به نقل از اقتصادنیوز، جنگ در جنوب ایران فقط به بندرها، اسکله ها و تأسیسات صنعتی آسیب نزده است؛ از سفره صیادان و درآمد رانندگان تا کسب وکار زنان، کلاس های درس و آرامش خانواده ها، زندگی هزاران نفر زیر سایه ناامنی و رکود تغییر کرده است. در بندرعباس و جزایر هرمزگان، زندگی هنوز جریان دارد، اما برای بسیاری از مردم، هر روز به تلاشی تازه برای حفظ معاش، خانه و آینده تبدیل شده است.

در جنوب ایران، جنگ همیشه با صدای انفجار آغاز نمی شود. گاهی خودش را در قایقی نشان می دهد که دیگر مسافری ندارد، در چهره و تصمیم صیادی که از ترس خطرهای دریا مسیر همیشگی اش را تغییر داده، در راننده ای که ساعت ها برای بنزین منتظر مانده یا در چشمان دانش آموزی که شب امتحان، به جای مرور درس هایش، نگران صدای انفجار بوده است.

اینجا جنگ فقط یک رویداد نظامی نیست؛ اتفاقی است که آرام آرام به اقتصاد خانواده ها، بازار کار، روابط اجتماعی و حتی برنامه روزانه مردم راه پیدا کرده است. در بندرعباس، شهری که بخش مهمی از حیات اقتصادی اش با دریا، تجارت و حمل ونقل گره خورده، هر اختلال در فعالیت بندر می تواند زنجیره ای از مشاغل را تحت تأثیر قرار دهد. از وضعیت کارگر تخلیه بار و ترخیص کار گمرک گرفته تا راننده کامیون، فروشنده مواد غذایی و خانواده ای که درآمدش به رونق بازار وابسته است.

در جزایر جنوبی نیز اوضاع برای بسیاری از فعالان گردشگری دشوار شده است. اقامتگاه هایی که با امید ورود مسافران ساخته شده بودند، حالا در روایت فعالان محلی با کاهش شدید تقاضا مواجه اند. کسانی که روزگاری گردشگران را به هرمز و هنگام می بردند، دیگر اطمینانی ندارند که فردا مسافری برای سفر پیدا شود.

آنچه در گفت وگوی اقتصادنیوز با ساکنان بندرعباس، که تجربه فعالیت در حوزه آموزش، محصولات دریایی و گردشگری دارند، شنیده می شود، تصویری از همین زندگی است؛ زندگی مردمی که با وجود ناامنی، همچنان باید کار کنند، هزینه خانه را بپردازند، فرزندانشان را به مدرسه بفرستند و برای فردای خود تصمیم بگیرند.

مجموع این روایت ها یک واقعیت مشترک را پیش چشم می گذارد: در جنوب، حتی وقتی صدای انفجار شنیده نمی شود، آثار جنگ همچنان در زندگی مردم باقی است.

برای بسیاری از اهالی جنوب، دریا پیش از آنکه مرز جغرافیایی باشد، محل کار و منبع درآمد است. نسل هایی از مردم این منطقه با صیادی زندگی کرده اند؛ شغلی که درآمد آن به فصل صید، شرایط آب وهوا و مقدار ماهی وابسته است. اکنون در روایت برخی ساکنان، عامل دیگری هم به این معادله اضافه شده است: امنیت.

به گفته یک شهروند بندرعباسی، فعالیت صیادان در دوره جنگ با محدودیت ها و نگرانی های تازه ای همراه شده است. بعضی از آنها دیگر نمی توانند مانند گذشته به همه مناطق صید بروند. مسیرهایی که احتمال خطر یا درگیری در آنها وجود دارد، از انتخاب صیادان کنار گذاشته می شود و برخی ترجیح می دهند تنها در مناطق نزدیک تر فعالیت کنند.

