فرید زکریا، مجری شبکه سی ان ان و ستون نویس روزنامه واشنگتن پست در یادداشتی نوشت: در حالی که جنگ ایران و اسراییل در مقاطع مختلف شدت گرفته و سپس فروکش کرده، یک واقعیت بیش از گذشته خودنمایی می کند؛ چین بدون شلیک حتی یک گلوله، بیشترین منفعت را از این بحران برده است.

به نقل از فارن پالسی، به اعتقاد فرید زکریا، پکن نه هزینه نظامی پرداخت، نه سرمایه سیاسی خود را خرج کرد، اما توانست جایگاه ژئوپلیتیکی، اقتصادی و دیپلماتیک خود را بیش از هر زمان دیگری تقویت کند.

زکریا تصریح کرد: این جنگ سه هدف راهبردی چین را با سرعت بیشتری پیش برد؛ کاهش وابستگی خاورمیانه به آمریکا، افزایش وابستگی جهان به فناوری های چینی و تثبیت تصویر پکن به عنوان قدرتی باثبات و قابل اتکا.

وی افزود: برخلاف آمریکا، چین هرگز تلاش نکرد نقش ضامن امنیتی خاورمیانه را بر عهده بگیرد؛ زیرا چنین جایگاهی مستلزم تعهدات سنگین نظامی و مالی است. راهبرد پکن ساده تر بود؛ ترغیب کشورهای منطقه به ایجاد توازن در روابط خود و کاهش وابستگی انحصاری به واشنگتن.

به نوشته زکریا، عملکرد آمریکا در مدیریت جنگ و ناتوانی در جلوگیری از آسیب های اقتصادی و امنیتی به متحدانش، بسیاری از کشورهای عربی را به بازنگری در سیاست خارجی خود سوق داده است. در این میان، اگرچه امارات بیش از گذشته به آمریکا و اسراییل نزدیک شده، اما عربستان، قطر، عمان و حتی عراق و ترکیه به دنبال حفظ روابط با واشنگتن در کنار گسترش همکاری با ایران و چین هستند؛ الگویی که دقیقاً با منافع پکن همخوانی دارد.

با وجود آنکه چین حدود 70 درصد نفت مورد نیاز خود را وارد می کند، این کشور توانست آثار بحران را بهتر از بسیاری از اقتصادهای جهان مدیریت کند. دلیل این موضوع، سرمایه گذاری بلندمدت پکن برای کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی و تنوع بخشی به منابع انرژی است.

چین طی سال های گذشته با توسعه انرژی هسته ای، افزایش ظرفیت تولید برق از منابع تجدیدپذیر، گسترش خودروهای برقی و ایجاد ذخایر عظیم نفتی، خود را برای شوک های احتمالی بازار انرژی آماده کرده بود. به همین دلیل، در جریان جنگ نیز توانست واردات نفت خود را حدود چهار میلیون بشکه در روز کاهش دهد.

نویسنده معتقد است ناامنی انرژی در جهان، عملاً به تبلیغی رایگان برای صنایع راهبردی چین تبدیل شده است. افزایش تقاضا برای پنل های خورشیدی، باتری های لیتیومی، خودروهای برقی، توربین های بادی و شبکه های برق، بازارهایی هستند که چین در آن ها برتری محسوسی دارد.

بر اساس آمار منتشرشده، چین حدود 91 درصد ظرفیت تولید پنل های خورشیدی و 89 درصد ظرفیت تولید باتری های لیتیوم یونی جهان را در اختیار دارد و در بسیاری از فناوری های انرژی پاک نیز سهمی بیش از 70 درصدی دارد.

از نگاه زکریا، جنگ ایران و اسراییل روند فاصله گرفتن از دلار در مبادلات بین المللی را نیز تقویت کرده است. گزارش هایی منتشر شده که نشان می دهد بخشی از مبادلات مرتبط با نفت و حمل ونقل دریایی، با یوان چین یا ارزهای دیجیتال انجام می شود؛ روندی که در بلندمدت می تواند جایگاه دلار در تجارت جهانی را با چالش بیشتری روبه رو کند.

زکریا در پایان می نویسد دولت ترامپ این جنگ را با اهدافی بلندپروازانه از جمله تغییر حکومت ایران، نابودی برنامه هسته ای، تضعیف توان موشکی و پایان دادن به نفوذ منطقه ای تهران آغاز کرد، اما هیچ یک از این اهداف به طور پایدار محقق نشد.

در مقابل، آمریکا میلیاردها دلار هزینه نظامی پرداخت، بخشی از ذخایر تسلیحاتی خود را مصرف کرد، تمرکز راهبردی اش بر آسیا را کاهش داد و نگرانی متحدانش را افزایش داد. اما چین بدون ورود مستقیم به جنگ، خرید نفت ایران را ادامه داد، روابط خود با کشورهای عربی را حفظ کرد و از پذیرش هرگونه هزینه امنیتی اجتناب ورزید.

به باور نویسنده، در حالی که آمریکا طی 25 سال گذشته درگیر مداخلات پرهزینه در خاورمیانه بوده، چین بی سروصدا قدرت اقتصادی، فناوری و نفوذ دیپلماتیک خود را گسترش داده است. از همین رو، اگرچه پکن نیز از تبعات اقتصادی جنگ بی نصیب نمانده، اما در مقایسه با واشنگتن، برنده اصلی و خاموش این بحران به شمار می رود.