چراغ قرمز چهارراه روشن شده و یک پیک موتوری از لاین کناری آرام جلو می آید. گوشی در دستش روشن مانده و چشمانش بین مسیر و صفحه موبایل در رفت وآمد است. کمی جلوتر، مردی که کنار پیاده رو ایستاده، بند کیفش را محکم تر می گیرد و یک قدم عقب می رود. نگاه کوتاهی به موتور می اندازد و بیشتر مراقب وسایلش است؛ پیک اما بدون توقف از کنارش رد می شود. چند متر جلوتر در ترافیک می ایستد و شاید به این می اندیشد که چرا صدای هر گاز موتور، مردم را به یاد کیف قاپ ها یا سارقان می اندازد؟

به گزارش فرارو، در خیابان های شهر، یک تصویر مدام تکرار می شود. همین درنگ کوتاهی که در خلال عبور یک موتورسیکلت و واکنش عابران نهفته. تصویری که توامان پیک های موتوری را بخشی از ضرورت روزمره نگه داشته اما در حاشیه بی اعتمادی افکار عمومی.

این گزارش، روایت زندگی و شغل چند پیک موتوری است که بین فشار اقتصادی، رقابت پلتفرم ها و خطرهای دائمی خیابان در رفت وآمدند و هیچ چیز حتی جنگ مانع فعالیتشان نمی شود.

برای پیک های موتوری، خیابان فقط مسیر رفت وآمد نیست، محل کار است. خلاف یک محیط کاری معمول اما اینجا به نظر می رسد هیچ حد و مرزی نیست و کار هم متوقف نمی شود. سفارش ها یکی پس از دیگری می رسند زمان، ارزشمندترین عنصر حیاتی این شغل است. رامین می گوید در این کار، اشتباه های کوچک هم هزینه دارند: یک خروجی را اشتباه آمدم و مجبور شدم چند کیلومتر بعد دور بزنم؛ همین چند دقیقه تاخیر یعنی از دست دادن درآمد یک سفر بیشتر. او به روزهایی اشاره می کند که بعد از چند ساعت کار، درآمد حتی به اندازه ای نیست که باورپذیر باشد.

در این میان، رقابت میان پلتفرم های خدماتی برای کاهش زمان تحویل، به شکل نامریی و از همان پشت پرده ی خیابان بر این فشار افزوده. سرعت، مهم ترین اصل است و هر تاخیر، به طور مستقیم منجر به کاهش درآمد می شود.

حجت از دوره ای حرف می زند که جنگ در جریان بود و خیابان هیچ شباهتی به روزهای عادی و پرترافیک تهران نداشت. او یکی از تجربه هایش را به یاد می آورد: صدای مهیبی شنیدم و ناگهان ترمز گرفتم. موج انفجار چند ثانیه بعد به من رسید، موتور زیر پایم تکان خورد و فقط تماشا کردم، چند لحظه فقط ایستاده بودم.

در روزهای جنگ، تهران با وجود شرایط بحرانی همچنان نیاز به جریان داشت؛ دارو، غذا و خدمات اولیه متوقف نمی شدند و پیک ها، حتی در شرایطی که شهر در وضعیت عادی نبود، در خیابان حضور داشتند و بسته ها را جابجا می کردند.

مهدی از زاویه دیگری به همان خیابان ها نگاه می کند. همسرش باردار بود و کودک خردسالش مدام تماس می گرفت: بابا کجایی؟ او می گوید: بعضی وقت ها مجبور می شدم کنار خیابان بایستم تا فقط نگرانی ها را برطرف کنم. کار که تمامی نداشت، سفارش بعدی می آمد و دوباره با دلگرمی دادن تلفن را قطع می کردم.

برای مهدی، فشار اصلی فقط آن لحظاتی نبود که در خیابان صدای انفجار می شنید، او باید میان کار و مسئولیت خانواده اش دائما توزان برقرار می کرد.

سعید می گوید: در میان تمام فشارهایی که جنگ بر سر ما آوار کرده بود و اضطراب خفه ام می کرد، اتفاقاتی می افتد که کمی امید به آدم می دهد. انگار بالاخره از کاری که انجام می دهی راضی هستی و خودت را تاثیرگذاری می بینی. یعنی به نقطه ای می رسی که حتی به کاری که انجام دادی هم افتخار می کنی.

او از شبی یاد می کند که پس از تحویل یک سفارش، مردی که در را باز کرد، گفته بود: واقعا ممنونم. همسرم بیمار بود و نمی توانستیم در این اوضاع به داروخانه برویم. به گفته سعید، همین لحظه های کوتاه و به ظاهر ساده، روزش را می سازند و با انرژی بیشتری ادامه می دهد.

