فرارو مقامات سیاسی و نظامی تل آویو در هفته های اخیر بارها تأکید کرده اند که ارتش اسراییل از مناطق تحت کنترل خود در جنوب لبنان عقب نشینی نخواهد کرد. این همان حرفی است که پیش تر درباره نوار غزه هم زده بودند. بسیاری از تحلیلگران معتقدند این پافشاری، ریشه در یک قانون همیشگی در سیستم امنیتی اسراییل دارد: ایجاد مناطق حائل (فاصله انداز) برای دور کردن خطر از مرزها و افزایش نفوذ نظامی.

به گزارش فرارو، بررسی داده ها نشان می دهد که اسراییل از آغاز جنگ در 7 اکتبر 2023 تا امروز، حدود هزار کیلومتر مربع از خاک غزه، لبنان و سوریه را اشغال کرده است. ارتش اسراییل این مناطق را به اشکال مختلف به یک منطقه امنیتی و عملیاتی تبدیل کرده تا میان مرزهای خود و میدان جنگ، فاصله بیندازد.

گزارش ها نشان می دهد که ارتش اسراییل در جنوب لبنان تا عمق حدود 10 کیلومتری جلو رفته و منطقه ای نزدیک به 600 کیلومتر مربع را در اشغال خود دارد. خروج نیروهای اسراییلی از جنوب لبنان، یکی از شرط های اصلی در طرح های صلح و پایان جنگ بوده است؛ موضوعی که مقام های اسراییلی به شدت با آن مخالفت می کنند.

تصویر رسمی که ارتش اسراییل از منطقه امنیتی جنوب لبنان منتشر کرد

در همین راستا، هدف اصلی اسراییل از هشدارهای تخلیه، بمباران های شدید و تخریب برنامه ریزی شده روستاهای مرزی لبنان، خالی کردن این مناطق از مردم عادی و ساخت یک نوار امنیتی است.

در نوار غزه نیز، با وجود برخی عقب نشینی ها پس از توافق های آتش بس، اسراییل همچنان کنترل بخش بزرگی از مرز را در دست دارد. این منطقه حائل در مرز غزه حدود 51 کیلومتر طول دارد و عمق آن در نقاط مختلف، بین چندصد متر تا بیش از شش کیلومتر متغیر است. آمارها نشان می دهد که حداقل 75 کیلومتر مربع از خاک غزه در این محدوده گرفتار شده است.

تحولات سوریه نیز فرصت تازه ای برای گسترش این سیاست فراهم کرد. پس از سقوط حکومت بشار اسد، ارتش اسراییل وارد بخش هایی از خاک سوریه شد. آن ها اکنون کنترل مناطقی فراتر از خطوط آتش بس سال 1974 (1353) را در دست گرفته اند. با اینکه تل آویو ادعا می کند این حضور موقتی و فقط برای امنیت است، اما هم اکنون حدود 235 کیلومتر مربع از خاک سوریه تحت اشغال نظامی اسراییل قرار دارد.

نگاهی به نقشه مناطق اشغالی نشان می دهد که تل آویو در حال ساخت یک کمربند امنیتی متصل در مرزهای شمالی خود است؛ حتی اگر به طور رسمی این اسم را روی آن نگذارد.

مناطق تحت کنترل اسراییل در جنوب لبنان، بلندی های جولان و بخش هایی از خاک سوریه، عملاً مانند زنجیره ای از مناطق حائل در امتداد مرزهای شمالی عمل می کنند. این مناطق از نظر جغرافیایی به هم متصل نیستند، اما هدف همه آن ها یک چیز است: دور نگه داشتن نیروهای مخالف از مرزهای اسراییل.

شیوه کنترل ارتش در هر منطقه نیز متفاوت است. این روش ها شامل ایجاد ایستگاه های بازرسی ثابت و سیار، گشت های نظامی، ایجاد محدودیت برای رفت وآمد مردم عادی و جلوگیری از حضور نیروهای مسلح محلی می شود.

