اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری با اصحاب رسانه که در استانداری همدان برگزار شد، در پاسخ به پرسشی در خصوص آخرین وضعیت تفاهم نامه اسلام آباد و روند آن اظهار کرد: ما یک روند تقریبا دو ماهه را از زمان اعلام آتش بس در 19 فروردین و فرایندی که با میانجیگری پاکستان آغاز شد، پشت سر گذاشته ایم.

وی ادامه داد: این روند فراز و نشیب های زیادی داشته است و دلیل عمده آن این بوده که طرف آمریکایی الگوی مذاکراتی متعارفی نداشته است؛ مواضع ضدونقیض مقام های آمریکایی و تغییر مکرر دیدگاه های آن ها از طریق رسانه ها، هم کار میانجی ها را دشوار کرده و هم باعث طولانی شدن روند شده است.

بقایی با اشاره به بدعهدی های آمریکا در قبال ایران، تصریح کرد: ما مسوولیت داریم که این روند دیپلماتیک را با بدبینی دنبال کنیم؛ چرا که تجربه یک سال ونیم مذاکره با طرف آمریکایی و بدعهدی ها و جنایات آنان در حین مذاکرات پیشین، ایجاب می کند که با احتیاط و دوراندیشی فوق العاده زیاد هر گامی را با دقت برداریم.

سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه موضوعات بین ایران و آمریکا بسیار پیچیده است، افزود: با توجه به تجارب قبلی، در این مرحله تمرکز بر خاتمه جنگ در همه جبهه ها از جمله لبنان بوده و تصمیم بر این شد که در مورد موضوع هسته ای صحبتی نشود.

وی گفت: این توافق نهایی بین ایران و آمریکا نیست بلکه تفاهمی است که رئوس کلی مباحث اختلافی را مطرح کرده و مشخص می کند که جنگ خاتمه خواهد یافت.

بقایی ادامه داد: درباره موضوع هسته ای نیز قرار است در یک بازه زمانی 60 روزه گفت وگو شود بنابراین در این مرحله راجع به جزییات آن صحبتی مطرح نمی شود.

بقایی افزود: تعرضات به کشتیرانی ایران و مسائل مربوط به تنگه هرمز، از جمله موضوعات مورد گفت وگو در این مرحله است.

وی در خصوص زمان احتمالی امضای این تفاهم نامه نیز گفت: درباره زمان دقیق امضا باید منتظر بمانیم؛ اگرچه فردا نخواهد بود اما احتمال اینکه در روزهای آتی این اتفاق رقم بخورد منتفی نیست.

بقایی افزود: با این حال، به دلیل تزلزل طرف مقابل در هرگونه اظهارنظر درباره این روند باید محتاط باشیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه، با اشاره به برخی مواضع ایالات متحده درباره تحولات منطقه، اظهار کرد: اینکه آمریکا برخی موضوعات را نمی پذیرد مساله ای برای ما ایجاد نمی کند؛ ما باید بر اساس منافع خود و در چارچوب حقوق بین الملل اقدام کنیم، هر جا که تشخیص دهیم منافع ملی ما اقتضا می کند و اقدام ما منطبق با حقوق بین الملل است، فارغ از خواست و تحلیل آمریکا عمل خواهیم کرد.

بقایی با اشاره به موضوع تنگه هرمز نیز گفت: تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل در محدوده آب های سرزمینی ایران و عمان به عنوان دو دولت ساحلی قرار دارد و اعمال حاکمیت ایران در این منطقه، در راستای تامین امنیت ملی و اعمال حق حاکمیت ملی جمهوری اسلامی ایران است؛ موضوعی که در حقوق بین الملل نیز پذیرفته شده است.

