همزمان با نزدیک شدن به زمان اجرای طرح جدید تغذیه دانشجویان، معاون صندوق رفاه وزارت علوم در گفت وگوی تفصیلی با ایسنا، جزییات سازوکار اجرای این طرح، نحوه پرداخت مستقیم یارانه غذا، وضعیت دانشجویان سنواتی و نوبت دوم و برنامه های پیش بینی شده برای مقابله با آثار تورم را تشریح کرد.

به گزارش ایسنا، اجرای طرح جدید تغذیه دانشجویان که بر اساس قانون بودجه سال 1405 و با محوریت پرداخت مستقیم یارانه به دانشجویان طراحی شده، از مهم ترین برنامه های وزارت علوم و صندوق رفاه دانشجویان برای سال تحصیلی جدید به شمار می رود. با این حال از زمان اعلام این طرح، پرسش ها و دغدغه های مختلفی از سوی دانشجویان، معاونان دانشجویی دانشگاه ها و اعضای شوراهای صنفی درباره نحوه اجرا، میزان یارانه، سرنوشت رستوران های دانشگاهی، تأمین کنندگان غذا و تأثیر افزایش قیمت مواد غذایی بر این طرح مطرح شده است.

در همین راستا، برای بررسی ابعاد مختلف این طرح و پاسخ به مهم ترین ابهامات دانشجویان با دکتر علی حسین رضاییان قیه باشی، معاون امور دانشجویان صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم گفت وگویی انجام است.

دکتر رضایان با تشریح جزییات طرح جدید تغذیه دانشجویان اظهار کرد: طرح نوین تغذیه که با عنوان پرداخت به ذی نفع نهایی اجرا می شود، دارای مصوبه مجلس شورای اسلامی و سازمان برنامه و بودجه است. این طرح در قانون بودجه سال 1405 پیش بینی شده و اعتبار آن نیز در صندوق رفاه دانشجویان دیده شده است؛ بر همین اساس صندوق رفاه مکلف شده این طرح را اجرایی کند.

وی درباره ماهیت این طرح گفت: اگر بخواهم به طور کلی توضیح دهم، پرداخت به ذی نفع نهایی به این معناست که یارانه تغذیه ای که پیش از این به دانشگاه ها پرداخت می شد، از این پس مستقیماً به خود دانشجو اختصاص می یابد.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه ادامه داد: در گذشته دانشگاه ها بر اساس برنامه های خود، یا مواد اولیه را تهیه و غذا را طبخ و توزیع می کردند یا این مسئولیت را به پیمانکاران می سپردند. در سال های اخیر، تأمین مواد اولیه، نگهداری، انبارداری و سایر فرآیندهای مرتبط برای دانشگاه ها دشوار شده بود و وقت زیادی از مدیران دانشگاه می گرفت و به همین دلیل عمدتاً این امور به پیمانکاران واگذار می شد.

وی افزود: در شیوه قبلی، دانشجو تنها سهم ژتون غذا را پرداخت می کرد و قیمت تمام شده هر وعده غذایی با توافق دانشگاه با پیمانکار و از طریق مناقصه و سهم دانشجو بوسیله صندوق رفاه تعیین می شد. دانشجویان خوابگاهی (غیربومی) معمولاً از سه وعده صبحانه، ناهار و شام و دانشجویان روزانه بومی عمدتاً از وعده ناهار استفاده می کردند.

رضایان با اشاره به مشکلات شیوه گذشته اظهار کرد: همواره دانشجویان نسبت به کمیت و کیفیت غذا اعتراض داشتند. یکی از مهم ترین انتقادها این بود که غذا بر اساس سلیقه دانشجویان انتخاب نمی شد و حق انتخاب چندانی برای آنان وجود نداشت. دانشگاه ها بر اساس تشخیص خود برنامه غذایی را تعیین و با پیمانکار درباره کیفیت، حجم و قیمت غذا به توافق می رسیدند و دانشجو ناچار بود همان غذا را دریافت کند.

