فهرست سرمربیانی که پس از ناکامی در جام جهانی 2026، بی هیچ تعارفی مسئولیت نتایج را پذیرفته و از سمت خود کنار رفته اند، روزبه روز بلندتر می شود؛ فهرستی که از مارسلو بیلسا در اروگوئه آغاز می شود و به هونگ میونگ بو در کره جنوبی، استیو کلارک در اسکاتلند و میروسلاو کوبک در جمهوری چک می رسد.

در سطحی بالاتر، نام هایی چون یولیان ناگلزمان و رونالد کومان نیز زیر فشار سنگین افکار عمومی و رسانه ها قرار گرفتند و ناچار به پاسخگویی شدند؛ همان گونه که کارلوس کی روش، سباستیان بکاسسه، خاویر آگیره و روبرتو مارتینس نیز از این قاعده مستثنا نبودند.

در بسیاری از این کشورها، حتی پیش از آنکه فدراسیون ها تصمیمی رسمی اتخاذ کنند، موج انتقادات هواداران و رسانه ها چنان گسترده و بی امان است که مربیان راهی جز کناره گیری یا پذیرش صریح مسئولیت نمی یابند. در فوتبال حرفه ای، نتیجه تنها معیار قضاوت نیست؛ نحوه مواجهه با شکست نیز بخشی جدایی ناپذیر از کارنامه حرفه ای محسوب می شود. از همین رو، استعفا در چنین فضایی نه نشانه ضعف، بلکه جلوه ای از احترام به افکار عمومی تلقی می شود.

در کنار این موج تغییر روی نیمکت ها، در زمین مسابقه نیز رخدادهایی معنادار به چشم می خورد. جام جهانی 2026 برای برخی از ستاره های بزرگ به نقطه تصمیم های سخت تبدیل شد. نیمار پس از ناکامی برزیل، رسماً از تیم ملی خداحافظی کرد؛ تصمیمی که اگرچه با حسرت هواداران همراه بود، اما به عنوان انتخابی حرفه ای و پایان یک دوره تعبیر شد. در اروپا نیز بازیکنانی چون لوکا مودریچ بار دیگر زیر فشار افکار عمومی برای تعیین تکلیف آینده ملی خود قرار گرفتند.

در بلژیک نیز نسل طلایی این تیم از جمله بازیکنانی مانند کوین دی بروینه با موجی از انتقادات تند مواجه شدند؛ انتقاداتی که صراحتاً از ضرورت پایان یک نسل و آغاز بازسازی سخن می گفت. در پرتغال، کریستیانو رونالدو پس از حذف مقابل اسپانیا، با اشک و اندوه از فوتبال ملی خداحافظی کرد تا نشان دهد حتی بزرگ ترین نام ها نیز در برابر پایان یک مسیر، ناگزیر از تصمیم گیری اند.

نکته مهم در تمامی این موارد نه صرفاً خداحافظی بلکه چگونگی مواجهه با ناکامی است. این بازیکنان با وجود جایگاه اسطوره ای خود نه تنها از نقدها گریزان نبودند، بلکه با پذیرش شرایط تصمیم هایی اتخاذ کردند که در راستای منافع آینده تیم هایشان تفسیر شد. در این کشورها، رسانه ها بی پرده نقد می کنند، هواداران مطالبه گر هستند و هیچ نام بزرگی مصون از پرسش نیست.

اما وقتی به فوتبال ایران نگاه می کنیم، با روایتی متفاوت روبه رو می شویم؛ روایتی که در آن، شکست بیش از آن که مسئولیت باشد، به اتفاق تقلیل می یابد. در حالی که در بسیاری از کشورهای فوتبال خیز، ناکامی در رقابت های بزرگی چون جام جهانی به سرعت با استعفا یا عذرخواهی همراه می شود، در فوتبال ایران حتی پس از حذف نیز خبری از کناره گیری یا پذیرش صریح مسئولیت نیست. این تفاوت بیش از هر چیز شکاف در فرهنگ حرفه ای مواجهه با شکست را نمایان می کند.

در این میان، نباید از مسیر پرچالش تیم ملی ایران برای حضور در این رقابت ها نیز غافل شد؛ مسیری که با دشواری های متعدد همراه بود. از جمله این چالش ها می توان به برخی کارشکنی ها از سوی کشور میزبان اشاره کرد؛ مسائلی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر روند آماده سازی و شرایط تیم تأثیر گذاشت و در نهایت می توان آن را یکی از عوامل مؤثر بر نتیجه گیری دانست. با این حال حتی چنین موانعی نیز در فوتبال حرفه ای جهان، مانعی برای پذیرش مسئولیت تلقی نمی شود.

تیم ملی ایران، با وجود حذف از رقابت ها هنوز شاهد هیچ استعفا یا حتی عذرخواهی شفافی از سوی کادرفنی نبوده است. امیر قلعه نویی، به عنوان نفر اول نیمکت ترجیح داده سکوت کند؛ سکوتی که بیش از آنکه نشانه آرامش باشد، به نوعی بی پاسخ گذاشتن افکار عمومی تعبیر می شود.

این سکوت تنها به نیمکت محدود نمی شود. در زمین نیز نشانی از تصمیم های بزرگ و تعیین کننده دیده نمی شود. بازیکنانی که سال ها در ترکیب تیم ملی حضور داشته اند و اکنون در سال های پایانی دوران حرفه ای خود قرار دارند، همچنان بدون اشاره ای به پایان مسیر ملی به حضور ادامه می دهند؛ گویی زمان در فوتبال ایران با تأخیری معنادار حرکت می کند.

در شرایطی که در فوتبال جهان، کنار رفتن به موقع بخشی از مسئولیت پذیری حرفه ای محسوب می شود و حتی اسطوره ها نیز جای خود را به نسل جدید می دهند، در ایران همچنان این پرسش پابرجاست که چه زمانی پذیرش پایان به یک فرهنگ تبدیل خواهد شد. شاید مسأله اصلی نه در نتایج، بلکه در نوع مواجهه با آنها نهفته باشد؛ جایی که استعفا، خداحافظی و حتی عذرخواهی همچنان واژه هایی ناآشنا به نظر می رسند.

بی تردید، این فهرست استعفاها و کناره گیری ها در روزهای آینده نیز کامل تر خواهد شد؛ اما در فوتبال ایران، گویی همیشه یک چیز ثابت است؛ صندلی هایی که خالی نمی شوند و خداحافظی هایی که هرگز از راه نمی رسند.