به نقل از ایسنا، آلودگی نفتی سواحل جنوبی قشم و بخش هایی از جزیره هنگام در روزهای اخیر به یکی از مهم ترین مسائل زیست محیطی منطقه تبدیل شده است؛ آلودگی ای که با وجود آغاز عملیات پاکسازی، همچنان از سمت دریا به مناطق ساحلی می رسد و منشأ دقیق آن مشخص نشده است. این آلودگی طی چند روز اخیر سواحل جنوبی قشم از جمله سواحل سوزا، شیب دراز و نقاشه همچنین بخش هایی از شرق و شمال شرق جزیره هنگام را درگیر کرده است. بر اساس برآوردهای محیط زیست، حدود 3.3 هکتار از سواحل آلوده شده و در برخی نقاط نفت تا عمق 10 تا 20 سانتی متری بستر نفوذ کرده است.

عملیات پاکسازی با مشارکت سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان بنادر و دریانوردی، منطقه آزاد قشم، شهرداری و جوامع محلی در حال انجام است اما ورود دوباره آلودگی از دریا موجب شده بخشی از مناطق پاکسازی شده دوباره آلوده شوند.

ورود آلودگی از دریا؛ منشأ هنوز مشخص نیست

امید صدیقی - مدیرکل آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست - در گفت وگو با ایسنا درباره آخرین وضعیت آلودگی نفتی سواحل قشم اظهار می کند: طی چند روز اخیر آلودگی نفتی که منشأ آن دریاست، به سمت سواحل ایران آمده و عمدتاً سواحل جنوبی قشم را درگیر کرده است. بخشی از این آلودگی نیز به شمال شرق جزیره هنگام رسیده است.

وی می افزاید: عمده مناطق آلوده شده در جنوب قشم شامل سواحل شیب دراز، روستای سوزا و منطقه نقاشه و در شمال شرق جزیره هنگام نیز آلودگی مشاهده شده است.

مدیرکل آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه طی چهار تا پنج روز اخیر اقدامات گسترده ای برای پاکسازی این مناطق انجام شده است، می گوید: سازمان حفاظت محیط زیست، جوامع محلی و منطقه آزاد قشم در عملیات پاکسازی مشارکت کرده اند و مناطق آلوده نیز توسط سازمان محیط زیست مورد بررسی قرار گرفته است.

صدیقی ادامه می دهد: طبق ماده 11 قانون حفاظت از دریاها و رودخانه های قابل کشتیرانی در مقابل آلودگی به مواد نفتی ازمان بنادر و دریانوردی مسوول اصلی مقابله با آلودگی های نفتی در دریاست. در همین راستا، لکه های نفتی موجود در آب های ساحلی با استفاده از تجهیزات و مواد جذب کننده مورد مقابله قرار گرفته اند تا تراکم نفت کاهش یابد و از ورود حجم بیشتری از آن به سواحل جلوگیری شود.

وی می افزاید: نفتی که به ساحل رسیده و خشک شده نیز با استفاده از ماشین آلات و تجهیزات، از لایه سطحی ساحل جمع آوری شده و در ادامه عملیات پاکسازی به صورت دستی توسط نیروهای جوامع محلی و محیط زیست انجام شده است همچنین پدهای جاذب که نفت را جذب کرده اند و مواد جمع آوری شده، به سایت مدیریت پسماند در قشم منتقل می شوند تا به صورت اصولی دفع شوند.

صدیقی با اشاره به اعزام یک شناور مقابله با آلودگی نفتی به منطقه می گوید: از حدود دو روز پیش یک شناور مقابله با آلودگی نفتی از سوی سازمان بنادر به آب های جنوب قشم اعزام شده است و عملیات مقابله با لکه های نفتی را انجام می دهد.

وی ادامه می دهد: یک کشتی تخصصی به نام دریاپاک نیز از بوشهر به سمت بندرعباس و قشم حرکت کرده است و احتمالاً فردا به منطقه می رسد. این شناور عملکرد بسیار خوبی دارد و با استفاده از بازوهای بزرگ خود می تواند نفت را جمع آوری و به مخازن منتقل کند بنابراین با رسیدن این شناور، سرعت عملیات پاکسازی افزایش خواهد یافت.

مدیرکل آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه حجم دقیق نفت واردشده به منطقه هنوز مشخص نیست، می گوید: بر اساس آخرین آماری که همکاران ما ارائه کرده اند، در مجموع حدود 3.2 هکتار از سواحل منطقه آلوده شده است. حدود 950 متر از این آلودگی مربوط به سواحل سوزا، حدود 700 متر مربوط به منطقه نقاشه و حدود همین میزان مربوط به سواحل شیب دراز است.

صدیقی می افزاید: نفت در برخی مناطق تا عمق 10 تا 20 سانتی متری بستر نفوذ کرده است که برای پاکسازی کامل آن ها به عملیات تکمیلی نیاز داریم. با این حال، مشکل این است که دوباره آلودگی جدید از سمت دریا وارد منطقه شده است و بخشی از مناطقی که پاکسازی شده اند، دوباره آلوده می شوند.

