همزمان با صدور احکام جدید بازنشستگان تامین اجتماعی و امکان مشاهده میزان افزایش حقوق‌ها، سازمان تامین اجتماعی به برخی سوالات مطرح شده درخصوص نحوه محاسبه افزایش مستمری، علت عدم پیش‌بینی مبلغ «حفظ قدرت خرید» در سال جاری و ... پاسخ داده است.

به گزارش ایسنا، روز گذشته احکام افزایش سالانه و متناسب‌سازی سال جاری حدود 5 میلیون و 200 هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر تأمین اجتماعی، در راستای اجرای تکالیف قانونی سازمان، از جمله اعمال افزایش مستمری‌ها (حقوق ماهانه) بر اساس قوانین و مقررات بالادستی، مصوبات شورای‌عالی کار، توافق با کانون عالی بازنشستگان و ظرفیت‌های سازمان صادر شد. در این میان، میزان افزایش مستمری مستمری‌بگیران حداقل‌بگیر 60 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و مبلغ آن در سال‌جاری 166،255،500ریال اعلام شده و مستمری دریافتی سایر سطوح، نسبت به سال قبل به میزان 45درصد افزایش یافته و بعلاوه مبلغ ثابت 15,586,470 ریال نیز به مستمری آنان افزوده شده است.

در حالیکه حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی برای حداقل بگیران 60 درصد و با لحاظ مستمری بگیران سایر سطوح، به طور میانگین 50 درصد افزایش یافته است که در نتیجه به‌طور متوسط افزایش مستمری بازنشستگان سازمان تأمین اجتماعی، نسبت به سایر صندوق‌ها حدود 25 درصد بیشتر است.

همچنین طبق جزء (2) بند (ر) ماده 28 قانون برنامه هفتم پیشرفت مصوب مجلس و باتوجه به اجرای آخرین مرحله متناسب‌سازی در سال 1405، متناسب‌سازی حقوق مستمری‌بگیران غیرحداقل‌بگیر، به منظور تحقق هدف نهایی قانونگذار مبنی بر رسیدن به 90 درصد نسبت مستمری زمان برقراری، در سال 1405 در سومین گام (30 درصد باقیمانده)، تکمیل و اجرا شد.

با این تفاسیر اما، از روز گذشته که احکام جدید بازنشستگان تامین اجتماعی و  میزان افزایش حقوق‌ها قابل مشاهده شده است، سوالات و ابهامات متعددی برای برخی‌ها درخصوص نحوه محاسبه افزایش مستمری بازنشستگان و مستمری‌بگیران، علت عدم پیش‌بینی مبلغ «حفظ قدرت خرید» در سال 1405، کمک‌هزینه مسکن و کمک به تأمین معیشت و ... ایجاد شده است. در همین راستا سازمان تامین اجتماعی نسبت به پاسخ به این پرسش‌ها اقدام کرده است:

1. افزایش مستمری بازنشستگان و مستمری‌بگیران در سال 1405 چگونه محاسبه شده است؟

میزان و  نحوه افزایش مستمری‌ها بر اساس مواد 96 و 111 قانون تأمین اجتماعی و مصوبه مورخ 24 اسفند 1404 شورای عالی کار و توافق با کانون عالی بازنشستگان انجام شده است. بر این اساس، مستمری حداقل‌بگیران 60 درصد افزایش یافته و مبلغ مستمری آنان در سال 1405 به 166.255.500 ریال رسیده و مستمری سایر سطوح نیز 45 درصد به علاوه مبلغ ثابت 15.586.470 ریال افزایش داشته است.

2. چرا مبلغ «حفظ قدرت خرید» در سال 1405 پرداخت نمی‌شود؟

این مبلغ در سال 1403 بر اساس بند (د) تبصره (15) قانون بودجه همان سال و برای حمایت از حداقل‌بگیران و سایر مستمری‌بگیرانی که مبلغ متناسب‌سازی آنها به میزانی کمتر از 7.166.168 ریال بود پرداخت می‌شد. از آنجا که در قوانین و مقررات سال 1405 مجوز قانونی جدیدی برای تداوم این پرداخت پیش‌بینی نشده، امکان پرداخت آن در سال جاری وجود ندارد.

