کاظم غریب آبادی، معاون حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه، در گفت وگو با شبکه خبر، اظهار کرد: در تفاهم نامه ای که میان ایران و آمریکا تحت عنوان یادداشت تفاهم اسلام آباد منعقد شد، یکی از بندها مربوط به تنگه هرمز است. بر اساس آن، جمهوری اسلامی ایران باید ترتیباتی را اتخاذ خواهد کرد که زمینه عبور ایمن کشتی های تجاری از تنگه هرمز را طی 60 روز به صورت رایگان فراهم کرده و عملیات مین زدایی را نیز ظرف 30 روز انجام دهد.

وی افزود: این بند از نظر ما تفسیرپذیر نیست. مفهوم آن این است که هم در دوره 30 روزه و هم در دوره 60 روزه، ترتیبات عبور شناورها باید توسط ایران تنظیم شود. ما نیز دقیقاً همین کار را انجام دادیم. نیروهای مسلح و نیروی دریایی سپاه حدود دو الی سه هفته قبل، مسیر مشخصی را در شمال تنگه هرمز تعیین کردند و مشخصات این مسیر نیز به سازمان بین المللی دریانوردی اعلام شد تا شناورها در مدت اجرای بند 5 تفاهم نامه از آن عبور کنند. همچنین این مسیر توسط ایران مین زدایی شده و از نظر ما یک مسیر ایمن است.

غریب آبادی ادامه داد: آنچه رخ داد این بود که آمریکایی ها با اعمال فشار بر عمان، مسیر دیگری را در جنوب تنگه هرمز و از سمت آب های عمان باز کردند؛ مسیری که بسیار به آب های داخلی عمان نزدیک است و هم برای محیط زیست این کشور و هم برای فعالیت های اقتصادی مردم عمان از جمله ماهیگیری مضر است. آن ها طی روزهای گذشته برخی شناورها را از این مسیر عبور دادند.

وی تصریح کرد: نیروی دریایی ما به شناورهای تجاری هشدار داد که این مسیر نه ایمن است، نه مجاز و نه قانونی و با ترتیبات مقرر در یادداشت تفاهم اسلام آباد مغایرت دارد و باید از مسیر اعلامی ایران در شمال تنگه هرمز استفاده کنند. اما نیروهای آمریکایی اجازه بازگشت این شناورها را نمی دادند و با زور و فشار، حتی آن ها را مجبور می کردند سامانه های راداری و ناوبری خود را خاموش کرده و از مسیر جنوبی عبور کنند.

معاون وزیر امور خارجه با انتقاد از این اقدام آمریکا گفت: اگر قرار بود به یادداشت تفاهم احترام گذاشته شود، باید از مسیری استفاده می شد که ایران تعیین کرده بود و ما نیز آماده اجرای کامل تعهدات خود بودیم. این اقدام آمریکا به هیچ وجه قابل پذیرش نبود.

وی افزود: در سفرهای اخیر به عمان و دوحه، هم به طرف عمانی، مقامات قطری و هم به صورت غیرمستقیم به آمریکایی ها اعلام کردیم که مسیر جنوبی کاملاً غیرقانونی است، در اجرای بند 5 یادداشت تفاهم اخلال ایجاد می کند و باید بسته شود.

غریب آبادی تأکید کرد: از نظر ما اصرار آمریکا بر ایجاد مسیر موازی، اخلال در اجرای یادداشت تفاهم بود و اگر نیروی دریایی سپاه واکنش نشان داد، این واکنش کاملاً قانونی و مجاز بود.

وی در ادامه گفت: اقدام آمریکا در هفت تا 10 روز گذشته، چه در جلوگیری از اجرای ترتیبات ایران در تنگه هرمز و چه در حملات نظامی شب گذشته علیه کشورمان، نقض دوم یادداشت تفاهم، یعنی نقض بند نخست آن، محسوب می شود. نیروهای مسلح غیور ما نیز پاسخ درخور و شایسته ای به این اقدام آمریکا دادند.