وی افزود: البته طی چند سال اخیر، دانشگاه ها برای هر وعده، به ویژه ناهار، دو نوع غذا در منوی خود قرار دادند تا دانشجو امکان انتخاب داشته باشد؛ در حالی که در سال های قبل حتی همین امکان نیز وجود نداشت و تنها یک نوع غذا ارائه می شد.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه ادامه داد: در دو سال گذشته، توسعه رستوران های مکمل در کنار رستوران های دولتی با سرعت بیشتری راه اندازی شدند تا دانشجویان بتوانند از تنوع غذایی بیشتری برخوردار شوند. این رستوران ها عمدتاً توسط بخش خصوصی اداره می شدند و دانشگاه فضایی را در اختیار آن ها قرار می داد.

وی گفت: در رستوران های مکمل منوهای متنوع تری ارائه می شد. بخشی از هزینه غذا را دانشگاه پرداخت می کرد و اگر دانشجو غذای باکیفیت تر یا گران تری انتخاب می کرد، سهم بیشتری از هزینه را خودش می پرداخت؛ اما اگر غذای معمولی انتخاب می کرد، سهم پرداختی او مشابه غذای سلف دولتی دانشگاه بود.

رضایان با بیان اینکه طرح جدید از مهرماه اجرا خواهد شد، گفت: سیاست دولت، سازمان برنامه و بودجه و مجلس شورای اسلامی این است که همانند سایر یارانه ها، یارانه تغذیه نیز مستقیماً به ذی نفع نهایی یعنی دانشجو پرداخت شود تا خود دانشجو درباره نحوه هزینه کرد آن تصمیم بگیرد و غذای مورد نظرش را انتخاب کند.

وی تأکید کرد: این طرح چند مزیت مهم برای دانشجویان دارد که نخستین آن حق انتخاب دانشجو است. دانشجو خودش غذای مورد علاقه خود را انتخاب می کند. دومین مزیت، مدیریت یارانه توسط خود دانشجو و سومین مزیت، شفافیت در انتخاب تأمین کنندگان غذاست.

رضایان افزود: در این طرح، به جای پیمانکار ، از عنوان تأمین کننده غذا استفاده می شود. این تأمین کنندگان می توانند مجموعه های بزرگ ارائه دهنده غذا، رستوران های کوچک، فست فودها، فودکورت ها و یا سایر مراکز تولید کننده غذا باشند که استانداردهای تعیین شده از سوی دانشگاه و صندوق رفاه را از نظر بهداشت و کیفیت رعایت می کنند.

وی ادامه داد: این مجموعه ها می توانند در دانشگاه فضایی را در قالب قرارداد اذن در انتفاع (حق بهره برداری) و یا قرارداد اجاره در اختیار بگیرند و پس از تأیید دانشگاه، خدمات خود را ارائه دهند. دانشجو نیز مانند مراجعه به رستوران های سطح شهر، می تواند منوی غذاها، قیمت ها و کیفیت خدمات را مشاهده و غذای مورد نظر خود را انتخاب کند.

رضایان در ادامه گفت: یکی دیگر از تفاوت های این طرح با شیوه فعلی، انعطاف در زمان دریافت غذاست. در گذشته دانشجو تنها در بازه زمانی مشخصی، برای مثال از ساعت 12 تا 14، امکان دریافت ناهار را داشت، اما در طرح جدید، تأمین کننده غذا الزامی به توزیع غذا فقط در یک بازه زمانی محدود ندارد.

وی افزود: ممکن است یک رستوران از ساعت 11 تا 16 ناهار و از ساعات اولیه شب تا ساعت 9 یا 10 شام توزیع کند. این موضوع باعث می شود دانشجویی که به دلیل کلاس درس، کارآموزی یا سایر برنامه های آموزشی در ساعت مشخصی امکان مراجعه به سلف را ندارد، بتواند در زمان مناسب غذای خود را دریافت کند.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه ادامه داد: این موضوع مزیت مهمی برای دانشجویان است؛ چرا که اگر دانشجویی دیرتر به دانشگاه برسد، اشت ها نداشته باشد یا کلاسش با ساعت توزیع غذا تداخل داشته باشد، دیگر از دریافت غذای یارانه ای محروم نمی شود و می تواند در زمان مناسب به رستوران مراجعه کرده و غذای خود را میل کند.