3. چرا امسال مجوز پرداخت حفظ قدرت خرید صادر نشده است؟

برخلاف قانون بودجه سال 1403 در قانون بودجه 1405 این حکم قانونی تکرار نشد. علاوه بر اینکه هرگونه پرداختی نیازمند حکم قانونی بوده، تأمین منابع مالی آن هم نیازمند درج در قانون بودجه است. ضمناً دولت در سال اخیر کمک معیشت و حفظ قدرت خرید مدنظر خود را در قالب طرح کالابرگ با پرداخت یک میلیون تومان به هر نفر انجام می‌دهد.

4. آیا کمک‌هزینه مسکن و کمک به تأمین معیشت در سال 1405 حذف شده است؟

خیر. این مبالغ همچنان پرداخت می‌شود، اما افزایش نیافته است. کمک‌هزینه مسکن ماهانه 2.700.000 ریال و کمک به تأمین معیشت ماهانه 6 میلیون ریال، به مشمولان پرداخت خواهد شد.

5. چرا مزایای جانبی افزایش نیافته است؟

با توجه به محدودیت منابع و اعتبارات، اولویت سازمان در سال جاری افزایش مستمری‌ها مشابه مصوبه شورای عالی کار بوده و به همین دلیل در توافق با کانون عالی بازنشستگان و با توجه به منابع و درآمدهای سازمان، مزایای جانبی در سطح سال گذشته حفظ شده تا امکان تأمین منابع لازم برای افزایش مستمری‌ها فراهم شود.

6. آیا پرداخت کمک‌هزینه مسکن، معیشت، عائله‌مندی و اولاد از تکالیف قانونی تأمین اجتماعی است؟

خیر، این مزایا طبق قانون تأمین اجتماعی جزء تکالیف سازمان محسوب نمی‌شود. علاوه بر این، مزایای فوق اگر در دوران بیمه‌پردازی مشمول کسر حق‌بیمه بوده در اصلِ مستمری پرداختی لحاظ شده و اگر مشمول کسر حق‌بیمه نبوده، براساس قانون قابل پرداخت نیست. لذا، این مزایا جزء تعهدات قانونی سازمان تأمین اجتماعی محسوب نمی‌شود و پرداخت آنها در سال‌های گذشته با هدف مساعدت در تأمین معیشت مستمری‌بگیران و در چارچوب مجوزها و منابع مالی موجود انجام شده است.

7. چرا مبلغ کمک به تأمین معیشت مستمری‌بگیران دولتی برای افراد متنوع است؟

با توجه به اینکه کمک‌هزینه عائله‌مندی و اولاد مستمری‌بگیران دولتی در سال 1405 بر اساس قانون بودجه و مقررات مربوط افزایش یافته است. در چارچوب قانون و به منظور رعایت عدالت میان مستمری‌بگیران دولتی و غیردولتی و جلوگیری از ایجاد تفاوت غیرمتعارف در مجموع مزایای دریافتی، کمک‌هزینه تأمین معیشت مستمری‌بگیران دولتی به این شکل تعدیل (کاهش مبلغ معادل افزایش کمک هزینه عائله مندی) شده است:

 الف- اگر مستمری بگیر دولتی عائله‌مندی دریافت کند مبلغ پرداختی برای کمک معیشت 1.798.625 ریال خواهد بود.

ب- اگر مستمری بگیر دولتی همسر نداشته باشد و مشمول عائله‌مندی نشود، مبلغ کمک معیشت 6 میلیون ریال برای وی لحاظ خواهد شد.

8. چرا کمک‌هزینه عائله‌مندی و اولاد مستمری‌بگیران دولتی افزایش یافته اما برای مستمری‌بگیران غیردولتی ثابت مانده است؟

مبنای پرداخت این مزایا در دو گروه متفاوت است. افزایش کمک‌هزینه عائله‌مندی و اولاد مستمری‌بگیران دولتی بر اساس احکام قانونی مربوط از جمله بند 4 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری و قانون بودجه سال جاری انجام شده است. اما پرداخت این مزایا به مستمری‌بگیران غیردولتی از محل منابع سازمان تأمین اجتماعی و در قالب مزایای حمایتی صورت می‌گیرد و الزام قانونی برای افزایش سالانه آن وجود ندارد.