او در گفتگو با اقتصادنیوز توضیح می دهد که شماری از صیادان حتی شیوه کار روزانه خود را تغییر داده اند؛ کسانی که پیش تر شب ها هم به دریا می رفتند، حالا برای کاهش خطر، صید در روشنایی روز را ترجیح می دهند.

آسیب به صیادی فقط در دریا باقی نمی ماند. کاهش فعالیت صیادان، محدودیت عرضه و افزایش هزینه ها می تواند به بازار ماهی و میگو منتقل شود؛ بازاری که بخش مهمی از مصرف روزانه و فعالیت اقتصادی خانواده های جنوبی به آن وابسته است.

یکی از زنان ساکن بندرعباس که پیش تر در زمینه تهیه غذاهای دریایی فعالیت داشته، از تغییر محسوس قیمت ها سخن می گوید. او می گوید ماهی ای که زمانی از گزینه های نسبتاً ارزان و در دسترس بازار بود، اکنون با قیمت هایی عرضه می شود که خرید آن برای بسیاری از خانواده ها دشوار شده است.

او تجربه خرید اخیرش را این طور روایت می کند: ماهی ای که پیش تر می توانستم با چندصد هزار تومان تهیه کند، حدود دو هفته قبل برایش کیلویی یک میلیون و 100 هزار تومان پرداخت کردم.

در بازار میگو نیز به گفته او شرایط مشابهی وجود دارد. میگوهای ریز و ارزان تر که زمانی گزینه مناسب تری برای خانوارهای کم درآمد بودند، دیگر به آسانی در دسترس نیستند. او می گوید قیمت میگوی ریز به کیلویی حدود 600 هزار تومان رسیده، میگوی متوسط از کیلویی یک میلیون تومان عبور کرده و نمونه های درشت تر نیز به مراتب گران تر شده اند.

در بندرعباس، تجارت دریایی فقط به کشتی هایی که در اسکله پهلو می گیرند محدود نمی شود. اقتصاد بندر بر شبکه گسترده ای از فعالیت ها استوار است؛ از واردات و ترخیص کالا تا انبارداری، باربری، حمل ونقل جاده ای و فروش محصولات وارداتی.

شهروندی که برادرش در حوزه واردات قهوه و مواد غذایی فعالیت دارد، به اقتصادنیوز می گوید محدودیت های ایجادشده در فعالیت های دریایی و وارداتی، حجم کار بعضی از فعالان این بخش را کاهش داده است. به روایت او، هرچند ورود برخی کالاهای مجاز از جمله مواد غذایی و دارو ادامه دارد، میزان و تنوع فعالیت تجاری برای برخی از کسب وکارها دیگر مانند گذشته نیست.

او توضیح می دهد که کاهش حجم واردات به تعدیل نیرو در بعضی فعالیت های وابسته به بندر منجر شده است. کارهایی که پیش تر به نیروی انسانی بیشتری نیاز داشتند، حالا با تعداد کمتری کارگر انجام می شوند.در چنین وضعیتی، نخستین گروه هایی که آسیب می بینند معمولاً نیروهایی هستند که امنیت شغلی کمتری دارند؛ کارگران روزمزد، نیروهای وابسته به حجم سفارش و کسانی که درآمدشان با میزان فعالیت بندر بالا و پایین می شود.

بااین حال، برای درک اهمیت اقتصادی بندرعباس، کافی است به آمار دوره پیش از بحران مراجعه کنیم. طبق آمار سازمان بنادر و دریانوردی، در شش ماهه نخست سال 1404، بیش از 36 میلیون و 346 هزار تن کالا در بندر شهید رجایی تخلیه و بارگیری شد که بیش از 23 میلیون و 637 هزار تن آن کالای صادراتی بود. همچنین بررسی داده های رسمی سال 1403 نشان می دهد حدود 85 درصد عملیات کانتینری بنادر کشور در بندر شهید رجایی انجام می شد.

در میان مشاغل وابسته به بندر، شرکت های حمل ونقل از گروه هایی هستند که تغییر مسیر تجارت می تواند به سرعت بر هزینه هایشان اثر بگذارد.