وی با اشاره به دیگر مزیت های این طرح اظهار کرد: در شیوه قبلی، حجم غذا برای همه دانشجویان یکسان بود؛ در حالی که طبیعی است نیاز غذایی دانشجویان با یکدیگر تفاوت دارد. برخی دانشجویان به غذای بیشتری نیاز دارند و برخی کمتر مصرف می کنند؛ در نتیجه بخشی از غذا هدر می رفت یا برای برخی دانشجویان کافی نبود.

رضایان افزود: در طرح جدید، دانشجو می تواند متناسب با نیاز خود غذا انتخاب کند و این مشکل نیز تا حد زیادی برطرف خواهد شد. و دانشجو کمتر دورریز غذا خواهد داشت.

وی با بیان اینکه در کنار مزایای طرح، دغدغه هایی نیز از سوی دانشجویان مطرح شده است، گفت: مهم ترین نگرانی دانشجویان مربوط به میزان یارانه غذا در شرایط تورمی است.

رضایان توضیح داد: پیش بینی اولیه برای مهرماه امسال این است که برای وعده صبحانه حدود 120 هزار تومان، برای وعده ناهار یا غذاهای پرهزینه حدود 350 هزار تومان و برای وعده شام یا غذاهای متوسط هزینه حدود 250 هزار تومان یارانه پرداخت شود.

وی افزود: دغدغه دانشجویان این است که شاید این ارقام در ابتدای اجرای طرح پاسخگوی هزینه غذا باشد، اما اگر تورم افزایش یابد، چه تضمینی وجود دارد که یارانه نیز متناسب با آن افزایش پیدا کند؟ این مهم ترین سؤال و مطالبه دانشجویان درباره اجرای طرح است.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه ادامه داد: این دغدغه فقط مربوط به دانشجویان نیست؛ وزارت علوم، سازمان امور دانشجویان، صندوق رفاه و حتی شخص وزیر علوم نیز نسبت به این موضوع حساس هستند و به صورت مستمر با سازمان برنامه و بودجه در حال مذاکره اند و اخیرا نامه مکتوب به رییس سازمان برنامه و بودجه در این ارتباط ارسال کرده و نگرانی های دانشجویان را به صورت شفاف منتقل کرده است تا سازوکاری برای تعدیل یارانه متناسب با نرخ تورم تعریف شود.

وی اظهار کرد: اگر این سازوکار پیش بینی نشود، ممکن است در صورت افزایش قیمت مواد غذایی، دانشجو در تأمین غذای گرم با مشکل مواجه شود؛ به همین دلیل یکی از پیشنهادهای مطرح شده این است که به جای تعیین یارانه به صورت سالانه، تعدیل آن هر شش ماه یا حتی هر سه ماه یک بار و بر اساس نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی در حوزه مواد غذایی انجام شود.

رضایان گفت: مشاور اقتصادی وزیر علوم نیز با بررسی روند تورم مواد غذایی در سال های گذشته، پیشنهادهایی را ارائه کرده تا این نگرانی دانشجویان برطرف شود.

وی تأکید کرد: بنابراین دغدغه دانشجویان، دغدغه وزارت علوم، سازمان امور دانشجویان و صندوق رفاه نیز هست و همه تلاش می کنند سازوکاری شفاف برای حفظ قدرت خرید یارانه غذا پیش بینی شود.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه در ادامه به یکی دیگر از پرسش های مطرح شده از سوی دانشجویان اشاره کرد و گفت: سؤال دیگر این است که آیا این طرح فقط شامل دانشجویان روزانه می شود یا دانشجویان نوبت دوم، شهریه پرداز، سنواتی و سایر گروه های دانشجویی نیز از آن استفاده خواهند کرد؟

وی توضیح داد: در مرحله نخست اجرای طرح، دانشجویان روزانه دارای سنوات مجاز مشمول دریافت یارانه خواهند بود. درباره دانشجویانی که وارد سنوات اضافی شده اند نیز همانند گذشته سازوکاری تعریف خواهد شد؛ به این معنا که اصل یارانه حذف نمی شود، اما متناسب با میزان سنوات، سهم پرداختی دانشجو افزایش پیدا می کند. این همان روال سال های گذشته در دانشگاه ها بوده است.