معاون وزیر امور خارجه با جمع بندی این بخش از سخنان خود اظهار کرد: ایران بر اساس بند 5 یادداشت تفاهم، اختیار و مسئولیت تعیین مسیر عبور شناورها را داشته و اجازه ایجاد مسیرهای موازی را نمی دهد. اصرار آمریکا بر ایجاد مسیر موازی، مغایر این بند است و اگر آمریکا خواهان عبور شناورها بود، باید از مسیری که ایران تعیین کرده بود استفاده می کرد. در همین مدت نیز تعداد قابل توجهی شناور بدون هیچ حادثه و مشکلی از مسیر شمال عبور کردند.

وی با اشاره به حملات آمریکا به مناطقی از ایران تصریح کرد: اقدام آمریکا را نقض صریح و فاحش یادداشت تفاهم اسلام آباد می دانیم. مهم ترین بند این تفاهم نامه، بند مربوط به خاتمه عملیات های نظامی و پایان جنگ است که اساس این توافق، بر آن استوار شده، اما آمریکا آن را نقض کرده است.

غریب آبادی با اشاره به شهادت شماری از نیروهای دریایی کشور در حملات اخیر آمریکا گفت: در این حملات متأسفانه تعدادی از همکاران نیروی دریایی به شهادت رسیدند که به خانواده های آنان تسلیت می گویم و آمریکا باید پاسخگو باشد.

وی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات رییس جمهور آمریکا مبنی بر بی اعتبار دانستن یادداشت تفاهم اسلام آباد و موضع ایران در این زمینه گفت: نخست اینکه ما تفاوتی میان مقامات آمریکایی قائل نیستیم و همه آن ها سیاست های سلطه جویانه و استکباری را دنبال کرده اند، اما رییس جمهور فعلی آمریکا نه ساختارهای بین المللی را می شناسد، نه حقوق و مسئولیت های بین المللی را. از دیگر سو به طور مداوم از ادبیات توهین آمیز علیه کشورهای مختلف استفاده می کند که این موضوع مایه وهن جامعه آمریکاست و همان گونه که شما اشاره کردید، تمام توهین هایی که علیه ملت شریف ایران مطرح کرده، شایسته خود اوست.

وی افزود: نکته دوم این است که با وجود گذشت نزدیک به سه هفته از امضای تفاهم، هنوز هیچ مذاکره ای میان ایران و آمریکا آغاز نشده است. اگرچه پس از نشست سوییس مقرر شد کارگروه های فنی تشکیل شوند، اما جلسات آن ها برگزار نشد. قرار بود هفته گذشته این نشست برگزار شود، اما به دلیل اقدامات تجاوزکارانه آمریکا پس از تحولات تنگه هرمز و حملات به برخی اماکن ایران، آن را لغو کردیم و به طرف آمریکایی نیز اعلام شد که جمهوری اسلامی ایران در این گفت وگوها شرکت نخواهد کرد.

معاون وزیر امور خارجه ادامه داد: اساساً بند 13 یادداشت تفاهم، الزامات آغاز مذاکرات را به روشنی مشخص کرده است و تاکنون شرایط لازم برای آغاز مذاکرات فراهم نشده است.

غریب آبادی خاطرنشان کرد: این یادداشت تفاهم بر مبنای اعتماد به آمریکا تنظیم نشده، بلکه کاملاً بر پایه بی اعتمادی و اصل تعهد در برابر تعهد شکل گرفته است. به همین دلیل، هر زمان آمریکا تعهدات خود را نقض کرده، جمهوری اسلامی ایران نیز متناسب با آن واکنش نشان داده است.

وی افزود: برای مثال، زمانی که در لبنان شاهد تداوم عملیات نظامی اسراییل و نقض بند نخست یادداشت تفاهم بودیم، مذاکرات با آمریکا را آغاز نکردیم. همچنین زمانی که در ترتیبات ایجادشده در تنگه هرمز اخلال ایجاد کردند، تلاش کردیم مسیرهای موازی را ببندیم و در برابر هر نقض تعهد، اقدام متقابل انجام دادیم.

غریب آبادی در پایان تأکید کرد: اکنون نیز در همین شرایط قرار داریم و اگر آمریکا بخواهد همه تعهدات خود را کنار بگذارد، جمهوری اسلامی ایران نیز همه تعهدات خود را کنار خواهد گذاشت.