این ساکن بندرعباس از یکی از دوستانش می گوید که صاحب شرکت باربری است. به روایت او، این شرکت در ماه های اخیر با کاهش فعالیت و بلاتکلیفی برخی قراردادهای حمل کالا روبه رو بوده و برای ادامه کار، ناچار شده امکان انتقال بخشی از عملیات خود به چابهار را بررسی کند. انتقال کار از بندرعباس به چابهار، به جابه جایی تجهیزات، نیروهای تخصصی و برنامه ریزی تازه برای حمل بار نیاز دارد.

به گفته این فرد، یکی از اختلافات اصلی بر سر هزینه اقامت نیروها بوده است. شرکتی که باید کارکنانش را برای یک یا دو ماه در شهر دیگری مستقر کند، ناچار است درباره پرداخت هزینه هتل، اقامت و مأموریت با صاحبان کالا مذاکره کند.

این در حالی است که تغییر مبدأ حمل بار بر کرایه ها هم اثر می گذارد. مسیر چابهار تا بسیاری از مقاصد داخلی، از جمله تهران، با مسیر بندرعباس تفاوت دارد و می تواند هزینه سوخت، استهلاک خودرو، دستمزد راننده و زمان حمل را تغییر دهد. او نگران است که مجموع این هزینه ها در نهایت به قیمت کالاهای مصرفی منتقل شود و فشار تازه ای بر خانوارها وارد کند.

واقعیت مهم تر، زنجیره ای است که در پس این تغییر قرار دارد. وقتی یک مسیر تجاری دچار اختلال می شود، هزینه آن تنها متوجه شرکت واردکننده نیست. راننده باید مسافت متفاوتی طی کند، کارگر ممکن است مجبور به ترک موقت خانه شود، شرکت باربری هزینه جدیدی بپردازد و مصرف کننده نیز احتمالاً با قیمت تمام شده بالاتری روبه رو شود.

برای برخی نیروهای محلی، مسئله حتی پیچیده تر است: ممکن است شغلشان دیگر در شهر خودشان وجود نداشته باشد و برای حفظ درآمد، ناچار شوند به شهری دیگر بروند.این شکل از جابه جایی اقتصادی، یکی از پیامدهای کمتر دیده شده بحران برای خانواده هایی است که زندگی شان به بندر وابسته است.

آنچه در روایت فعالان اقتصادی بندرعباس شنیده می شود، تنها یک تجربه شخصی نیست. آمارهای منتشرشده از بازار کار هرمزگان نیز از تشدید مشکلات اشتغال حکایت دارند.

براساس گزارش روزنامه محلی صبح ساحل به نقل از داده های مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری هرمزگان از 7.1 درصد در بهار 1404 به 11.2 درصد در بهار 1405 افزایش یافته است؛ افزایشی بیش از چهار واحد درصد در یک سال. در همین دوره، نسبت اشتغال استان اندکی کاهش یافته و از 36.5 به 36.3 درصد رسیده است.

آمار دیگری نیز تصویر نگران کننده ای از وضعیت کارگران ارائه می کند. اسماعیل حاجی زاده، دبیر اجرایی خانه کارگر هرمزگان، ششم شهریور 1405 از بیکاری حدود 20 هزار کارگر در پی رکود و تعطیلی بنگاه های اقتصادی استان خبر داد.

او همچنین به تعدیل نیرو در برخی شرکت های مستقر در اسکله شهید رجایی و تعطیلی چندماهه هتل خلیج فارس بندرعباس اشاره کرده است. به گفته این مقام کارگری، بعضی شرکت ها روزهای کاری نیروهای خود را به حدود 10 روز در ماه کاهش داده اند.

این آمارها نشان می دهد که بحران اشتغال در هرمزگان فقط به افرادی که شغلشان را به طور کامل از دست داده اند

به روایت شهروند دیگری که تحصیلات شیمی دارد، یکی از دغدغه ها به وضعیت مخازن، استمرار تولید و احتمال بروز آسیب های زیست محیطی در مناطق صنعتی و ساحلی مربوط است. او از احتمال ورود آلاینده ها به محیط دریایی و تأثیر آن بر سلامت آبزیان هم ابراز نگرانی می کند.