رضایان افزود: هرچه مدت سنوات بیشتر باشد، سهم پرداختی دانشجو نیز بیشتر خواهد شد؛ همان روشی که در سال های گذشته نیز وجود داشته و امسال نیز ادامه خواهد یافت.

رضایان در ادامه درباره وضعیت دانشجویان نوبت دوم و شهریه پرداز اظهار کرد: یکی دیگر از پرسش هایی که از سوی دانشجویان مطرح می شود، مربوط به دانشجویان نوبت دوم است. تلاش بر این است که تا حد امکان برای این گروه از دانشجویان نیز بخشی از یارانه تغذیه در نظر گرفته شود.

وی افزود: البته باید توجه داشت که بر اساس قوانین و مقررات، دانشجویان نوبت دوم و سایر دانشجویان شهریه پرداز از ابتدای ورود به دانشگاه می دانند که مشمول خدمات یارانه ای خوابگاه و تغذیه مانند دانشجویان روزانه نیستند. و این موضوع جدیدی نیست که برای این دسته از دانشجویان سوال ایجاد کند.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه ادامه داد: البته در سال های گذشته نیز در برخی دانشگاه ها، دانشجویان نوبت دوم از یارانه غذا استفاده می کردند، اما این موضوع به دلیل تخصیص بودجه از سوی دانشگاه ها و استفاده از منابع داخلی آن ها بود؛ زیرا سازمان برنامه و بودجه برای دانشجویان نوبت دوم اعتباری در حوزه تغذیه به دانشگاه ها اختصاص نمی دهد.

وی تصریح کرد: بنابراین این موضوع همچنان نیازمند تصمیم گیری شورای سیاست گذاری است. هنوز نمی توان به صورت قطعی درباره نحوه حمایت از دانشجویان نوبت دوم اظهار نظر کرد، اما تلاش می شود در صورت امکان و تأمین منابع، همانند گذشته بخشی از هزینه تغذیه این دانشجویان نیز جبران شود.

رضایان تأکید کرد: البته باید دوباره یادآوری کنم که دانشجویان نوبت دوم و شهریه پرداز بر اساس قوانین موجود، مشمول یارانه کامل خوابگاه و تغذیه نیستند و هرگونه حمایت از آن ها منوط به تصمیم شورای سیاست گذاری و تأمین منابع از سوی سازمان برنامه و بودجه خواهد بود.

اجرای طرح قطعی است؛ صندوق رفاه با کمک دانشگاه ها در حال آماده سازی زیرساخت ها هستند

وی درباره آخرین وضعیت اجرای این طرح نیز گفت: اجرای طرح قطعی است؛ زیرا در قانون بودجه سال 1405 به تصویب رسیده و صندوق رفاه دانشجویان مکلف به اجرای آن شده است.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه افزود: بخشنامه های مربوطه به دانشگاه ها ابلاغ شده و نشست های متعددی با معاونان دانشجویی دانشگاه ها و اعضای شوراهای صنفی برگزار شده است. در حال حاضر نیز آماده سازی زیرساخت های اجرایی، سامانه های مورد نیاز و قراردادهای مربوط به اجرای طرح در حال انجام است که در اسرع وقت به اطلاع دانشگاه ها و دانشجویان عزیز خواهد رسید.

وی ادامه داد: طبیعی است که اجرای این طرح نیازمند تغییرات اساسی نسبت به شیوه گذشته است. ما قبلاً یک فرآیند مشخص برای انتخاب پیمانکار داشتیم، اما اکنون بسیاری از فرآیندها در حال بازطراحی است و به همین دلیل به صورت مستمر با معاونان دانشجویی دانشگاه ها و نمایندگان شوراهای صنفی جلسات کارشناسی برگزار می کنیم.

