به نقل از همشهری آنلاین، پروانه بندپی: سازمان غذا و دارو از جمع آوری چند محصول شست وشو و مراقبت از پوست که بدون مجوز قانونی در بازار عرضه شده اند، خبر داده و از مردم خواسته که از خرید و مصرف آنها خودداری کنند.

این سازمان دلیل این موضوع را نامشخص بودن منشأ تولید، ترکیبات و شرایط ساخت این محصولات اعلام کرده است؛ موضوعی که یک سؤال مهم را به ذهن می آورد؛ محصولاتی که قرار است روی پوست استفاده شوند، اگر از مسیر نظارت رسمی عبور نکرده باشند، چه خطرات و آسیب هایی می توانند برای پوست داشته باشد؟

البته غیرمجاز بودن یک محصول لزوما به معنای آسیب زا بودن آن نیست. مسئله این است که چنین محصولی الزامات قانونی و نظارتی لازم را طی نکرده و درنتیجه، مصرف کننده نمی تواند با اطمینان از اصالت، ترکیبات واقعی، کیفیت مواد اولیه، شرایط تولید و نگهداری یا حتی امکان ردیابی آن در صورت بروز مشکل مطمئن باشد.

متخصصان پوست و زیبایی می گویند استفاده از هر فرآورده ای که مستقیما با پوست تماس دارد، در صورت نامشخص بودن ترکیبات می تواند با ریسک همراه باشد. برخی مواد موجود در محصولات مراقبت از پوست ممکن است در افراد حساس موجب تحریک یا واکنش آلرژیک شوند؛ از جمله قرمزی، خارش، سوزش، التهاب یا تورم. این واکنش ها حتی در محصولات استاندارد و مجاز هم ممکن است در بعضی افراد رخ دهد، اما در محصولی که ترکیبات یا کیفیت مواد اولیه آن قابل اطمینان نیست، مصرف کننده امکان ارزیابی دقیق تری از این خطر ندارد.

دکتر کیانا فرهی، متخصص پوست، مو و زیبایی در گفتگو با همشهری در این زمینه به نکات بسیار مهمی اشاره می کند و می گوید: یکی از دلایل ممنوعیت عرضه بعضی محصولات پوستی توسط سازمان غذا و دارو این است که هر محصولی در هر جای دنیا اگر از طریق قانونی و به اصطلاح از طریق نمایندگی وارد نشود، نظارتی بر چرخه ورودش وجود ندارد.

به گفته فرهی، در تمام کشورهای دنیا محصولاتی که از مبادی غیرقانونی بدون نظارت و در بعضی موارد بدون رعایت چرخه سرد یا شرایط درست نگهداری وارد کشور می شوند، اینها غیرمجاز شناخته می شوند. در کشور ما با توجه به شرایط تحریمی و وجود کارگاه های تولید غیرمجاز و حتی لیبل زنی بعد از تولید، این مشکل مضاعف می شود.

یک دلیل دیگر هم برای ممنوعیت عرضه وجود دارد که به گفته فرهی در تمام دنیا اتفاق می افتد و مختص ایران نیست: معمولا وقتی دارو یا محصولی وارد بازار مصرف می شود، ممکن است بعد از مدتی عوارضی مشاهده یا مشخص شود که در فرمولاسیون آن مسئله ای وجود دارد که در وهله اول دیده نشده یا لحاظ نشده یا عوارضش خودش را نشان نداده است. گاهی هم تجربه مصرف در بازار نشان می دهد که محصول آن کارکردی را که در تحقیقات اولیه برایش در نظر گرفته بودند، ندارد. پس در تمام دنیا محصولاتی هستند که بعد از ورود به بازار جمع آوری می شوند و این فقط مخصوص کشور ما نیست.

این متخصص پوست می گوید: گاهی هم محصولی که در ابتدا مضر شناخته نشده، بعد از مدتی و با انجام تحقیقات بیشتر، مشخص می شود که می تواند عوارضی داشته باشد. تحقیقات جدید ممکن است اثرات یک محصول را روی افراد مختلف بهتر مشخص کند. همچنین ممکن است شرکت های تولیدکننده بعد از مدتی در فرمولاسیون محصولاتشان تغییراتی ایجاد کنند. اینها هم از عواملی هستند که باعث می شوند یک محصول از بازار جمع آوری شود. به همین دلیل، حتی خود شرکت های تولیدکننده هم ممکن است بعد از مدتی تولید یک محصول را متوقف کنند.

