تحلیلگر آمریکایی هشدار داد که سیاست‌های ساکن کاخ سفید و کاهش اعتماد متحدان به تعهدات امنیتی واشنگتن، ممکن است کشورهایی مانند عربستان سعودی و کره جنوبی را به سمت دستیابی به سلاح هسته‌ای سوق دهد و خطر گسترش تسلیحات اتمی در جهان را افزایش دهد.

 فارس؛ «فرید زکریا» تحلیلگر و روزنامه‌نگار هندی-آمریکایی، در تحلیلی با اشاره به کاهش اعتماد متحدان آمریکا به واشنگتن در دوره ریاست‌جمهوری «دونالد ترامپ» هشدار داد که سیاست‌های رییس‌جمهور آمریکا ممکن است کشورهایی را که تاکنون به چتر هسته‌ای واشنگتن متکی بوده‌اند، به سمت دستیابی به سلاح هسته‌ای سوق دهد. 

زکریا در تحلیل خود در شبکه سی‌ان‌ان، با اشاره به وضعیت پس از جنگ جهانی دوم، ژاپن و آلمان به دومین و سومین اقتصاد قدرتمند جهان تبدیل شدند، اما هیچ‌یک نه سلاح هسته‌ای داشتند و نه توانایی دفاع مستقل از خود را به‌طور کامل در اختیار داشتند. آن‌ها سیاست امنیتی خود را با واشنگتن هماهنگ کردند و دفاع نهایی از کشورشان را به نیروهای مسلح آمریکا و سلاح‌های هسته‌ای این کشور سپردند.

به گفته این تحلیلگر، این ترتیبات در طول تاریخ کم‌سابقه بود، چراکه قدرت‌های بزرگ معمولاً برای مقابله با قدرت مسلط، ارتش‌های خود را تقویت می‌کردند اما متحدان آمریکا پذیرفتند که برای بقای خود به این کشور وابسته باشند.

او تأکید می‌کند که متحدان آمریکا چنین تصمیمی را «نه به این دلیل گرفتند که واشنگتن همواره عاقلانه یا سخاوتمندانه رفتار می‌کرد، بلکه به این دلیل که نظام بین‌المللی شکل‌گرفته در آن دوره، به نفع آمریکا بود. قدرت آمریکا بسیار چشمگیر بود، اما اعتماد به آمریکا ارزشی حتی گران‌بهاتر داشت. اکنون این اعتماد در حال از بین رفتن است.»

اعتماد متحدان آمریکا به چین

زکریا در ادامه تحلیل خود به نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو در سال جاری میلادی اشاره می‌کند که بر اساس آن، در 26 کشور از مجموع 35 کشور بررسی‌شده، اعتماد به چین بیشتر از آمریکاست.

این روزنامه‌نگار با بیان اینکه «کانادا در تلاش است روابط تجاری خود با چین را احیا و روابط نزدیک‌تری با اروپا، از جمله از طریق مشارکت در تأمین مالی دفاعی اروپا، برقرار کند»، گفت: «تلاش‌های کانادا برای کاهش وابستگی به آمریکا، حتی در شرایطی که بسیاری از دولت‌های غربی با نارضایتی گسترده مردم خود روبه‌رو هستند، به محبوبیت بسیار بالای دولت این کشور منجر شده است.»

تردید کشورهای خلیج فارس درباره حضور نظامی آمریکا

زکریا در ادامه به عربستان سعودی، امارات متحده عربی و دیگر شرکای آمریکا در منطقه غرب آسیا اشاره کرد که در جنگی که واشنگتن آغاز کرده، هدف حملات تلافی‌جویانه ایران قرار گرفته‌اند.

او می‌گوید ترامپ با وجود تعهدات اخیر خود به عربستان سعودی و قطر و وعده‌هایی مبنی بر انجام اقداماتی در حمایت از آن‌ها، مستقیماً به کمک این دو کشور نیامده است.

به گفته این تحلیلگر آمریکایی، برخی تحلیلگران اکنون این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا میزبانی از پایگاه‌های نظامی آمریکا واقعاً امنیت کشورهای منطقه را افزایش می‌دهد یا آن‌ها را در معرض خطر بیشتری قرار می‌دهد.

او در همین زمینه یادآوری می‌کند که عربستان سعودی یک پیمان دفاعی متقابل با ترکیه و پاکستان، کشوری برخوردار از سلاح هسته‌ای، امضا کرد.

ازبین‌رفتن اعتماد کره‌جنوبی به آمریکا

زکریا سپس به کره جنوبی می‌پردازد و می‌گوید سهم مردم این کشور که دیدگاه مثبتی نسبت به آمریکا دارند، از 77 درصد در سال 2024 به 45 درصد کاهش یافته است.

