آنچه در روزهای ابتدایی جنگ 40روزه به عنوان یک تصمیم موقت برای تسهیل جابه جایی خودروهای پلاک مناطق آزاد در سرزمین اصلی اتخاذ شد، اکنون با گذشت هفته ها از پایان درگیری ها و برقراری آتش بس، همچنان ادامه دارد. در حالی که هنوز هیچ زمان بندی مشخصی برای پایان این مجوزها اعلام نشده، بازار خرید و فروش خودروهای پلاک گذر موقت رونق گرفته و پلتفرم های ثبت آگهی مملو از خودروهایی است که تا چندی پیش اساسا قرار نبود به بخشی از معاملات رایج بازار خودرو تبدیل شوند.

به گزارش دنیای اقتصاد، بررسی آگهی های منتشرشده نشان می دهد طیف متنوعی از خودروهای خارجی با پلاک گذر موقت، از برندهای اقتصادی تا خودروهای لوکس، با قیمت های چند میلیارد تومانی برای فروش عرضه شده اند. تقریبا تمامی فروشندگان بر خرید و فروش قانونی ، انتقال امن ، سند به نام ، تمدید مجوز و رفع دغدغه های حقوقی تاکید می کنند و در گفت وگو با خریداران نیز از امکان تمدید مجوزها و تردد بدون مشکل سخن می گویند.

این در حالی است که پلیس بارها اعلام کرده خرید و فروش خودروهای پلاک گذر موقت و همچنین تردد خارج از ضوابط تعیین شده، فاقد وجاهت قانونی است و خودروهای مناطق آزاد صرفا در محدوده های مشخص یا در چارچوب مجوزهای صادرشده حق تردد دارند. همین دوگانگی، مهم ترین ابهام موجود در بازار امروز خودروهای گذر موقت است؛ بازاری که از یک سو با اطمینان کامل در فضای عمومی تبلیغ می شود و از سوی دیگر، از منظر نهادهای نظارتی همچنان با محدودیت های قانونی مواجه است.

همین موضوع، نوعی بازار خاکستری پیرامون خودروهای گذر موقت ایجاد کرده است؛ بازاری که نه در قالب واردات رسمی تعریف می شود و نه کاملا خارج از چارچوب مقررات قرار دارد.

بررسی ها نشان می دهد اهمیت این سیاست ها بیش از آنکه در تعداد خودروهای مشمول باشد، در پیام سیاستگذاری نهفته است. وقتی واردات رسمی همچنان محدود باقی مانده، اما همزمان استثناهای متعددی برای خودروهای مناطق آزاد، پلاک های خاص و خودروهای گذر موقت ایجاد می شود، این تصور در بازار شکل می گیرد که مسیرهای جایگزین برای دسترسی به خودروهای خارجی در حال گسترش است. با این حال، تعداد خودروهای مشمول اندک است، وضعیت حقوقی آنها برای بسیاری از خریداران شفاف نیست و تداوم مجوزهای فعلی نیز تضمین نشده است.

در مقابل، آنچه با سرعت بیشتری در حال گسترش است، بازار واسطه گری و خرید و فروش این خودروهاست. بازاری که در آن شرکت ها و افراد با ارائه خدمات انتقال مدارک، تمدید مجوزها و تضمین های مختلف، تلاش می کنند نگرانی خریداران را برطرف کنند؛ در حالی که هنوز موضع رسمی نهادهای مسئول درباره آینده این خودروها و پایان یا تداوم مجوزهای فعلی به روشنی اعلام نشده است.

به گفته کارشناسان، دولت طی دو سال اخیر رویکرد خود را نسبت به واردات خودرو در مناطق آزاد تغییر داده و این موضوع در کنار افزایش دفعات مرخصی خودروها و رفع محدودیت تردد آنها در ماه های اخیر، نشان دهنده حرکت تدریجی به سمت تسهیل ورود خودروهای خارجی است. به اعتقاد آنها، افزایش عرضه خودروهای خارجی از مسیر مناطق آزاد می تواند بخشی از فشار تقاضا و التهاب قیمتی بازار را کاهش دهد.