اگرچه پس از دوره محدودیت های اینترنت ناشی از شرایط جنگی در کشور، اینترنت بین الملل در ایران به صورت رسمی بازگشایی شد، اما تجربه کاربران نشان می دهد کیفیت اتصال همچنان فاصله قابل توجهی با شرایط عادی دارد. بسیاری از سرویس های خارجی از جمله موتورهای جست وجو، شبکه های اجتماعی، سرویس های ابری و ابزارهای توسعه نرم افزاری یا کند هستند یا با قطعی های متناوب مواجه اند.

به گزارش سیتنا، یکی از مهم ترین عوامل این وضعیت، اختلال در عملکرد پروتکل TCP عنوان می شود. TCP به عنوان ستون فقرات ارتباطات اینترنتی، مسئول ایجاد و حفظ اتصال پایدار بین کاربر و سرور است. در صورت بروز اختلال در handshake اولیه، packet loss یا reset شدن اتصال، حتی در شرایطی که اینترنت متصل به نظر می رسد، تبادل داده عملاً ناپایدار یا غیرممکن می شود.

در کنار آن، برخی گزارش ها از محدودیت یا اختلال در مسیرهای بین المللی و گلوگاه های شبکه ای حکایت دارد. این وضعیت باعث افزایش تأخیر (latency)، کاهش سرعت واقعی انتقال داده و ناپایداری در اتصال به سرویس های خارجی شده است.

عامل مهم دیگر، وضعیت نامناسب برخی دیتاسنترها و مسیرهای تبادل ترافیک (IXP و upstream) است. در چنین شرایطی، حتی سرویس های داخلی متصل به زیرساخت جهانی نیز ممکن است با قطعی یا اختلال مواجه شوند؛ موضوعی که بیشترین اثر را بر کسب وکارهای آنلاین و خدمات ابری گذاشته است.

در این میان، برخی کاربران به محدودیت یا بررسی غیرعادی در ارتباطات TCP اشاره کرده اند؛ از جمله بررسی هایی که نشان می دهد برخی پورت ها یا مسیرهای ارتباطی با timeout یا اختلال مواجه اند. چنین شرایطی می تواند تجربه کاربر را به شدت تحت تأثیر قرار دهد، حتی اگر اتصال کلی اینترنت برقرار باشد.

یکی دیگر از عوامل کمتر مورد توجه، عدم بازگشایی IPv6 در شبکه ایران است. IPv6 به عنوان نسل جدید پروتکل اینترنت می تواند در شرایط استاندارد به بهبود مسیردهی، کاهش وابستگی به NAT و افزایش پایداری کمک کند. با این حال، در شرایط فعلی که بسیاری از سرویس ها و مسیرهای شبکه همچنان بر پایه IPv4 هستند و زیرساخت بین الملل نیز با محدودیت مواجه است، نقش IPv6 در عمل بسیار محدود باقی مانده و نمی تواند به تنهایی مشکلات ناپایداری را برطرف کند.

کارشناسان تأکید می کنند که IPv6 تنها در صورتی می تواند اثر قابل توجه داشته باشد که هم زمان در سطح بین الملل، سرویس دهنده ها و زیرساخت داخلی به صورت کامل و پایدار از آن پشتیبانی کنند؛ در غیر این صورت، کاربران همچنان درگیر همان گلوگاه های لایه TCP و مسیریابی خواهند بود.

در مجموع، ناپایداری فعلی اینترنت ایران را می توان حاصل ترکیبی از چند عامل دانست: اختلال در TCP، مشکلات زیرساختی در دیتاسنترها، مدیریت سخت گیرانه ترافیک وعدم استفاده از IPv6. به همین دلیل، حتی با گذشت بیش از سه هفته بازگشایی اینترنت، تجربه کاربران هنوز به سطح پایدار و قابل پیش بینی نرسیده است.