شاید هیچ تصویری در این گفت وگو به اندازه توصیف وضعیت گردشگری جزیره هرمز، تغییر زندگی جنوب را آشکار نکند. زنی که سال ها با گردشگران و فعالان محلی در ارتباط بوده، برای توصیف وضعیت جزیره از عبارتی تلخ استفاده می کند: گرد مرگ روی شهر پاشیده اند.

این جمله بیش از آنکه توصیف ظاهری یک جزیره باشد، بیانگر احساس او نسبت به از دست رفتن رونق اقتصادی و اجتماعی هرمز است.

جزیره ای که پیش از جنگ، برای بسیاری از ساکنانش با آمدوشد گردشگران معنا پیدا می کرد، حالا به گفته این شهروند با کاهش شدید مسافران روبه رو شده است.

در اقتصاد گردشگری، ورود یک مسافر تنها به معنای فروش بلیت شناور نیست. مسافر برای رفت وآمد پول می پردازد، غذا می خرد، اقامتگاه رزرو می کند، از راهنمای محلی کمک می گیرد و احتمالاً از فروشندگان بومی خرید می کند.

بنابراین وقتی سفرها کاهش پیدا می کند، درآمد مجموعه ای از مشاغل هم زمان آسیب می بیند؛ از قایق دار و راننده محلی گرفته تا صاحب اقامتگاه، آشپز و فروشنده صنایع دستی.

اهمیت این بازار را می توان در آمار گردشگری پیش از جنگ دید. براساس اعلام مدیر بنادر و دریانوردی شهید باهنر و شرق هرمزگان، در نوروز 1404 بیش از 128 هزار گردشگر دریایی در بنادر مرکز و شرق استان ثبت شده بودند که نزدیک به 99 هزار نفر از آنان مربوط به بندرعباس بودند. همچنین تردد شناورهای مسافری و گردشگری در این محدوده نسبت به نوروز سال پیش رشد چشمگیری داشت.

در سطح استان نیز، براساس اعلام سرپرست اداره کل میراث فرهنگی هرمزگان، بیش از هفت میلیون اقامت شبانه در نوروز 1404 ثبت شده بود. این عدد تعداد افراد منحصربه فرد نیست، بلکه مجموع شب های اقامت ثبت شده را نشان می دهد.

چنین آماری نشان می دهد گردشگری پیش از تشدید بحران، چه ظرفیت قابل توجهی برای درآمدزایی در هرمزگان داشته است؛ ظرفیتی که اکنون بخشی از فعالان محلی نگران از دست رفتن آن هستند.

این زن جنوبی می گوید پیش تر خودش نیز در جابه جایی مسافران به هرمز و هماهنگی اقامت آنها فعالیت می کرد. اما اکنون حتی برای سفر شخصی به جزیره هم تردید دارد.

به روایت او، ترس از ناامنی سبب شده بسیاری از افرادی که قبلاً برای تفریح و گردشگری به جزایر می رفتند، سفر خود را کنار بگذارند.

در سال های گذشته، توسعه گردشگری در جزایر جنوبی بسیاری از خانواده ها را به سرمایه گذاری در اقامتگاه های کوچک و بوم گردی تشویق کرده بود. بعضی خانه های قدیمی بازسازی شدند و برخی صاحبان املاک، پس انداز خود را برای آماده سازی اتاق ها و پذیرایی از گردشگران هزینه کردند.

اکنون در روایت این زن بندرعباسی، شماری از همین سرمایه گذاری ها با آینده ای نامعلوم روبه رو شده اند.او می گوید بعضی صاحبان اقامتگاه ها در قشم و جزایر اطراف که پیش تر امیدوار بودند از اجاره کوتاه مدت اتاق ها درآمد داشته باشند، حالا برای تأمین بخشی از هزینه هایشان به اجاره های بلندمدت ماهانه و سالیانه هم هم فکر می کنند.