9. اگر عائله‌مندی و اولاد جزو تعهدات قانونی سازمان نیست، چرا تاکنون پرداخت می‌شده است؟

سازمان تأمین اجتماعی در سال‌های گذشته به منظور حمایت بیشتر از معیشت مستمری‌بگیران و برقراری تعادل میان مزایای پرداختی به گروه‌های مختلف بازنشستگان، با اخذ مجوزهای لازم و در چارچوب منابع موجود نسبت به پرداخت این مزایا اقدام کرده است. استمرار این پرداخت‌ها نیز همچنان در همین چارچوب انجام ‌شده است.

10. منظور از بازنشسته دولتی و غیردولتی چیست؟

بازنشسته‌های دولتی (کارمندی) به افرادی اطلاق می‌شود که در دوران بیمه‌پردازی در نهادهای دولتی و دستگاه‌های اجرایی وابسته به دولت (دولت در نقش کارفرما) مشغول به کار و مشمول قانون خدمات کشوری بوده‌اند. اما بازنشستگان غیردولتی شامل افرادی است که طبق قانون کار، در قالب قرارداد کار با کارفرما در کارگاه‌های غیردولتی مشغول به کار بوده‌اند.

11. مبلغ کمک‌هزینه اولاد مستمری‌بگیران در سال 1405 چقدر است؟

کمک‌هزینه اولاد بازنشستگان و ازکارافتادگان غیردولتی و فرزندان بازمانده مشمول غیردولتی معادل 17.193.765 ریال به ازای هر فرزند است. برای بازنشستگان و ازکارافتادگان دولتی و فرزندان بازمانده مشمولان دولتی طبق بند 4 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری و قانون بودجه سال جاری، با 20 درصد افزایش مبلغ 20.632.518 ریال در نظر گرفته شده است.

12. چرا به همسران بازمانده تک‌نفره کمک‌هزینه عائله‌مندی پرداخت نمی‌شود؟

پرداخت کمک هزینه عائله‌مندی جزو تکالیف قانونی سازمان نیست و طبق مقررات برای مردان مستمری‌بگیر بازنشسته پیش‌بینی شده است که همسر تحت تکفل داشته باشند. بنابراین پرداخت این مزیت به همسر بیمه‌شده متوفی که خود مستمری بازماندگان دریافت می‌کند، فاقد موضوعیت و مستند قانونی است.

13. چرا افزایش مستمری حداقل‌بگیران 60 درصد است اما برای سایر سطوح 45 درصد تعیین شده است؟

مبنای افزایش مستمری‌ها، مصوبه شورای عالی کار و الزامات مواد 96 و 111 قانون تأمین اجتماعی است. در سال 1405 به منظور حمایت بیشتر از اقشار با درآمد پایین‌تر و حفظ حداقل سطح معیشت بازنشستگان، افزایش مستمری حداقل‌بگیران به میزان 60 درصد تعیین شده است. برای سایر سطوح نیز علاوه بر افزایش 45 درصدی، مبلغ ثابت 15.586.470 ریال به مستمری آنان اضافه شده است تا آثار افزایش حقوق برای سطوح مختلف درآمدی متعادل‌تر شود.

14. آیا حذف مبلغ «حفظ قدرت خرید» به معنای کاهش دریافتی بازنشستگان است؟

خیر. مبلغ «حفظ قدرت خرید» یک پرداخت موقت و مبتنی بر قانون بودجه سال 1403 بود و برای کمک به معیشت گروه‌های کم درآمد جامعه بود. در سال 1405 به دلیل نبود مستند قانونی و پیش بینی سازوکارهای جایگزین توسط دولت در قانون بودجه، مجوز قانونی این پرداخت استمرار نداشته است.