اما ماجرا در کشور ما یک پیچیدگی دیگر هم دارد؛ تحریم ها و دشواری واردات رسمی باعث شده بخشی از محصولات خارجی از مسیرهای غیررسمی، از جمله به صورت مسافری یا اصطلاحاً چمدانی، وارد کشور شوند. خیلی از این محصولات ممکن است اصل و متعلق به برندهای شناخته شده باشند، اما چون خارج از مسیر رسمی وارد شده اند، شرایط نگهداری آنها قابل اطمینان نیست.

فرهی می گوید: اگر خوش بینانه ترین حالت را در نظر بگیریم و فرض کنیم یک نفر محصولی را از یک کشور دیگر خریده و برای شما سوغات آورده، به خودی خود مشکلی ندارد. مشکل زمانی ایجاد می شود که محصول را از یک آنلاین شاپ یا فروشگاه محلی می خرید و نمی دانید در چه شرایطی نگهداری شده است. مثلاً اگر ضدآفتاب در گرمای زیاد بماند، ممکن است دوفاز شود و روغن و مواد اولیه آن از هم جدا شوند. در این شرایط، محصول کیفیت اولیه اش را از دست می دهد و ممکن است خاصیت ضدآفتابی آن هم کاهش پیدا کند.

این متخصص پوست می گوید: من شخصاً به هیچ کس توصیه نمی کنم محصولات چمدانی یا محصولاتی را که از آنلاین شاپ های نامعتبر خریداری می شوند، خریداری و استفاده کند. توصیه من این است که محصولات دارویی و بهداشتی را از داروخانه ها و فروشگاه های مجاز تهیه کنند؛ محصولاتی که تولیدکننده مشخص دارند و تحت نظارت هستند.

نکته دیگر، تاریخ مصرف محصولات خارجی است. فرهی می گوید: بعضی اوقات در کشورهای مبدأ، وقتی یک یا دو ماه به تاریخ انقضای محصولات باقی مانده، این محصولات وارد حراج های عمده و خیلی ارزان مثلا با تخفیف 70 80 درصد می شوند. درست است که ما معتقدیم تا وقتی محصول باز نشده باشد، کیفیت آن باید حفظ شده باشد، اما این موضوع قطعی نیست. ممکن است محصولی را بخرید و یک ماه بعد تاریخ مصرفش تمام شود و استفاده از آن برای شما مشکل ایجاد کند. پس یکی از مسائل مهم در خرید محصولات پوستی، کنترل تاریخ مصرف و شرایط نگهداری است.

این پزشک به نکته مهم دیگری هم اشاره می کند: مسئله دیگر این است که ما مطمئن نیستیم محصولی که به شما فروخته می شود، واقعا از همان کشوری که ادعا می شود خریداری شده و بعد با طی کردن تمام این مسیرهای ترانزیتی - مثلا هوایی - به دست شما رسیده باشد. از نظر اقتصادی هم خیلی وقت ها این موضوع با توجه به بسته بندی و پکیج محصول، چندان به صرفه نیست.

درحال حاضر خیلی از آنلاین شاپ ها را پزشکان عمومی و پزشکان داروساز می گردانند و محصولات مراقبت پوستی خارجی را می فروشند و ادعا هم دارند که محصولات شان از مسیرهای قانونی وارد کشور شده و اصل هستند. آیا به آنها می توان اعتماد کرد؟ فرهی به عنوان متخصص پوست پاسخ می دهد: توصیه من این است که فقط به فروشگاه های معتبر و مجاز اعتماد کنید. در کشورهای مختلف دنیا هم برای فروش آنلاین دارو و محصولات دارویی و درمانی ضوابط مشخصی وجود دارد. شما نمی دانید محصولی که از آنلاین شاپ خریده اید، در چه شرایطی نگهداری شده و اصلاً سالم به دستتان رسیده یا نه.

او اضافه می کند: حتی مسئله باز شدن بسته بندی هم وجود دارد. مثلا بعضی از محصولاتی که حالت سرمی دارند، ممکن است بسته بندی شان باز و دوباره بسته شود. بستن و بسته بندی کردن یک محصول اصلا کار سختی نیست و اگر این اتفاق بیفتد، شما اصلا متوجه نمی شوید.

فرهی می گوید: من حتی درباره مواد خوراکی هم توصیه می کنم از فروشگاه های معتبر خرید کنید؛ مثلا شکلات، نودل و... تا اگر اتفاقی برای شما افتاد، بتوانید شکایت و موضوع را پیگیری کنید. اما وقتی از یک آنلاین شاپ نامعتبر خرید می کنید، نه تنها ممکن است نتوانید شکایت کنید، بلکه ممکن است حتی به شما بگویند چرا از چنین جایی خرید کرده اید. در این صورت، دست شما برای پیگیری موضوع واقعا بسته است.