وی درباره منشأ آلودگی نیز اظهار کرد: منشأ این آلودگی از تأسیسات ما نیست و آنچه همکاران بررسی کرده اند، نشان می دهد آلودگی از سمت دریا وارد شده است. یکی از احتمالات این است که منشأ آلودگی به یکی از این حوادث مرتبط باشد، اما هنوز نمی توان با قطعیت درباره منشأ آن اظهارنظر کرد.

صدیقی ادامه داد: آلودگی از سمت دریا و احتمالاً از محدوده تنگه هرمز به سمت سواحل حرکت کرده و گزارش هایی نیز درباره رسیدن آلودگی به سواحل عمان مطرح شده است.

در همین حال، حمید بورد - معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران - با رد ادعاهای مطرح شده در فضای مجازی درباره ارتباط لکه های نفتی با تأسیسات نفتی قشم می گوید: تأسیسات نفتی شرکت ملی نفت در قشم بسیار محدود است و این تأسیسات نیز به علت انجام تعمیرات، در مقطع کنونی تعطیل است. در قشم تأسیسات گسترده ای برای تولید نفت وجود ندارد که بتوان آن را منشأ چنین آلودگی هایی دانست؛ از این رو نسبت دادن لکه های نفتی به تأسیسات نفتی این منطقه را به طور جدی تکذیب می کنم.

مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران با اشاره به شرایط تردد شناورها در منطقه اظهار می کند: چنانچه آلودگی نفتی وجود داشته باشد، باید منشأ آن در مسیر عبور نفتکش ها و شناورهای دریایی بررسی شود و این موضوع ارتباطی با تأسیسات تحت مدیریت شرکت ملی نفت ایران ندارد. عملیات تولید، انتقال و بارگیری نفت در تأسیسات تحت مدیریت شرکت ملی نفت ایران به صورت کامل، دقیق و مستمر کنترل می شود و هیچ گونه آلودگی ناشی از این فرآیندها گزارش نشده است.

وی همچنین ادعاهای مطرح شده در برخی رسانه ها مبنی بر رهاسازی نفت در دریا را فاقد مبنای کارشناسی دانست و گفت: فعالان و کارشناسان صنعت نفت به خوبی می دانند که چنین ادعایی با اصول فنی و سازوکارهای عملیاتی صنعت نفت همخوانی ندارد.

تأکید سازمان حفاظت محیط زیست بر پیامدهای زیست محیطی جنگ

شینا انصاری، رییس سازمان حفاظت محیط زیست نیز با اشاره به آلودگی نفتی در سواحل جنوبی قشم و جزیره هنگام، این آلودگی را بخشی از پیامدهای آشکار تجاوزات نظامی می داند.

وی در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: آلودگی نفتی در سواحل جنوبی قشم و جزیره هنگام، بخشی از پیامدهای آشکار تجاوزات نظامی است که بر زیست بوم ساحلی و دریایی کشور تحمیل شده است.

در کنار آلودگی سواحل، نگرانی درباره تأثیر نفت بر زیستگاه های حساس قشم و هنگام نیز مطرح است. صدیقی در این باره نیز به ایسنا می گوید: سواحل تخم گذاری لاک پشت ها به صورت شبانه روزی توسط همکاران محیط زیست پایش می شود. تعدادی لاک پشت نیز در منطقه مشاهده شده اند و همکاران ما در حال بررسی وضعیت آن ها هستند و در صورت آلوده شدن، اقدامات لازم برای خارج کردن، شست وشو و انتقال آن ها به آب های سالم انجام می شود.

وی تأکید می کند: پاکسازی سواحل شیب دراز در اولویت قرار دارد چراکه فصل تخم گذاری لاک پشت ها از بهمن و اسفند آغاز می شود و لازم است عملیات پاکسازی تا پیش از آن انجام شود تا آلودگی برای این زیستگاه حساس مشکل ایجاد نکند.

مدیرکل آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست همچنین درباره آسیب به جنگل های حرا منطقه نقاشه می گوید: مقدار کمی درخت حرا در آنجا وجود دارد که جزو مناطق حفاظت شده ما نیست با این حال عملیات پاکسازی آنها در حال انجام است و همکاران محیط زیست به طور فعال این موضوع را پیگیری می کنند.

به گفته صدیقی، عملیات مقابله و پاکسازی همچنان ادامه دارد اما ورود مجدد آلودگی از سمت دریا موجب شده برخی مناطق پاکسازی شده دوباره آلوده شوند و با رسیدن شناور دریاپاک انتظار می رود روند جمع آوری آلودگی با سرعت بیشتری انجام شود.

در مجموع، اگرچه مسئولان نفتی هرگونه ارتباط آلودگی با تأسیسات شرکت ملی نفت در قشم را رد کرده اند و محیط زیست نیز منشأ آلودگی را دریایی اعلام کرده است، اما علت دقیق ورود این حجم از نفت به آب های منطقه همچنان نیازمند بررسی و اعلام نظر نهایی مراجع مسئول است.