در عین حال، حمایت از دستیابی به سلاح هسته‌ای در کره جنوبی نیز افزایش یافته است. زکریا با اشاره به این وضعیت تأکید می‌کند که جامعه کره جنوبی همچنان از چین و کره شمالی هراس دارد و به آمریکا وابسته است اما مسئله دقیقاً همین است: این کشور به واشنگتن نیاز دارد، ولی دیگر نمی‌داند آیا می‌تواند به آن اعتماد کند یا نه.

او معتقد است این وضعیت صرفاً به کره جنوبی محدود نیست و بخشی از روند گسترده‌تر کاهش اطمینان متحدان آمریکا به تعهدات امنیتی واشنگتن به شمار می‌رود.

اروپا به دنبال استقلال راهبردی بیشتر

زکریا در بخش دیگری از تحلیل خود به مواضع ترامپ درباره ناتو اشاره می‌کند و می‌گوید رییس‌جمهور آمریکا بارها این پرسش را مطرح کرده است که آیا در صورت حمله به متحدان ناتو، واقعاً از آن‌ها دفاع خواهد کرد یا نه.

در واکنش به این وضعیت، کشورهای اروپایی هزینه‌های نظامی خود را افزایش داده‌اند، صنایع تسلیحاتی خود را تقویت کرده‌اند و به دنبال استقلال راهبردی بیشتری هستند.

فرانسه و آلمان حتی یک گروه مشترک برای بررسی موضوع بازدارندگی هسته‌ای با تکیه بر زرادخانه فرانسه تشکیل داده‌اند. مقام‌های این دو کشور تأکید کرده‌اند که هدف از این اقدام، تقویت ناتو است نه جایگزین کردن آن، اما نفس مطرح شدن چنین بحثی نشان می‌دهد که شرایط تا چه اندازه تغییر کرده است.

مدافعان ترامپ می‌گویند او صرفاً متحدان ثروتمند آمریکا را وادار می‌کند هزینه دفاع از خود را بپردازند. زکریا این استدلال را تا حدی قابل قبول می‌داند، اما بر تفاوتی اساسی تأکید می‌کند: یک چیز این است که از متحدان بخواهیم مسئولیت بیشتری در قبال دفاع از خود بر عهده بگیرند و چیز دیگری این است که به آن‌ها بگوییم ممکن است وعده آمریکا برای دفاع از آن‌ها هیچ ارزشی نداشته باشد.

خطر گسترش سلاح‌های هسته‌ای

این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه هشدار می‌دهد که خطر نهایی این روند به سلاح‌های هسته‌ای مربوط می‌شود.

او یادآوری می‌کند که «جان اف. کندی» رییس‌جمهور پیشین آمریکا، در سال 1963 هشدار داده بود که ممکن است تا سال 1975 شمار کشورهای دارای سلاح هسته‌ای به 15 یا 20 کشور برسد. با این حال، بیش از هشت دهه پس از بمباران اتمی هیروشیما، تنها هشت کشور و رژیم اسراییل به سلاح هسته‌ای دست یافته‌اند. 

زکریا می‌گوید اگرچه پیمان‌های کنترل تسلیحات نقش مهمی در جلوگیری از گسترش این سلاح‌ها داشته‌اند، عامل مهم‌تر، چتر هسته‌ای آمریکا بوده است؛ چتری که کشورهایی مانند آلمان، ژاپن و کره جنوبی را از نیاز به توسعه زرادخانه هسته‌ای مستقل بی‌نیاز کرده است.

به اعتقاد او، این عامل بازدارنده اکنون در حال تضعیف شدن است.

تحلیلگر سی‌ان‌ان به نظرسنجی‌ای در کره جنوبی اشاره می‌کند که بر اساس آن 65 درصد مردم این کشور از دستیابی کره جنوبی به سلاح هسته‌ای حمایت می‌کردند. او همچنین به گزارشی اخیر در روزنامه واشنگتن‌پست اشاره می‌کند که نشان می‌دهد عربستان احتمال دستیابی به سلاح هسته‌ای را منتفی ندانسته است.

چرخش کشورهای ثروتمند به سمت سلاح هسته‌ای

زکریا هشدار می‌دهد که اگر اعتماد به آمریکا بیش از پیش کاهش یابد، کشورهای ثروتمند دیگری نیز ممکن است به همین نتیجه‌گیری برسند و تصمیم بگیرند برای تضمین امنیت خود به سلاح هسته‌ای دست پیدا کنند.

به گفته او، در چنین شرایطی جهان ممکن است وارد دوره‌ای شود که در آن ده‌ها کشور به سلاح هسته‌ای مجهز باشند؛ وضعیتی که با عدم قطعیت و خطرات گسترده‌ای همراه خواهد بود.

این روزنامه‌نگار در پایان تأکید می‌کند که ترامپ معتقد است متحدان آمریکا را به پرداخت هزینه‌های خود وادار می‌کند اما ممکن است آن‌ها را به ساخت بمب‌های هسته‌ای خودشان سوق دهد.