به نقل از

ایسنا، احمدرضا لاهیجان زاده در نشست خبری کاپ 7 که امروز در هتل آزادی برگزار شد، با اشاره به روند کاهش تراز آب دریای خزر اظهار کرد: بر اساس بررسی تاریخچه فراز و نشیب های دریای خزر، از سال 1995 روند کاهش تراز آب این دریا آغاز شده است اما در سال های ابتدایی این کاهش محسوس نبود و حساسیت چندانی میان کشورهای ساحلی ایجاد نکرد.

وی افزود: تا سال 2020 میانگین کاهش تراز آب دریای خزر حدود 7.5 سانتی متر در سال بود، در حالی که در سال های ابتدایی این میزان حدود دو تا سه سانتی متر در سال ثبت می شد. از سال 2020 تا 2025 این رقم به حدود 20 سانتی متر در سال رسید و در سال 2026 نیز کاهش حدود 23 سانتی متری ثبت شده است.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: مدل های پیش بینی تقریباً به طور قطعی نشان می دهند که این روند ممکن است ادامه داشته باشد و دست کم با شدت حدود 20 سانتی متر در سال تا سال 2050 ادامه پیدا کند بنابراین لازم است کشورهای ساحلی خزر برای سازگاری با این پدیده برنامه ریزی مشترک داشته باشند.

لاهیجان زاده با اشاره به وضعیت بخش شمالی دریای خزر گفت: در بخش شمالی خزر که کشورهای روسیه و قزاقستان و با نسبت کمتری جمهوری آذربایجان و ترکمنستان را دربرمی گیرد، عمق دریا کمتر است، به همین دلیل پس روی آب در این مناطق بسیار شدیدتر رخ داده و حتی در برخی مناطق 10 تا 20 کیلومتر پس روی گزارش شده است که بنادر این کشورها را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

وی با اشاره به آثار کاهش تراز آب خزر در ایران نیز اظهار کرد: در کشور ما بیشترین آثار این پدیده در استان گلستان مشاهده می شود چراکه شرایط بستر دریا در این استان متفاوت است البته آثار این روند در استان های مازندران و گیلان نیز قابل مشاهده است.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست از تدوین یک طرح منطقه ای برای سازگاری با کاهش تراز آب دریای خزر خبر داد و گفت: هماهنگی منطقه ای در این زمینه در حال انجام است و یک طرح منطقه ای نیز تهیه شده که کلیات آن قرار است فردا به امضای کشورهای عضو برسد البته جزییات این طرح موضوعات متعددی دارد که باید کشورهای ساحلی درباره آن ها به توافق برسند و یک برنامه مشترک و مورد اتفاق همه کشورها برای سازگاری با این پدیده تدوین شود.

لاهیجان زاده افزود: علاوه بر این نشست، حدود دو هفته دیگر نشست دیگری در ترکمنستان برگزار می شود که رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست در آن حضور خواهند داشت. یکی از نشست های جانبی این اجلاس نیز به موضوع فراز و فرود تراز آب دریای خزر اختصاص دارد و قرار است در سطوح عالی و با حضور روسای جمهوری، این موضوع بار دیگر مطرح و درباره آن تصمیم گیری شود.

وی درباره عوامل مؤثر بر کاهش تراز آب دریای خزر اظهار کرد: بر اساس مطالعاتی که کشورهای مختلف به صورت مستقل و در قالب مطالعات جمعی انجام داده اند، بیشترین اثر ناشی از تغییر اقلیم و افزایش تبخیر است. شدت تبخیر در دریای خزر به میزان قابل توجهی افزایش یافته و پس از آن، کاهش ورودی آب رودخانه ها به خزر نیز در این روند مؤثر بوده است. در واقع نقش تغییر اقلیم، افزایش دما و افزایش شدت تبخیر در کاهش تراز آب دریای خزر بسیار بیشتر از کاهش ورودی رودخانه هاست.