به گفته او، آگهی هایی دیده که در آنها صاحبان بوم گردی حاضر شده اند اتاق یا بخشی از اقامتگاه خود را برای یک سال واگذار کنند؛ اقدامی که می تواند نشانه تلاش برای دستیابی به درآمدی ثابت، هرچند کمتر از انتظار اولیه باشد.

او همچنین از کاهش شدید گردشگری در هنگام و لارک می گوید و معتقد است که این جزایر به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و نگرانی های امنیتی، فشار بیشتری را تجربه کرده اند.

در چنین شرایطی، خانواری که برای ایجاد یک اقامتگاه سرمایه گذاری کرده، ممکن است هم زمان با دو مشکل مواجه شود: کاهش درآمد جاری و دشوار شدن بازگشت سرمایه ای که پیش تر صرف ساخت یا بازسازی ملک کرده است.

برای کسی که بندرعباس را نمی شناسد، خیابان خلوت شاید نشانه آرامش باشد، اما برای ساکنان شهری که به شلوغی و رفت وآمد عادت دارند، کاهش ناگهانی تردد معنای دیگری پیدا می کند.

شهروند دیگری که کاسب است و کارش به روزمره مردم گره می خورد می گوید بعضی روزها بندرعباس آن قدر خلوت شده که مسیرهایی را می توان در 20 تا 30 دقیقه طی کرد؛ مسیرهایی که به گفته او در دوره های پررفت وآمد گذشته، گاهی تا حدود دو ساعت زمان می بردند.

این زن می گوید ترس عمومی نسبت به نخستین روزهای جنگ تا حدودی کمتر شده، اما آرامش پیشین هنوز به زندگی بازنگشته است.

به گفته او، گاهی صدای انفجار شنیده می شود و مردم بعدها متوجه می شوند که صدا مربوط به عملیات خنثی سازی بوده است. همین تجربه باعث شده حساسیت به صداهای ناگهانی همچنان در میان بعضی خانواده ها وجود داشته باشد.

برای مردمی که ماه ها در معرض نگرانی های امنیتی بوده اند، بازگشت به زندگی عادی تنها با کاهش تعداد درگیری ها اتفاق نمی افتد. احساس امنیت نیز باید دوباره شکل بگیرد؛ چیزی که در روایت این شهروند هنوز کامل نشده است.

یکی از تلخ ترین بخش های گفت وگو به خانواده هایی مربوط می شود که خانه هایشان در نزدیکی مناطق آسیب دیده یا تأسیسات حساس قرار داشته است.

بندرعباس شهری است که مناطق مسکونی، تجاری، صنعتی و تأسیسات نظامی در بخش هایی از آن فاصله زیادی از یکدیگر ندارند. به همین دلیل، بروز درگیری در بعضی محدوده ها می تواند زندگی ساکنان اطراف را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

این معلم از همکاران و خانواده هایی می گوید که به دلیل آسیب دیدن خانه ها یا نگرانی از خطرهای احتمالی، محل سکونت خود را تغییر داده اند.

بعضی از شهر خارج شده اند و برخی به روستاها، شهرک های دیگر یا خانه اقوام رفته اند.اما برای گروهی دیگر، امکان جابه جایی دائمی وجود نداشته است.

او می گوید بعضی خانواده هایی که می شناسد، کوله پشتی کوچکی آماده کرده اند تا در صورت شنیدن صدای انفجار یا احساس خطر، بتوانند سریع خانه را ترک کنند.

این کوله پشتی، در ظاهر تنها چند وسیله ضروری دارد، اما معنای آن فراتر از یک آمادگی ساده است. یعنی خانواده ای در خانه خودش زندگی می کند، اما اطمینان ندارد که شب را هم در همان خانه خواهد ماند.

