مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا در گفت‌وگویی با مقایسه یادداشت تفاهم‌ تهران-واشنگتن برای پایان جنگ تحمیلی سوم علیه ایران با برجام و پیمان ورسای به انتقاد از عملکرد دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا در دستیابی به این تفاهم‌نامه پرداخت.

به گزارش ایسنا، جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا در دولت جو بایدن با اشاره به موضع دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا درباره توافق هسته‌ای(برجام) که در سال 2018 از آن خارج شد، از یادداشت تفاهم اخیر میان ایران و آمریکا انتقاد کرد.

سالیوان در  پادکست خود به نام «لانگ گیم» گفت: خیلی جالب است. رییس‌جمهور ترامپ برجام را «بدترین توافق در تاریخ بشریت»  نامید که واقعا جمله‌ چشم‌گیری است-بدترین توافق در تاریخ بشریت-و حالا او توافقی انجام می‌دهد که ده‌ها میلیارد دلار به ایران می‌دهد تا تنگه‌ای را باز کند که پیش از شروع جنگ توسط خودش، بسته نبوده بود.

او با اشاره به مفاد این یادداشت تفاهم که بامداد پنج‌شنبه 28 خرداد به امضای روسای جمهور ایران و آمریکا رسید، افزود: این توافق به صراحت به ایران اجازه می‌دهد برنامه‌ای طراحی کند که در آینده از کشتی‌های عبوری از آن تنگه عوارض دریافت کند-چیزی که پیش از این جنگ هرگز وجود نداشت. همچنین قول 300 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در ایران برای بازسازی آن را می‌دهد.

اشاره سالیوان در بحث تنگه هرمز به بند 5 این تفاهم‌نامه است که طبق آن ایران تعیین کننده وضعیت اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز است و البته در این باره با عمان به عنوان کشور ساحلی دیگر تنگه هرمز گفت‌وگو می‌کند. عنوان خدمات دریایی که در این بند برای دریافت هزینه، البته پس از مدت 60 روزه مذاکرات به آن اشاره شده دریافت هزینه «خدمات» را تثبیت کرده است.

تنگه هرمز در جریان جنگ تحمیلی سوم علیه ایران به روی کشتی‌های کشورهای متخاصم و هم‌پیمانان ایران که مبدا حملات متجاوزانه بودند، بسته شد. همچنین تردد کلیه دیگر کشتی‌ها از این آب‌راه که در آب‌های سرزمینی ایران و عمان واقع شده است، مشروط به هماهنگی کامل با مقامات ایران و دریافت هزینه شد. ایران بر حق خود در تصمیم‌گیری درباره تردد دریایی امن از این آب‌راه تاکید کرده است.

طبق بند 4 یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، محاصره دریایی غیرقانونی آمریکا از شامگاه گذشته علیه ایران لغو شده و ایران نیز اعلام کرده تعهدات خود نسبت به تنگه هرمز در بند 5 را اجرا خواهد کرد.

مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا به بحث سرمایه‌گذاری 300 میلیارد دلاری در ایران برای بازسازی اشاره کرده است که طبق بند 6، آمریکا باید با کمک کشورهای حاشیه خلیج فارس 300 میلیارد دلار تامین مالی انجام دهند تا با استفاده از آن، ایران بتواند یک برنامه بازسازی و توسعه اقتصادی را پیش ببرد. این بند برای جلوگیری از تجربه برجام در جلوگیری از سرمایه‌گذاری توسط آمریکایی‌ها پس از رفع تحریم‌ها، به این تفاهم نامه اضافه شده است.

مذاکرات کنونی قطر و امارات با ایران در همین زمینه بوده و ممکن است چین هم به آنها اضافه شود. مسئله غرامت و بازسازی رخدادهای جنگ از همین طریق تامین مالی خواهد شد. رییس‌جمهور آمریکا پیشتر گزارش‌ها سرمایه‌گذاری مستقیم کشورش در ایران طبق این بند را رد کرده است.

در حالی که بحث‌های فنی درباره موضوع برنامه هسته‌ای ایران در دستور کار مذاکرات پیش از یادداشت‌تفاهم قرار نداشته و طبق این سند در بازه زمانی 60 روزه مورد بحث قرار خواهد گرفت، مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا مدعی شد: (این توافق) هیچ دستاورد مشخصی در مورد پرونده‌ هسته‌ای ندارد. تنها جزییاتی که درباره‌ پرونده‌ هسته‌ای در این توافق داریم این است که قرار نیست اورانیوم غنی‌شده را از کشور خارج کنند، کاری که در برجام انجام دادند؛ بلکه می‌خواهند آن را در داخل کشور رقیق‌سازی کنند، یعنی ماده‌ی اولیه را حفظ می‌کنند.

طبق بند 8 این تفاهم‌نامه، ایران تعهد داده سلاح هسته‌ای نسازد اما اصل مذاکره درباره جزییات هسته‌ای به بعد از اجرای تعهدات آمریکا موکول شده است، درحالی که طرف آمریکایی به دنبال پایان دادن به مسئله هسته‌ای در همین مرحله بود. اما در نهایت در این متن و در برخی موضوعات نکات کلی گفته شده است.

سالیوان در بخش دیگری از این قسمت از پادکست خود با اشاره به دشواری مذاکرات با ایران در دولت‌های پیشین آمریکا، از امضای این یادداشت تفاهم از سوی ترامپ در کاخ ورسای در حاشیه نشست رهبران گروه 7 نیز انتقاد کرده و گفت: این شخص در حالی که در کاخ ورسای نشسته دارد این توافق را امضا می‌کند. یعنی این تا حدی شبیه به پیمان جدید ورسای است (پیمان ورسای در سال 1919 میان جبهه پیروز متفقین و متحدین شکست‌خورده در کاخ ورسای رسما به جنگ جهانی اول پایان داد) با این تفاوت که این بار آمریکا کسی است که غرامت می‌پردازد.

شایان ذکر است، طبق پیمان ورسای در 1919، آلمان متحمل پرداخت خسارت شد.