لاهیجان زاده با اشاره به منابع ورودی آب دریای خزر گفت: حدود 80 درصد ورودی آب دریای خزر از طریق رودخانه ولگا تأمین و 20 درصد باقی مانده از طریق رودخانه های چهار کشور ساحلی دیگر وارد خزر می شود. سهم ایران از ورودی رودخانه ای به دریای خزر نیز حدود پنج درصد است.

وی ادامه داد: کاهش ورودی رودخانه ها خود تحت تأثیر دو عامل قرار دارد؛ نخست کاهش بارندگی در حوضه های آبریز این رودخانه ها از جمله حوضه آبریز ولگا و دوم احداث سد روی رودخانه ها البته درباره رودخانه ولگا باید توجه داشت که به دلیل حجم بالای آبی که وارد دریای خزر می کند، شرایط آن متفاوت است.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست درباره تأثیر سدسازی بر کاهش ورودی آب به خزر گفت: بر اساس بررسی تاریخچه سدسازی، بخش قابل توجهی از سدهای بزرگ روی ولگا مربوط به اواخر دهه 1990 است و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، سدسازی گسترده جدیدی روی این رودخانه انجام نشده است.

لاهیجان زاده افزود: در حال حاضر حدود 11 سد بزرگ روی رودخانه ولگا وجود دارد اما سهم کاهش ورودی رودخانه ها در مقایسه با تغییر اقلیم حدود 20 درصد برآورد می شود. شدت تبخیر در دریای خزر رقمی حدود 300 تا 360 میلیارد مترمکعب را به خود اختصاص می دهد این در حالیست که کاهش ورودی رودخانه ها بسیار کمتر است.

وی ادامه داد: اگر میزان کاهش تبخیر در اثر تغییرات اقلیمی و پدیده هایی مانند ال نینو کاهش پیدا کند، میزان آبی که در اثر این تغییرات به خزر اضافه می شود چندین برابر میزان آبی است که در اثر کاهش ورودی رودخانه ها از دست می رود بنابراین این دو عامل از نظر میزان اثرگذاری قابل مقایسه نیستند و نقش تغییر اقلیم و افزایش دما بسیار چشمگیرتر است.

لاهیجان زاده در پاسخ به پرسشی درباره مذاکرات میان کشورهای ساحلی خزر برای مدیریت ورودی آب و عوامل انسانی مؤثر بر آن گفت: رسیدن به توافق میان چند کشور درباره یک موضوع محیط زیستی، فرآیندی زمان بر است و نمی توان انتظار داشت که یک موضوع در یک نشست مطرح و بلافاصله درباره آن تصمیم گیری شود.

وی با اشاره به تجربه مذاکرات بین المللی در حوزه تغییر اقلیم اظهار کرد: در مذاکرات بین المللی حتی درباره یک جمله یا یک کلمه، کشورهای مختلف دیدگاه ها و منافع خود را مطرح می کنند. در حال حاضر نیز در حاشیه این اجلاس، بیانیه ای در حال تدوین است که چندین بند دارد و تاکنون چهار جلسه آنلاین و سه جلسه حضوری برای بررسی وضعیت خزر برگزار شده و مذاکرات درباره آن حتی تا ساعات پایانی شب ادامه داشته است.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: در چنین مذاکراتی کشورها باید درباره تک تک موضوعات به جمع بندی برسند و سهم و اثر عوامل مختلف از جمله تغییر اقلیم، کاهش ورودی رودخانه ها و عوامل انسانی بررسی شود.

لاهیجان زاده در ادامه گفت: موضوع میزان اثرگذاری این عوامل و راهکارهای سازگاری با کاهش تراز آب دریای خزر از محورهای مذاکرات میان کشورهای ساحلی است و باید این مباحث به صورت دقیق بررسی و در نهایت به یک توافق پنج جانبه منجر شود.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست در پاسخ به ایسنا در خصوص اقدامات صورت گرفته برای مقابله با آلودگی های پلاستیکی و همکاری دو وزارت نیرو و نفت در این زمینه گفت: میکروپلاستیک موضوع بسیار خطرناکی است چراکه پلاستیک در طبیعت به سادگی از بین نمی رود و برای تجزیه آن به صدها سال زمان نیاز است. این مواد در نهایت می توانند به ذرات بسیار ریز در ابعاد میکرو و نانو تبدیل شوند که در آب، دریا و رسوبات قابل شناسایی و اندازه گیری هستند.