به گفته این زن، یکی از همکارانش چند بار شیشه های آسیب دیده خانه را تعویض کرده، اما دوباره ناچار به تعمیر آنها شده است.چنین تجربه ای فقط هزینه مالی ندارد. خانه ای که قرار است محل آرامش باشد، برای ساکنانش به فضایی همراه با نگرانی تبدیل می شود.

در همین گفت وگو، از کارکنانی نیز سخن به میان می آید که به دلیل آسیب دیدن محل کار یا خانه های سازمانی، مجبور شده اند به شهرهای دیگری از جمله شیراز و مشهد بروند.

برخی از آنها با مرخصی اجباری یا بلاتکلیفی شغلی مواجه شده اند؛ شرایطی که زندگی خانوادگی و وضعیت اقتصادی آنها را هم تحت تأثیر قرار داده است.

جنگ در جنوب فقط شغل بزرگسالان را تغییر نداده است؛ برنامه روزمره دانش آموزان و خانواده ها نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.

یک معلم که در یکی از مدارس استعدادهای درخشان بندرعباس تدریس می کند، به اقتصادنیوز می گوید در آغاز سال تحصیلی، مدارس هرمزگان مدتی به صورت غیرحضوری فعالیت کردند و پس از آن نیز برنامه ای ترکیبی از آموزش حضوری و آنلاین اجرا شد.

به گفته او، در مقطع سال اخر دبیرستان دانش آموزان سه روز در هفته حضوری و دو روز غیرحضوری درس می خواندند.این تغییر برای خانواده ها دردسرهای تازه ای به همراه داشته است.

والدینی که باید در ساعت مشخصی سر کار حاضر شوند، ناچارند برای روزهای آموزش آنلاین فرزندانشان برنامه ریزی کنند. دسترسی به اینترنت و تجهیزات آموزشی نیز به هزینه های خانوار اضافه می شود.

در کنار این مسائل، هزینه سرویس مدرسه همچنان یکی از دغدغه هاست.این معلم می گوید برخی خانواده ها باوجود کاهش روزهای حضور دانش آموزان در مدرسه، همچنان با درخواست دریافت کرایه کامل سرویس مواجه شده اند.

به گفته او، هزینه بعضی سرویس ها در محدوده ماهانه هفت تا هشت میلیون تومان بوده است؛ رقمی که در شرایط کاهش درآمد خانوارها فشار بیشتری ایجاد می کند.

او توضیح می دهد که برخی دانش آموزان برای کاهش هزینه ها تصمیم گرفته اند به صورت گروهی با یک راننده هماهنگ کنند یا از خانواده هایی که مسیر مشترکی دارند کمک بگیرند.

این تصمیم ها نشان می دهد چگونه خانواده ها برای سازگار شدن با شرایط جدید، حتی در رفت وآمد روزانه فرزندانشان ناچار به یافتن راه حل های تازه شده اند.

برای خانواده ای که درآمدش به دلیل رکود بندر یا گردشگری کاهش یافته، مجموع این هزینه ها می تواند به یکی از سنگین ترین فشارهای اقتصادی تبدیل شود.

در میان مشکلات روزمره، مسئله سوخت نیز بارها در گفت وگو مطرح می شود. شهروند دیگری می گوید صف های طولانی بنزین در بندرعباس به بخشی از زندگی روزانه مردم تبدیل شده است. به گفته او، در بعضی دوره ها انتظار برای دریافت بنزین آزاد به چهار یا پنج ساعت می رسیده و اکنون نیز در برخی جایگاه ها زمان انتظار همچنان قابل توجه است.

او توضیح می دهد که بعضی رانندگان برای کاهش زمان انتظار، نیمه شب به جایگاه های سوخت مراجعه می کنند.برای خانواده ها، صف بنزین فقط به معنای از دست رفتن چند ساعت نیست. این مسئله بر رفت وآمد شغلی، رساندن فرزندان به مدرسه و هزینه و زمان جابه جایی تأثیر می گذارد.