سامان پیک موتوری است و در همدان کار می کند. او از چیزی صحبت می کند که نه در آمارها دیده می شود و نه هیچکس دیگری جز موتورسوارها لمسش می کنند و آن، نگاه مردم است: وقتی در کوچه پس کوچه ها از کنار مردم رد می شوم، بعضی ها کیفشان را محکم تر می گیرند. حتی چند بار شده که با نگرانی موبایلشان را کنار کشیده اند. مشکل اصلی این است که پس ذهن مردم، موتورسوار معادل کیف قاپ تعریف می شود و سریع جانب احتیاط را رعایت می کنند.

او از این رفتار، به عنوان بخشی از تجربه هرروزش یاد می کند: هر بار که این نگاه ها و رفتارها را می بینم، واقعا شرمنده می شوم. یکی مثل من که از شب تا صبح کار می کند تا غذایی سر سفره زن و بچه اش ببرد، جز خجالت چیزی برایش نمی ماند. به گفته سامان، همین نگاه ها هستند که نمی گذارند خستگی از تنش بیرون برود؛ فرسایشی که آرام آرام او روحش را احاطه می کند.

در میان تمام روایت ها، چه آن هایی که از مصائب کار با موتور می گویند و چه آن آمارهایی که از تعداد مرگ و میر موتورسواران در حوادث رانندگی به گوش می رسند، خبر درگذشت فرزند یک نماینده مجلس بازتاب گسترده تری پیدا کرد.

فرزند سید روح الله موسوی، نماینده لردگان به عنوان پیک موتوری در یک رستوران مشغول به کار بوده. او در حال سوخت گیری بود که دچار احتراق شد و در نهایت، سوختگی شدید به کام مرگ فرستادش.

این حادثه فارغ از هر چیز، یک نکته را دوباره پررنگ کرد: شغلی که از سر نیازهای اقتصادی رشد کرده اما مخاطرات هر لحظه در کمینش هستند.

پیک موتوری ها فقط هزینه اصطحلاک موتورسیکلت را نمی پردازند. اصلی ترین وسیله کارشان مدام فرسوده می شود؛ بدنشان.

کلاه ایمنی که از الزامات ایمنی هر موتورسواری است، تبدیل به انتخاب شده. یا از آن استفاده کنند و گرما، ریزش مو و دیگر محدودیت ها را به جان بخرند یا اینکه هزینه های جریمه رانندگی و خطرات احتمالی را بپذیرند و حداقل گرمشان نشود.

علاوه بر این ها، آلودگی هوا، تابش مستقیم آفتاب و ساعت های طولانی ماندن در ترافیک، به تدریج روی بدن هم اثر می گذارد. آن هم نه یک شبه و به شکل ناگهانی، بلکه به مرور زمان و پیوسته؛ آن ها ممکن است بعد از چندین سال فعالیت با موتورسیکلت به انواع و اقسام مشکلات مبتلا شوند. از دیسک کمر گرفته تا آرتروز، زانودرد و سیاتیک.

سرعت و صرفه جویی در زمان به اصلی ترین معیار رقابت در این گروه شغلی تبدیل شده است. این روزها هر پلتفرمی برای جلو زدن از سایر رقبا، زمان تحویل مرسوله را کاهش و حجم سفارش ها را افزایش می دهند. نتیجه هم به طور مستقیم به خیابان منتقل می شود.

در چنین ساختاری، تخلف، نادیدن گرفتن قوانین و هر خطای احتمالی صرفا راننده را متاثر نمی کند، بلکه در بسیاری موارد نتیجه این فشار، به طور مستقیم وارد خیابان می شود و جان عابران را نشانه می گیرد. تازه ترین آمارها نیز بر این امر مهر تایید می زنند: 44 درصد فوتی های پایتخت موتورسوارند و 37 را هم عابران تشکیل می دهند.

در این میان، بحث دیگری هم مطرح است: تقسیم مسئولیت.

برخی تحلیل ها معتقدند شرکت های بهره بردار از خدمات پیک، مسئولیت کافی در برابر خسارات ناشی از فعالیت های کاری ندارند و بار اصلی همچنان بر دوش راننده ها باقی می ماند؛ بنابراین، مسئله نحوه طراحی یک سیستم اقتصادی است که سریع بودن را تشویق می کند اما مسئولیتش را به طور کامل بر دوش یک نفر می اندازد. مثل تمام طرح های تشویقی که در ازای تعداد بسته های جابجا شده، مبلغ بیشتری می پردازند.

با وجود این، پیک های موتوری حالا بخشی جدایی ناپذیر از جریان زندگی شهری هستند و از تحویل دارو تا سفارش غذا به عهده آن هاست. همین وابستگی اما در کنار فشار اقتصادی، رقابت پلتفرمی، خطر خیابان و نگاه جامعه، وضعیت را پیچیده تر کرده؛ ارسال کالا با موتورسیکلت از جمله مشاغل الزامی هر جامعه ای اما نه به ریسکی که دارد، توجه کافی می شود و نه پیش گیری های لازمش انجام می شود.

منبع: فرارو