یک جمله از معاون رییس‌جمهور امریکا، موضع واشینگتن درباره برنامه هسته‌ای ایران را وارد مرحله‌ای تازه ولی همچنان مبهم کرده است. برخلاف تأکید‌های قبلی دونالد ترامپ بر «غنی‌سازی صفر»، ونس حالا می‌گوید ایران برای پایان جنگ باید «کاهش معناداری» در ظرفیت غنی‌سازی خود ایجاد کند؛ عبارتی که اگرچه به معنای پذیرش رسمی یک سطح مشخص از غنی‌سازی نیست، اما دست‌کم از نظر ادبیات سیاسی، با مطالبه قبلی «هیچ غنی‌سازی» فاصله دارد. با این همه، هنوز معلوم نیست تهران حاضر خواهد شد قبل از حل مسئله هرمز، وارد مذاکره هسته‌ای شود. 

جی‌دی ونس در مصاحبه‌ای که پس از سفر انتخاباتی‌اش به آلاسکا انجام داد، استدلال کرده اگر ایران واقعاً به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نیست، نیازی به سوخت 60 درصدی ندارد: «اگر سلاح هسته‌ای نمی‌خواهید، چرا به سوخت غنی‌شده 60درصدی نیاز دارید؟» و افزود ایران برای نشان دادن تعهد خود به نساختن سلاح هسته‌ای باید «اقدامی معنادار» درباره ظرفیت غنی‌سازی‌اش انجام دهد. به گفته او، واشینگتن دیگر به تضمین‌های کلی درباره کاهش احتمالی برنامه هسته‌ای در آینده اکتفا نخواهد کرد و خواهان اقدام عملی است: «ما قرار نیست حرف را با عمل معاوضه کنیم.» موضع ونس با ادبیات پیشین ترامپ تفاوت دارد که پیش‌تر بار‌ها از «غنی‌سازی صفر» به‌عنوان خط قرمز سخن گفته بود و حتی پس از حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران مدعی شد برنامه هسته‌ای این کشور عملاً پایان یافته است. 

سی‌بی‌اس‌نیوز در تحلیل خود گفته ونس ظاهراً خواسته‌های امریکا برای پایان جنگ را نرم‌تر کرده، زیرا او به جای مطالبه غنی‌سازی (no enrichment)، از «کاهش معنادار» ظرفیت غنی‌سازی سخن گفته است. لارنس نورمن، خبرنگار ارشد وال‌استریت‌ژورنال، معتقد است اگر ظرفیت غنی‌سازی ایران اکنون «صفر یا نزدیک به صفر» باشد، صحبت از کاهش ظرفیت در آینده می‌تواند به معنای بازگشت نوعی ظرفیت غنی‌سازی برای تولید اورانیوم با غنای پایین باشد. با این حال، نورمن نیز تأکید کرده که هنوز مشخص نیست این ظرفیت تحت چه شرایط، با چه سطحی و با چه محدودیت‌هایی قابل بازسازی خواهد بود. ونس البته تنها درباره غنی‌سازی سخن نگفت. او گفت امریکا همچنان برای توافق آماده است، اما تهران باید امتیاز‌های هسته‌ای ملموس بدهد ولی معلوم نیست که آیا ایران حاضر خواهد شد قبل از هرمز، درباره برنامه هسته‌ای خود وارد مذاکره شود یا نه. مقام‌های ایرانی گفته‌اند تمرکز مذاکرات در این مرحله بر بازگشایی و تأمین امنیت تنگه هرمز است و گفت‌و‌گو درباره پرونده هسته‌ای تنها پس از تحقق شروط ایران آغاز خواهد شد. 

ونس همچنین گفت واشینگتن درباره نحوه تصمیم‌گیری در تهران اطمینان ندارد و اگرچه با مسعود پزشکیان و عباس عراقچی در تماس است، مشخص نیست آنها تا چه اندازه در ساختار قدرت اختیار دارند. این بخش از اظهارات ونس با واکنش تهران روبه‌رو شد؛ یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت خواسته‌های واشینگتن با مطالبات ایران در تضاد است و تهران حق غنی‌سازی را خط قرمز خود می‌داند، هرچند جزییات سطح و شیوه غنی‌سازی را می‌توان در مراحل بعدی مورد بحث قرار داد.

منبع: روزنامه جوان