15. هدف کلی تصمیمات اتخاذ شده در سال 1405 چیست؟

مجموعه تصمیمات سال 1405 با هدف اجرای دقیق قوانین، تکمیل متناسب‌سازی، حفظ عدالت میان گروه‌های مختلف مستمری‌بگیران، صیانت از منابع بین‌نسلی سازمان تأمین اجتماعی و افزایش مستمری‌ها در چارچوب امکانات، اعتبارات و مجوزهای قانونی اتخاذ شده است.

16. چرا سازمان تأمین اجتماعی پرداخت برخی مزایا را به نبود مستند قانونی منوط می‌کند؟

سازمان تأمین اجتماعی مکلف است تمامی پرداخت‌ها را در چارچوب قوانین، مقررات و مجوزهای قانونی انجام دهد. از آنجا که منابع این سازمان متعلق به بیمه‌پردازان و مستمری‌بگیران است، هرگونه پرداخت مستمر باید دارای پشتوانه قانونی و تأمین اعتبار از مراجع رسمی قانونگذاری کشور و ارکان سازمان باشد تا از منابع بین النسلی این صندوق که متعلق به بیمه‌پردازان و بازنشستگان است صیانت شود.

17. چرا برخی بازنشستگان افزایش بیشتری نسبت به دیگران دریافت کرده‌اند؟

میزان افزایش دریافتی مستمری‌بگیران صرفاً به درصد افزایش سالانه محدود نمی‌شود و عوامل متعددی از جمله سطح مستمری، مبلغ متناسب‌سازی، وضعیت حداقل‌بگیر یا سایر سطوح بودن و برخورداری از برخی مزایا در آن تأثیرگذار است. از این رو ممکن است دو مستمری‌بگیر با شرایط متفاوت، افزایش‌های ریالی متفاوتی را تجربه کنند. آنچه اهمیت دارد این است که تمامی محاسبات بر اساس قوانین و فرمول‌های مصوب و به صورت یکسان برای افراد دارای شرایط مشابه انجام شده است.

18. چرا سازمان تأمین اجتماعی به جای پرداخت مبالغ مقطعی، افزایش مستمری را در اولویت قرار داده است؟

افزایش مستمری تأثیر پایدار و بلندمدت بر دریافتی بازنشستگان دارد و مبنای محاسبات سال‌های بعد نیز قرار می‌گیرد. در مقابل، پرداخت‌های مقطعی یا مزایای جانبی معمولاً آثار کوتاه‌مدت دارند. به همین دلیل در سال 1405 بخش عمده منابع موجود به افزایش مستمری‌ها و تکمیل متناسب‌سازی اختصاص یافته تا حمایت مؤثرتری از معیشت مستمری‌بگیران صورت گیرد.

19. اگر کسی به افزایش‌ها و محاسبات مستمری خود معترض باشد، چه باید کند؟

فرد باید از طریق پورتال مرکز نظارت و ارتباطات مردمی سازمان به نشانی https://1420.tamin.ir/ درخواست و اعتراض خود را ثبت و با دریافت کد پیگیری به صورت پیامکی، فرایند رسیدگی را بدون نیاز به مراجعه حضوری دنبال کنند.

همچنین این مرکز با شماره تلفن 1420 بدون نیاز به پیش شماره از سراسر کشور از طریق تلفن ثابت یا تلفن همراه آماده ارائه راهنمایی است.

20. آیا برای دریافت فیش و حکم حقوقی حتما باید به شعبه مراجعه کرد؟

خیر. امکان مشاهده، دریافت و چاپ نسخه معتبر فیش و حکم حقوقی کلیه بازنشستگان و مستمری‌بگیران از طریق اپلیکیشن تأمین من https://my.tamin.ir و همچنین سامانه خدمات غیرحضوری https://es.tamin.ir فراهم است و نیاز به مراجعه حضوری به شعب برای دریافت فیش و حکم حقوقی نیست.

همچنین مستمری‌بگیران از طریق ابزار محاسبه آنلاین از طریق سامانه خدمات غیرحضوری سازمان می‌توانند جزییات محاسبات مستمری متناسب‌سازی‌شده خود را به طور کامل و آسان مشاهده کنند.