در شهری که بخش مهمی از فعالیت اقتصادی آن به حمل ونقل وابسته است، دسترسی دشوار به سوخت می تواند یک مشکل کوچک روزمره را به مانعی جدی برای کسب درآمد تبدیل کند.

او از این وضعیت با گلایه سخن می گوید؛ از اینکه مردمی در نزدیکی تأسیسات بزرگ نفتی و پالایشگاهی زندگی می کنند، اما برای سوخت مورد نیاز خودروهایشان ساعت ها در صف می مانند.

در پس این گلایه، احساس عمیق تری وجود دارد: اینکه سهم مردم بومی از ثروت و ظرفیت اقتصادی منطقه، با مشکلاتی که در زندگی روزمره تحمل می کنند، تناسب ندارد.این احساس محرومیت، وقتی با آسیب های ناشی از جنگ و رکود همراه می شود، فشار اجتماعی بیشتری ایجاد می کند.

شاید یکی از ماندگارترین آسیب های جنگ را بتوان در کلاس های درس جنوب جست وجو کرد؛ جایی که پیامدهای بحران ممکن است سال ها بعد خود را نشان دهند.

یک معلم جنوبی که دانش آموزانش امسال در دوره امتحانات نهایی و آمادگی کنکور بودند، می گوید این بچه هاشرایطی متفاوت از بسیاری از همسالان خود در مناطق آرام تر کشور تجربه کرده اند.

به روایت او، در یکی از شب های منتهی به امتحانات، صدای حملات و انفجارها تا ساعات نزدیک صبح ادامه داشته و دانش آموزان ناچار بوده اند با نگرانی و کم خوابی خود را برای آزمون آماده کنند.

بعضی امتحانات نیز با تأخیر برگزار شده اند؛ اتفاقی که به گفته این معلم، فاصله پایان امتحانات نهایی تا کنکور را برای گروهی از دانش آموزان به حدود هشت روز رسانده بود.

برای معلمی که سال ها با یک گروه از دانش آموزان کار کرده، نتیجه کنکور فقط یک عدد نیست. او از دانش آموزانی سخن می گوید که چهار یا پنج سال برای موفقیتشان تلاش کرده و انتظار داشته در بهترین دانشگاه های کشور پذیرفته شوند.

به گفته او، مدرسه شان در سال های گذشته معمولاً چند رتبه دورقمی کنکور داشته، اما امسال شرایط متفاوت بوده است. این معلم می گوید شماری از دانش آموزان با وجود توانایی علمی بالا، نتوانسته اند به رتبه هایی دست پیدا کنند که پیش تر برایشان قابل تصور بود.

او نمونه دانش آموزی را مطرح می کند که رتبه ای در حدود 700 کسب کرده، درحالی که به اعتقاد معلمش می توانسته برای رشته پزشکی در دانشگاه تهران رقابت کند.

البته نمی توان افت احتمالی رتبه ها را بدون بررسی کارنامه ها و عوامل مختلف، به طور قطعی و انحصاری به جنگ نسبت داد. بااین حال، این معلم معتقد است فشار روانی، اختلال در برنامه امتحانات و کمبود فرصت مطالعه، دانش آموزان منطقه را در موقعیتی نابرابر قرار داده است.

او می گوید برای نخستین بار هنگام دیدن نتایج کنکور دانش آموزانش، برای تک تک آنها گریه کرده است. این واکنش فقط ناراحتی از چند رتبه تحصیلی نیست؛ احساس معلمی است که نگران شده شرایطی خارج از اختیار دانش آموزان، بر مسیر آینده آنها اثر گذاشته باشد.

پرسش مهمی که این روایت پیش می کشد آن است که در شرایط بحرانی، چه سازوکاری باید برای جبران نابرابری آموزشی دانش آموزان مناطق درگیر در نظر گرفته شود؟

در کنار نگرانی معلمان، خانواده ها نیز فشار روانی شدیدی را تجربه کرده اند.این معلم از دانش آموزی می گوید که برای مدتی در مدرسه حاضر نشده بود. زمانی که سرانجام به مدرسه آمد، پدرش حاضر نبود او را تنها بگذارد.