وی افزود: اگر این ذرات وارد آب شرب شوند، به دلیل اندازه بسیار کوچک می توانند قابلیت جذب داشته باشند و وارد جریان خون شوند که این مسئله می تواند پیامدهای مختلفی برای سلامت انسان به دنبال داشته باشد.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: موضوع دیگر این است که میکروپلاستیک ها می توانند به عنوان ناقل سایر آلاینده ها عمل کنند. برای نمونه فلزات سنگین می توانند روی این ذرات قرار بگیرند و از طریق آن ها وارد شبکه غذایی و در نهایت زنجیره حیاتی انسان شوند. ترکیبات آلی و سایر مواد خطرناک نیز می توانند از طریق میکروپلاستیک ها منتقل شوند بنابراین این ذرات علاوه بر اثرات مستقیم خود، از نظر قابلیت انتقال آلاینده ها نیز اهمیت دارند.

لاهیجان زاده با اشاره به اقدامات برخی کشورها برای کاهش مصرف پلاستیک گفت: امروز موضوع کاهش مصرف پلاستیک در بسیاری از کشورها به طور جدی دنبال می شود و حتی در برخی کشورها استفاده از برخی محصولات پلاستیکی ممنوع شده است. در کشورهای اروپایی نیز سال هاست محدودیت ها و سخت گیری هایی در زمینه مصرف پلاستیک وجود دارد و تلاش می شود بازیافت این مواد با سرعت بیشتری انجام شود تا وارد طبیعت نشوند.

وی تأکید کرد: ما در این زمینه باید دو اقدام اساسی انجام دهیم؛ نخست در بخش مصرف، باید آگاهی رسانی به گونه ای باشد که مصرف پلاستیک به تدریج از سبد مصرفی مردم خارج شود و دوم اینکه برای پلاستیک های تولیدشده، نظام مدیریت مناسبی از جمع آوری تا بازیافت ایجاد کنیم.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست از اجرای یک طرح پایلوت در مازندران خبر داد و گفت: در برخی کشورهای ساحلی اجرای طرح های محدود و پایلوت برای جمع آوری و بازیافت پلاستیک آغاز شده و ما نیز در بهشهر استان مازندران چنین طرحی را در زمینه جمع آوری و بازیافت پلاستیک همچنین آموزش مردم در دست اجرا داریم.

لاهیجان زاده با اشاره به تغییر رفتار مصرف کنندگان در پی افزایش قیمت محصولات پلاستیکی اظهار کرد: پس از اتفاقاتی که برای پتروشیمی ها در جریان جنگ رخ داد و قیمت پلاستیک افزایش پیدا کرد، شاهد تغییراتی در رفتار مردم هستیم. برای مثال، امروز بسیاری از افرادی که برای خرید نان مراجعه می کنند، کیسه های پارچه ای همراه خود می آورند و استفاده از کیسه های پلاستیکی نیز برای آن ها هزینه بیشتری دارد.

وی ادامه داد: برخی صنایع نیز اعلام کرده اند که بسته بندی های مورد استفاده را پس از مصرف از مردم تحویل می گیرند. این رویکرد پیش از این و پیش از افزایش قیمت پلاستیک نیز در برخی کشورهای پیشرفته اجرا می شد اما اکنون ما نیز باید از این ظرفیت استفاده کنیم.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه گفت: باید این روند را با فرهنگ سازی ادامه دهیم و مدیریت مصرف و بازیافت پلاستیک را به یک فرهنگ نهادینه شده هم در میان مردم و هم در صنایع تبدیل کنیم.