رضایان خاطرنشان کرد: دغدغه ها و پیشنهادهای دانشجویان در این جلسات شنیده، ثبت و بررسی می شود تا در صورت امکان، پیش از آغاز اجرای طرح برطرف شوند.

وی درباره تعداد مشمولان این طرح نیز اظهار کرد: اگرچه تعداد دانشجویان روزانه آموزش عالی کشور زیاد است، اما همه آن ها از غذای یارانه ای استفاده نمی کنند.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه گفت: در حال حاضر حدود 600 هزار دانشجوی روزانه در دانشگاه های زیرمجموعه وزارت علوم تحصیل می کنند و همه آن ها در صورت تمایل می توانند از یارانه تغذیه استفاده کنند.

وی افزود: البته تجربه سال های گذشته نشان داده است که حدود 50 درصد این دانشجویان از غذای یارانه ای استفاده می کنند؛ زیرا بخش قابل توجهی از دانشجویان در کلان شهرها بومی همان شهر هستند و معمولاً وعده غذایی خود را در منزل صرف می کنند.

رضایان ادامه داد: بیشترین استفاده کنندگان از غذای دانشجویی، دانشجویان خوابگاهی و غیربومی هستند که به دلیل حضور مستمر در دانشگاه، معمولاً از هر سه وعده غذایی استفاده می کنند.

وی درباره نحوه استفاده دانشجویان از سامانه جدید گفت: همه دانشجویان روزانه دارای سنوات مجاز، هر زمان که قصد استفاده از غذای یارانه ای را داشته باشند، می توانند وارد سامانه شوند.

رضایان افزود: دانشجو پس از ورود به سامانه، منوی غذاها و قیمت آن ها را مشاهده می کند و سهم پرداختی خود را به عنوان سهم ژتون در کیف پول الکترونیکی واریز می کند.

وی ادامه داد: به محض پرداخت سهم دانشجو، یارانه دولت نیز به همان اعتبار اضافه می شود و مجموع این اعتبار در اختیار دانشجو قرار می گیرد تا بتواند غذای مورد نظر خود را از مراکز طرف قرارداد رزرو کند تا با مراجعه به رستوران مورد نظر و پس از احراز هویت غذای خود را دریافت کند.

رضایان با تشریح نحوه پرداخت یارانه غذا به دانشجویان گفت: برای مثال، اگر دانشجویی غذای چلوکباب را انتخاب کند و سهم پرداختی دانشجو 50 هزار تومان و سهم دولت 350 هزار تومان باشد، مجموع اعتبار 400 هزار تومان در کیف پول الکترونیکی دانشجو قرار می گیرد.

وی افزود: دانشجو با استفاده از این اعتبار به یکی از رستوران ها یا تأمین کنندگان غذای طرف قرارداد دانشگاه مراجعه و غذای خود را دریافت می کند. پس از دریافت غذا، سهم دانشجو و سهم دولت از اعتبار وی کسر و به اعتبار تامین کننده غذا اضافه می شود.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه ادامه داد: پس از ثبت اطلاعات در سامانه، تأمین کننده غذا گزارش عملکرد خود را به دانشگاه ارائه می دهد و پس از تأیید دانشگاه، اطلاعات به صندوق رفاه ارسال می شود. صندوق نیز در صورت تأیید نهایی، مبالغ مورد نظر را به تأمین کننده غذا پرداخت خواهد کرد.

وی تأکید کرد: در این طرح، محدودیتی برای انتخاب غذا از سوی دانشجویان وجود ندارد و دانشجویان روزانه دارای سنوات مجاز می توانند متناسب با شرایط خود از این امکان استفاده کنند. همچنین دانشجویان خوابگاهی نیز علاوه بر ناهار، امکان استفاده از یارانه صبحانه و شام را خواهند داشت.

