فرمانده کل نیروهای مسلح عراق دستور داد سطح هشدار در تمامی مراکز نظامی این کشور به بالاترین حد افزایش یابد و همزمان روند تجهیز و نوسازی سامانه‌های راداری و پدافند هوایی برای حفاظت از حاکمیت و آسمان عراق تسریع شود.

خبرگزاری فارس، «علی فالح الزیدی» فرمانده کل نیروهای مسلح عراق و نخست‌وزیر این کشور دستور داد سطح هشدار و آمادگی در تمامی اردوگاه‌ها و پایگاه‌های نظامی به بالاترین حد افزایش یابد و روند نوسازی سامانه‌های راداری و پدافند هوایی با سرعت بیشتری دنبال شود.

این دستور پس از آن صادر شده است که جنگنده‌های عربستان و آمریکا بامداد چهارشنبه (7 مرداد) در اقدامی مشترک، مواضع الحشدالشعبی را در برخی شهرهای عراق هدف حملات خود قرار دادند که دهها شهید و زخمی در پی داشت.

به گزارش ررسانه‌های عراقی،‌ صباح النعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، اعلام کرد این تصمیم در چارچوب اقدامات دولت برای تقویت حفاظت از حاکمیت ملی عراق و در واکنش به تشدید تنش‌های منطقه‌ای اتخاذ شده است.

وی با بیان اینکه عراق در شرایط یک «آزمون واقعی امنیتی» قرار دارد، گفت نیروهای امنیتی با بالاترین سطح آمادگی و انضباط تحولات را رصد می‌کنند و تأمین امنیت داخلی صرفاً بر عهده نهادهای نظامی و امنیتی دولت است.

النعمان افزود دولت عراق به‌طور همزمان دو مسیر را دنبال می‌کند؛ نخست، پیگیری دیپلماتیک و حقوقی از طریق رایزنی با نهادهای بین‌المللی و شورای امنیت سازمان ملل برای ثبت موارد نقض حاکمیت عراق و دوم، اقدامات میدانی شامل اعمال کنترل بر تصمیمات امنیتی، اجرای طرح تثبیت کنترل مناطق، تقویت فعالیت‌های اطلاعاتی و تأکید بر انحصار سلاح در اختیار دولت.

به گفته وی، علی فالح الزیدی دستور داده است سطح هشدار در تمامی اردوگاه‌ها و پایگاه‌های نظامی، به‌ویژه مقرهای نیروهای مسلح و سازمان الحشد الشعبی، افزایش یابد.

این دستور همچنین شامل به‌روزرسانی طرح‌های اطلاعاتی پیشگیرانه، بازآرایی و ایمن‌سازی مراکز حیاتی و جلوگیری از هرگونه مدیریت پرونده‌های امنیتی خارج از سلسله‌مراتب رسمی فرماندهی نظامی است.

سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق تأکید کرد بازسازی و نوسازی سامانه‌های پدافند هوایی در اولویت دولت قرار دارد و برنامه‌های جاری شامل تسریع در تجهیز سامانه‌های نوین راداری، کشف زودهنگام و پدافند هوایی، تقویت سامانه‌های موجود، مستندسازی نقض‌های حریم هوایی عراق برای پیگیری‌های حقوقی و دیپلماتیک و در نهایت ایجاد یک شبکه یکپارچه پدافند هوایی برای حفاظت از آسمان این کشور است.

پدافند هوایی عراق اسیر آمریکا است

تلاش عراق برای نوسازی پدافندی هوایی خود در حالی است که در تمامی سال‌های گذشته، دولت آمریکا همواره مانع این کار شده و اجازه خرید هیچ سامانه پدافندی به بغداد را نداده است.

یکی از اصلی‌ترین دلایل ساختاری که کارشناسان عراقی به آن اشاره می‌کنند، «توافقنامه چارچوب راهبردی» سال 2008 میان عراق و آمریکا است.

