به نقل از همشهری آنلاین، پروانه بندپی: شاید هیچ محصول مراقبت از پوستی نیست که به اندازه ضدآفتاب، هم پرمصرف باشد و هم محل بحث. هر تابستان میلیون ها نفر برای محافظت از پوستشان سراغ آن می روند، اما بسیاری هنوز نمی دانند که استفاده نادرست از ضدآفتاب می تواند بخش زیادی از اثر محافظتی آن را از بین ببرد. در مقابل، گروهی هم این پرسش را مطرح می کنند که آیا توصیه مداوم پزشکان به مصرف ضدآفتاب، بر شواهد علمی استوار است یا بیش از آنکه یک ضرورت پزشکی باشد، به منافع بازار محصولات مراقبت از پوست گره خورده است؟

خیلی از مردم هنوز تصور می کنند اصرار پزشکان به استفاده از ضدآفتاب ها و لزوم تکرار آن هر دو ساعت، نوعی بازارگرمی برای شرکت های آرایشی و بهداشتی است. اما دکتر شروین علوی، متخصص پوست و مو در این باره نگاه متفاوتی دارد. او به همشهری آنلاین می گوید: اگر ضدآفتاب صرفاً یک محصول آرایشی و تبلیغی بود، وزارت بهداشت آن را به عنوان اولین خط پیشگیری معرفی نمی کرد. بر اساس آمارهای رسمی کشور، سرطان پوست شایع ترین سرطان در میان مردان ایرانی و دومین سرطان شایع در میان زنان است. طبق آماری که سال گذشته از طرف وزارت بهداشت اعلام شد، سرطان پوست، یکی از شش سرطانی است که آمارش طی شش سال گذشته در کشور رو به افزایش است. مهم ترین دلیلش هم عدم محافظت پوست دربرابر اشعه های خورشید است.

علوی ادامه می دهد: ما در کشوری با اقلیم خشک، نیمه خشک و تابش بسیار شدید آفتاب زندگی می کنیم. نور خورشید محرک اصلی سرطان های شایع پوست در ایران است و ضدآفتاب ها واقعاً از این فاجعه پیشگیری می کنند. البته جنبه تبلیغاتی هم در این بازار وجود دارد؛ مثلاً اعداد SPF 100 اغلب برای جلب توجه مشتری است. در حالی که تفاوت محافظت SPF 30 با SPF 100 بسیار کم و ناچیز و در حد یکی دو درصد است. اما غیر از این موضوع، اهمیت و اثر محافظتی ضدآفتاب ها را نمی توان انکار کرد.

این متخصص پوست درباره تصویر نادرستی که از SPF ضدآفتاب ها در ذهن مردم ایجاد شده، می گوید: سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و بسیاری از نهادهای علمی جهان سال ها است دارند تلاش می کنند که برچسب زدن اعداد بالاتر از 50 را روی ضدآفتاب ها محدود کنند و برندها را ملزم کنند که به نوشتن +50 بسنده کنند. چون بزرگ ترین خطر SPF 100 این است که ایجاد امنیت کاذب می کند. به طوری که مصرف کننده تصور می کند این کرم محافظت 100 درصدی دارد و درنتیجه ممکن است ساعت ها زیر آفتاب شدید بماند، کرم خود را تمدید نکند یا مقدار بسیار کمی از آن را روی پوست بمالد. این رفتار دقیقاً همان چیزی است که به پوست آسیب جدی می زند.

او ادامه می دهد: موضوع مهم دیگر این که تفاوت محافظتی SPFها بسیار ناچیز است. مثلا ضدآفتاب با SPF 30 حدود 97 درصد از پرتوهای UVB را مهار می کند. یا ضدآفتاب با SPF 50 حدود 98 درصد از این پرتوها را پوشش می دهد. یا مثلا ضدآفتاب با SPF 100 تنها 99 درصد از پرتوها را مسدود می کند. بنابراین تفاوت بین SPF 50 و SPF 100 عملاً فقط یک درصد محافظت بیشتر است. موضوعی که خیلی ها نمی دانند.

علم پزشکی تایید می کند که ضدآفتاب ها واقعاً کارآیی و برای پوست اثرات محافظتی دارند، اما کارآمدی آن ها مشروط به یک اما ی بسیار بزرگ است. در واقع، مرز باریکی میان یک ضدآفتاب اثربخش علمی و یک لایه کرم بی خاصیت وجود دارد؛ مرزی که با رفتار روزانه ما و نحوه مصرف محصول تعیین می شود.

بسیاری از ما در مصرف ضدآفتاب ها اشتباهاتی داریم که تأثیر بهترین و گران ترین ضدآفتاب ها را هم به صفر می رسانند. این اشتباهات شامل موارد زیر هستند:

1. خساست در میزان مصرف (فراموشی قانون دو انگشت):

بسیاری از افراد برای صرفه جویی مالی یا فرار از سنگینی کرم، تنها چند قطره ضدآفتاب را روی پوست پخش می کنند. دکتر علوی در این خصوص توضیح می دهد: بزرگ ترین اشتباه رایج در مصرف ضدآفتاها، مصرف ناچیز آنها است. برای پوشش کامل صورت و گردن، به اندازه دو بند انگشت کامل به کرم نیاز داریم. دوزی کمتر از این عملاً SPF محصول را به شدت کاهش می دهد و لایه ای آسیب پذیر روی پوست باقی می گذارد.

2. اعتقاد به ماندگاری همیشگی و عدم تمدید:

یک بار استفاده در ابتدای روز، هرگز تا شب دوام نمی آورد. فیلترهای ضدآفتاب بعد از دو تا سه ساعت در مواجهه با نور خورشید، تعریق و ترشح چربی پوست تجزیه می شوند. تمدید مداوم آنها به خصوص در ساعات اوج تابش (10 صبح تا 4 بعدازظهر)، کلید اصلی بقای این سپر دفاعی است.

3. حبس کردن تیوپ ضدآفتاب در خودروی داغ:

این نکته ای است که کمتر کسی به آن توجه می کند. دمای بالا دشمن فرمولاسیون ضدآفتاب است. دکتر علوی در این باره هشدار می دهد: وقتی ضدآفتاب خود را در داشبورد ماشین یا کیف دستی زیر آفتاب رها می کنید، مواد فعال شیمیایی آن در اثر حرارت بالا تجزیه می شوند. در این حالت، شما عملاً لوسیونی بی خاصیت را روی پوست خود می مالید که هیچ اثر محافظتی در برابر اشعه فرابنفش ندارد.

4. استفاده نکردن ضدآفتاب در روزهای ابری با داخل خودرو:

تصور اشتباه دیگر این است که در روزهای ابری یا هنگام رانندگی نیازی به ضدآفتاب نیست. درحالی که پرتوهای UVA (عامل اصلی لک و پیری پوست) به راحتی از ابر و شیشه عبور می کنند. بنابراین ضدآفتاب یک محصول چهارفصل و مستقل از وضعیت آب وهوا است.