رضاییان قیه باشی درباره میزان یارانه پیش بینی شده برای هر وعده غذایی اظهار کرد: بر اساس برآوردهای اولیه برای مهرماه سال 1405، یارانه وعده های اصلی و غذاهای پرهزینه 350 هزار تومان، یارانه وعده شام یا غذاهای متوسط هزینه 250 هزار تومان و یارانه صبحانه 120 هزار تومان پیش بینی شده است.

وی افزود: البته میزان استفاده هر دانشجو از این یارانه به شرایط تحصیل او بستگی دارد. برای مثال، دانشجویان روزانه غیربومی و خوابگاهی معمولاً از سه وعده غذایی استفاده می کنند، اما بسیاری از دانشجویان بومی تنها در روزهایی که کلاس دارند از وعده ناهار استفاده خواهند کرد.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه درباره حذف پیمانکاران تغذیه نیز گفت: برخی تصور می کنند با اجرای این طرح، پیمانکاران به طور کامل حذف می شوند، در حالی که چنین نیست.

وی ادامه داد: هر سال قرارداد پیمانکاران در پایان دوره به اتمام می رسد و برای سال تحصیلی جدید نیز همانند گذشته فرآیند انتخاب برگزار می شود، اما تفاوت این است که در طرح جدید، عنوان پیمانکار به تأمین کننده غذا تغییر کرده است.

رضاییان قیه باشی افزود: این تأمین کنندگان نیز همانند گذشته باید در فرآیندهای قانونی شرکت کنند، صلاحیت آن ها بررسی شود، با دانشگاه قرارداد اذن در انتفاع یا قرارداد اجاره منعقد کنند و پس از تأیید دانشگاه، وارد سامانه صندوق رفاه می شوند. و شرایط صندوق رفاه را مطالعه و امضا می کنند. پس از تایید صندوق منوی تامین کننده غذا در سامانه فعال خواهد شد که می تواند انواع غذا و قیمت آن ها را پس از تایید دانشگاه در سامانه ارایه کند.

وی با اشاره به اهداف این طرح گفت: یکی از مهم ترین مزیت های طرح، ایجاد رقابت میان بخش خصوصی در دانشگاه هاست. هرچه رقابت بیشتر شود، تأمین کنندگان برای ارائه غذای باکیفیت تر و قیمت مناسب تر تلاش بیشتری خواهند کرد و در نهایت دانشجویان از این رقابت منتفع می شوند.

معاون سابق دانشجویی و رییس سازمان خدمات دانشجویی دانشگاه تهران با اشاره به دورریخت 7 تا 10 درصدی روزانه غذای دانشجویی در روش های گذشته دانشگاه ها تاکید کرد: به طور مثال در دانشگاه تهران روزانه حدود 20 هزار پرس غذای دانشجویی پخت و توزیع می شد که حدود 10 درصد این غذا یعنی حدود 2000 پرس یعنی معادل 200 تا 300 میلیون تومان آن دور ریخت می شد و این نیازمند بازنگری در روش قبلی بوده است؛ بنابراین اجرای این طرح مانع اسراف و هدررفت منابع خواهد شد.

رضاییان قیه باشی با اشاره به نقش صندوق رفاه در اجرای این طرح اظهار کرد: صندوق رفاه دانشجویان مسئول اجرای این طرح است و البته همه دستگاه های مرتبط در اجرای آن نقش دارند.

وی افزود: درخواست ما این است که همه، از جمله رسانه ها، دانشگاه ها و شوراهای صنفی، در اجرای موفق این طرح همکاری کنند. هرچه نقاط قوت و ضعف طرح بهتر برای دانشجویان تبیین شود، همراهی آنان نیز بیشتر خواهد شد.

معاون امور دانشجویان صندوق رفاه خاطرنشان کرد: بارها گفته ام اگر ابعاد مختلف این طرح به درستی برای دانشجویان تشریح و تبیین شود و مزایا و چالش های آن شفاف توضیح داده شود، و به دغدغه ها و نگرانی آنان با صداقت پاسخ داده شود در مجموع ارزیابی دانشجویان این خواهد بود که اجرای این طرح به نفع آن هاست و می تواند کیفیت خدمات تغذیه دانشجویان را نسبت به گذشته ارتقا دهد.