

زحمتکش با تشریح رویکرد وزارت جهاد کشاورزی در مدیریت بخش تولیدات دامی گفت: دولت وظیفه سیاست گذاری کلان را برعهده دارد و در کنار آن باید نظارت عالیه ای اعمال کند تا فعالیت ها در چارچوب سیاست های دولت و با در نظر گرفتن حمایت از مصرف کنندگان پیش برود. در مقابل، حمایت از تولید، حفظ پایداری تولید و برنامه ریزی برای ارتقای بهره وری باید بیش از گذشته بر عهده خود فعالان صنعت باشد. تولیدکنندگان باید به گونه ای عمل کنند که ضمن جلوگیری از آسیب به تولید، زمینه افزایش بهره وری و تداوم فعالیت واحد های تولیدی نیز فراهم شود.

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی در پایان تصریح کرد: بخش هایی مانند طیور، تخم مرغ و دام شیری امروز به مرحله بلوغ رسیده اند و از جمله صنایع بالغ کشور محسوب می شوند؛ بنابراین توانایی مدیریت و برنامه ریزی بخش قابل توجهی از امور خود را دارند.