تحلیلگران نظامی و امنیتی اسراییل باور دارند که وظیفه اصلی ارتش، دولت و سازمان های اطلاعاتی، تامین امنیت همیشگی در خاورمیانه پرآشوب است. مساحت کم سرزمین های تحت کنترل اسراییل، همیشه بزرگترین دغدغه و نقطه ضعف آن ها بوده است. آن ها عمق استراتژیک (فضای کافی برای دفاع) ندارند و مجبورند دقیقاً روی خط مرزی بجنگند. به همین دلیل، در تمام جنگ ها تلاش می کنند با پیشروی نظامی، بین مرز و میدان نبرد فاصله ایجاد کنند.

بخش مهمی از این سیاست امنیتی، به دهه 1950 (دهه 1330) و دوران نخست وزیری دیوید بن گوریون برمی گردد. اندیشکده مطالعات امنیت ملی اسراییل در گزارشی در فوریه 2019 (بهمن 1397) می نویسد:

رهبران اسراییل معتقد بودند که با یک تهدید حیاتی روبه رو هستند و کشورهای عربی از نظر جمعیت، اقتصاد و قدرت نظامی برتری کامل دارند. از طرفی، اسراییل هیچ متحدی نداشت که بتواند کاملاً به آن تکیه کند. همین دلایل باعث شد تا بن گوریون، امنیت اسراییل را در درجه اول بر پایه قدرت ارتش و تشکیلات دفاعی بنا کند.

دیوید بن گوریون، اولین نخست وزیر اسراییل

بر اساس این تفکر، اسراییل یک سیاست نظامی هجومی طراحی کرد تا در صورت لزوم، جنگ را به خاک دشمن بکشاند یا حمله پیش گیرانه انجام دهد. این گزارش تأکید می کند که دکترین امنیتی اسراییل با سه اصل مهم تقویت می شود: بازدارندگی برای جلوگیری از جنگ، پیش بینی و هشدار اطلاعاتی دقیق، و پیروزی سریع و قاطع برای پایان دادن به درگیری.

امروزه با وجود تغییراتی در سیاست های گذشته، پایه های این تفکر هنوز در اسراییل حفظ شده است و آن ها هر جنگی را یک تهدید بزرگ برای نابودی خود تفسیر می کنند.

یاکوو عمیدرور ، ژنرال نیروهای ذخیره ارتش اسراییل، در سال 2021 (1400) در مقاله ای برای موسسه استراتژی و امنیت اورشلیم نوشت:

اسراییل همیشه تلاش می کند تا جنگ را تا جای ممکن از مرزهای خود دور نگه دارد. در زمان صلح، این کار با ایجاد یک کمربند امنیتی فراتر از مرزها انجام می شود و در زمان جنگ، با کشاندن نبرد به داخل خاک دشمن.

نتانیاهو و یسراییل کاتز، در ارتفاعات جولان اشغالی، یک سال پس از سقوط اسد

این ژنرال اسراییلی در بخش دیگری از مقاله اش اعتراف بسیار مهمی می کند:

اسراییل هرگز نمی تواند در خاورمیانه به یک پیروزی نهایی و قاطع (شبیه پیروزی متفقین در جنگ جهانی دوم) دست پیدا کند؛ پیروزی ای که میل همسایگان برای نابودی اسراییل را برای همیشه از بین ببرد. هیچ پیروزی ای تضمین نمی کند که ما دوباره با خطر نابودی روبه رو نشویم. از سوی دیگر، اولین شکست اسراییل می تواند آخرین شکست آن باشد؛ اتفاقی که برای کشورهای عربی صدق نمی کند.

او در پایان نتیجه می گیرد:

به همین دلیل، اسراییل محکوم است که در پایان هر جنگ، فوراً برای جنگ بعدی برنامه ریزی کند. برخلاف دشمنان، ارتش اسراییل هیچ فضایی برای عقب نشینی ندارد و این ضعف بزرگ، تأثیر زیادی روی نحوه استفاده از قدرت نظامی آن ها می گذارد.