طبق تعهدات اولیه پس از سقوط صدام، بازسازی نیروی هوایی و پدافند هوایی عراق عمدتاً به خریدهای نظامی از آمریکا گره خورد.

در این میان آمریکا سال‌ها تحویل سامانه‌های پیشرفته پدافندی (مانند MIM-104 Patriot یا سامانه‌های میان‌برد) به عراق را به تأخیر انداخت و صرفاً سامانه‌های کوتاه‌برد یا ناکافی را در اختیار بغداد قرار داد که توانایی مقابله با جنگنده‌ها یا پهپادهای مدرن را نداشتند.

سامانه پدافند هوایی روسی «پانتسیر-اس1» که مخصوص دریابی اهداف کم ارتفاع از جمله پهپادها و موشک‌های کروز است که در تعداد پایین در اختیار ارتش عراق قرار دراد

ممانعت آمریکا از خرید سامانه‌های پدافند

همچنین بارزترین مصداق مداخلات مستقیم آمریکا به تلاش‌های عراق برای خرید سامانه‌های موشکی از روسیه بازمی‌گردد.

در این راستا پس از حملات موشکی و پهپادی به مقرهای الحشد الشعبی و برخی پایگاه‌های نظامی در سال 2019، کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق رسماً خواستار خرید سامانه S-400 یا S-300 از روسیه شد؛ اما مقامات آمریکایی (از جمله وزارت خارجه و پنتاگون) رسماً و علناً به دولت عراق هشدار دادند که معامله با روسیه در حوزه دفاعی، تحریم‌های قانون کاتسا (قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم‌ها) را علیه بغداد فعال خواهد کرد.

در دوره نخست‌وزیر السودانی نیزاخبار متعددی درباره تمایل و مذاکرات دولت عراق برای خرید سامانه پدافندی KM-SAM از کره جنوبی و همچنین سامانه‌هایی از فرانسه (مانند رادارهای Thales) منتشر شد.

در آن برهه نیز رسانه‌های عراقی گزارش دادند که واشنگتن اگرچه با خریدهای غیرروسی کمتر علنی مخالفت می‌کند، اما از طریق اهرم‌های مالی (کنترل حساب‌های دلاری عراق در بانک فدرال رزرو نیویورک) و منوط کردن مجوزهای صادراتی قطعات آمریکایی موجود در این سامانه‌ها، روند نهایی شدن و تحویل آن‌ها را بسیار کند و زمان‌بر کرده است.

کنترل راداری و عدم تحویل «کدهای مادر»

منابع عراقی همچنین می‌گویند که رادارهای پیشرفته‌ای که آمریکا به عراق فروخته (مانند رادارهای FPS-117)، تحت نظارت و با پشتیبانی فنی شرکت‌های آمریکایی کار می‌کنند.

در این راستا نمایندگان پارلمان عراق بارها افشا کرده‌اند که آمریکا دسترسی کامل به داده‌های راداری و کدهای ارتباطی پدافند هوایی را به فرماندهی عراقی نمی‌دهد؛ این امر باعث می‌شود هرگاه هواپیماها یا پهپادهای ناشناس (متعلق به آمریکا یا اسراییل) وارد آسمان عراق شوند، سامانه راداری بومی قادر به شناسایی کامل یا قفل موشکی روی آن‌ها نباشد.

نکته آخر اینکه طبق توافقات امنیتی، آمریکا متعهد شده بود از حاکمیت و آسمان عراق دفاع کند.

با این حال، در طی سال‌های گذشته (به‌ویژه حملات اسراییل به مواضع الحشد الشعبی در سال 2019 و حملات مکرر آمریکا به مقرهای رسمی نیروهای مسلح عراق)، واشنگتن نه خود مانع این پروازها شد و نه اجازه داد عراق ابزار پدافندی لازم برای رهگیری آن‌ها را خریداری کند. این مسئله به این تحلیل در میان منابع عراقی دامن زد که آمریکا عمداً آسمان عراق را «باز» نگه می‌دارد.