به روایت معلم، پدر دانش آموز تا پایان ساعت مدرسه در همان محل ماند و به محل کار خود نرفت.

چنین رفتاری می تواند در نگاه نخست غیرمعمول به نظر برسد، اما در شرایطی که خانواده ها مدت ها با نگرانی از حملات و ناامنی زندگی کرده اند، معنای متفاوتی پیدا می کند.برای بعضی والدین، فرستادن فرزند به مدرسه دیگر یک فعالیت عادی روزانه نیست. آنها باید میان ضرورت ادامه آموزش و نگرانی از امنیت فرزندانشان تعادل برقرار کنند.

این نگرانی حتی در روزهایی که مدرسه باز است و فعالیت آموزشی ادامه دارد، از بین نمی رود.این روایت، یکی دیگر از هزینه های کمتر دیده شده جنگ را آشکار می کند: زمانی که والدین به دلیل نگرانی از فرزندانشان نمی توانند مانند گذشته کار و زندگی کنند.

با همه این مشکلات، زندگی در جنوب متوقف نشده است.صیادان همچنان به دریا می روند، هرچند بعضی مسیرهایشان را تغییر داده اند. رانندگان همچنان بار جابه جا می کنند، هرچند با هزینه ها و محدودیت های تازه روبه رو هستند. خانواده ها همچنان فرزندانشان را به مدرسه می فرستند، حتی اگر از صبح تا پایان کلاس نگران بازگشت آنها باشند.

مغازه ها و کسب وکارهایی نیز همچنان فعالیت می کنند و گردشگری در همه نقاط هرمزگان به طور یکسان متوقف نشده است. اما در کنار این جریان زندگی، گروه قابل توجهی از مردم با کاهش درآمد، از دست رفتن فرصت های شغلی و نگرانی از آینده مواجه شده اند.

آمارهای ملی نیز نشان می دهد فشار بر بازار کار به هرمزگان محدود نیست. براساس نتایج طرح آمارگیری نیروی کار مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری کشور در بهار 1405 به 9.1 درصد رسید و شمار شاغلان نسبت به بهار سال پیش حدود 450 هزار نفر کاهش یافت. بااین حال، در مناطقی مانند بندرعباس و جزایر جنوبی، فشار اقتصادی با تهدیدهای امنیتی و اختلال در زندگی روزمره همراه شده است.

آنچه از مجموع روایت ها برمی آید، تصویری از جامعه ای است که هم زمان با چند بحران دست وپنجه نرم می کند: بحران معیشت، ناامنی شغلی، دشواری جابه جایی، اختلال آموزشی و فرسایش آرامش روانی.

بسیاری از ساکنان جنوب نه امکان ترک دائمی محل زندگی خود را دارند و نه می توانند منتظر بمانند تا شرایط به حالت پیشین بازگردد. آنها باید هر روز برای تأمین هزینه های زندگی تصمیم بگیرند؛ حتی زمانی که نمی دانند فردا چه اتفاقی خواهد افتاد.

جنوب هنوز نفس می کشد. دریا همچنان کنار خانه های مردم است، قایق ها هنوز از ساحل فاصله می گیرند و چراغ بسیاری از مغازه ها روشن است. اما پشت این نشانه های ادامه زندگی، خانواده هایی ایستاده اند که درآمدشان کمتر شده، خانه هایشان آسیب دیده، آینده فرزندانشان مبهم شده و احساس امنیتشان را از دست داده اند.

در جنوب، جنگ فقط آنچه را ویران کرده که دیده می شود؛ بخشی از خسارت آن در فرصت های شغلی ازدست رفته، سرمایه های معطل مانده، سال های تحصیلی آسیب دیده و آرامشی پنهان است که بازگرداندنش شاید بسیار دشوارتر از بازسازی یک اسکله باشد.