وی افزود: هرچند ایران به کنوانسیون حقوق دریاها مصوب 1982 نپیوسته است اما بر اساس حقوق عرفی بین المللی، رژیم حقوقی حاکم بر تردد کشتی ها در این تنگه مشخص است. تجربه دو تا سه ماه گذشته نیز نشان داده است که آمریکا و رژیم صهیونیستی از این آبراه برای تهدید امنیت ملی و نقض حاکمیت ملی ایران سوءاستفاده کرده اند و این وضعیت، ایران را مجاز می کند تدابیر لازم را برای جلوگیری از تداوم چنین شرایطی اتخاذ کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: اقداماتی که ایران انجام داده، کاملاً منطبق با حقوق بین الملل و قوانین داخلی کشور است و در ادامه نیز با همکاری عمان و مشورت با کشورهای منطقه پیگیری خواهد شد.

وی ادامه داد: ما تصریح کرده ایم که مدیریت تردد ایمن در تنگه هرمز، هم در راستای صیانت از منافع و امنیت ملی ایران و هم در جهت تأمین خیر عمومی جامعه بین المللی است و طبیعی خواهد بود که جامعه بین المللی از تضمین ایمنی تردد در این آبراه مهم استقبال کند.

بقایی در ادامه با اشاره به برخی مباحث مطرح شده درباره هزینه های خدمات مرتبط با مدیریت تردد در تنگه هرمز نیز گفت: اصل موضوع این است که ایران به عنوان دولت ساحلی با همکاری عمان، باید بتواند تدابیر لازم را برای مدیریت تردد در تنگه هرمز و ایمنی آن اتخاذ کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه در رابطه با نحوه ایفای تعهدات در صورت توافق نیز گفت: طرف مقابل به هیچ عنوان عملکرد مناسبی در ایفای تعهدات خود نداشته است و ما نیز باید متناسب با آن پیش بینی های لازم را انجام دهیم.

وی همچنین گفت: تعهدات به نحوی تنظیم می شود که متناظر باشد و در هر مرحله اگر طرف مقابل از انجام تعهدات خودداری کند، متقابلاً ایران نیز مجاز خواهد بود اقدام متقابل انجام دهد.

بقایی افزود: در روابط بین الملل می دانیم که بهترین ضمانت، قدرت یک کشور است و ایرانیان نشان داده اند که در دفاع از منافع خود و در دفاع از عزت و استقلال شان مصمم هستند، در نحوه دفاع از کشور در این 40 روز، درس بسیار فراموش نشدنی به دشمن داده شد و امیدواریم تجاربی که در این مدت و در مجموع در این 100 روز اندوخته ایم، حتماً پشتوانه ای برای تامین بهتر منافع ملی و امنیت ملی باشد.

وی ادامه داد: ما به عنوان وزارت امور خارجه باید حتما سطح آگاهی و گفت وگو را بالا ببریم، جامعه ما جامعه ای پویا است و همان گونه که در اینجا دوستان دیدگاه های مختلفی در رابطه با موضوعات گوناگون سیاست خارجی دارند، طبیعی است که در سطح جامعه ای با مختصات ایران نیز دیدگاه های متفاوتی وجود داشته باشد.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: ما به نظرات مختلف احترام می گذاریم و معتقدیم دغدغه مندی نسبت به منافع ملی و امنیت ملی، دغدغه ای محترم و مقدس است و همه این دیدگاه ها باید شنیده شود و باید تلاش کنیم که به بهترین وجه منافع و امنیت ملی کشور را تأمین کنیم.

وی تصریح کرد: بنابراین بیان دیدگاه های مختلف مادامی که منجر به اختلاف، کینه و تفرقه در سطح کشور نشود، حتماً باعث خیر خواهد بود و کمک می کند تصمیم گیران دیدگاه های مختلف را ببینند و با هوشیاری بیشتری درباره موضوعات بیندیشند و عمل کنند.

بقایی همچنین گفت: سیاست ایران برای ترمیم روابط با کشورها بسیار مهم است و ما هیچ گاه نگفته ایم و واقعاً هم باور نداشته ایم که با کشورهای منطقه مشکلی داریم و ما با هیچ یک از همسایگان خود دشمنی نداریم و همسایگان ما برای ما بسیار محترم هستند.