به گزارش پارسینه دکتر احسان شریفی پور در آستانه روز جهانی سکته مغزی در گفت وگو با ایسنا، با بیان اینکه هفتم آبان روز جهانی سکته مغزی است، اظهار کرد: توجه به سکته مغزی بسیار حائز اهمیت است و این بیماری در روز جهانی سکته مغزی مورد توجه قرار می گیرد. سکته مغزی از علل اصلی مرگ ومیر و ناتوانی در جهان به شمار می رود و سیر بروز رو به افزایش را تجربه می کند.

میانگین سن سکته مغزی در ایران 10 سال زودتر از جهان

او درباره وضعیت سکته مغزی در ایران توضیح داد: متاسفانه، سن بروز سکته مغزی در ایران نسبت به سایر کشورها پایین است؛ اگر میانگین سن بروز سکته مغزی در سطح جهان 70 تا 80 سال باشد، متوسط سن سکته مغزی در کشور ما 60 تا 70 سال است. آمار و ارقام نشان می دهد بروز سکته مغزی در ایران بسیار زیاد است؛ به نحوی که 135 تا 150 در صدهزار جمعیت بیمار جدید سکته مغزی داریم.

حدود 200 سکته مغزی در تهران طی هر 24 ساعت

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه بیش از 100هزار سکته مغزی در هر سال داریم، توضیح داد: مواجهه با بیماران سکته مغزی در شهر تهران نشان می دهد حدود 200 نفر در هر شبانه روز دچار سکته مغزی می شوند. در حال حاضر آمار مشخصی درباره پراکندگی سکته های مغزی در شهر تهران در دسترس نداریم، اما با بررسی آماری تعداد مراجعه کنندگان به مراکز درمانی می توانیم به میزان قابل توجه سکته های مغزی پی بریم.

توجه به زمان طلایی در سکته مغزی

عدم دسترسی به درمان موثر برای بسیاری از بیماران

این متخصص بیماری های مغز و اعصاب درباره اهمیت زمان در مواجهه با سکته مغزی تصریح کرد: از دست دادن زمان طلایی، یکی از مشکلات اصلی بیماران سکته های مغزی است. بسیاری از بیماران، زمان طلایی را از دست می دهند یا به درمان استاندارد دسترسی پیدا نمی کنند. در نتیجه، بخش زیادی از این بیماران دچار ناتوانی یا مرگ می شوند و درصد کمی روند درمانی را پشت سر می گذارند. حدود 5 درصد افرادی که دچار سکته مغزی می شوند، درمان موثر را دریافت می کنند و 95 درصد باقیمانده دچار از کارفتادگی می شوند یا فوت می کنند.

اهمیت دسترسی به درمان

این فوق تخصص سکته مغزی درباره درمان این بیماری گفت: اگرچه سکته مغزی یک بیماری مهیب به شمار می رود، اما در زمان طلایی قابل درمان است. سلول های مغزی با سکته مغزی شروع به ازبین رفتن می کنند و حدود 2میلیون نورون مغزی در هر دقیقه از بین می رود و برگشت ناپذیر هستند. اگر افراد با اورژانس شهری که برنامه کد 724 و کد سما (سکته مغزی ایران) دارند، تماس بگیرند و به مراکز واجد شرایط منتقل و در واحدی به نام سکته مغزی ویژه بستری می شوند. درمان فوری حل کننده لخته یا درمان آنژیوگرافی (کشیدن لخته از مغز به بیرون) می تواند با موفقیت برای آنها انجام شود. در چنین شرایطی، بیش از 50 درصد بیماران می توانند نجات یابند.

سرعت و دقت بالا، دو مولفه مهم در درمان بیماران

دبیر انجمن سکته مغزی ایران ادامه داد: تحقق چنین شرایطی مستلزم توجه تمام افراد به سکته مغزی است؛ علاوه بر توجه همه جانبه به سکته مغزی، امکانات و شرایط لازم نیز باید فراهم باشد. همچنین سرعت کافی از بدو شروع علائم، هنگام رسیدن بیمار به بیمارستان و عملیات داخل بیمارستان باید برقرار باشد و تمام فرایندها باید با دقت انجام شود. هنگامی که تمام این مولفه ها برقرار باشد، می توان سکته مغزی را درمان کرد. دقایق در ارتباط با سکته مغزی بسیار اهمیت دارد؛ اقدام فوری و با دقت در ارتباط با سکته مغزی می تواند به نجات جان بیماران منجر شود.

عوامل خطر سکته مغزی

شریفی پور با بیان اینکه توجه به علائم خطر سکته مغزی بسیار اهمیت دارد، توضیح داد: اگر بتوانیم عوامل خطر مرتبط با سکته مغزی را کنترل کنیم، از سکته مغزی به خوبی می توانیم پیشگیری کنیم. عوامل خطر سکته مغزی به دو دسته قابل اصلاح و غیرقابل اصلاح تقسیم می شوند.

عوامل خطر غیرقابل اصلاح و قابل اصلاح

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی درباره عوامل خطر غیرقابل اصلاح گفت: افزایش سن، جنسیت و سابقه خانوادگی جزو ریسک فاکتورهای سکته مغزی به شمار می روند. سنین بالای 50 و 60 سال به بالا جزو عوامل خطر سکته مغزی است؛ به نحوی که شانس سکته مغزی پس از 50 سالگی با هر دهه حدود 2 برابر افزایش می یابد. جنسیت از عوامل خطر سکته مغزی به شمار می رود؛ مردان بیشتر در معرض خطر قرار دارند. افراد دارای سابقه خانوادگی نیز شانس بیشتری برای سکته مغزی دارند.

شریفی پور درباره عوامل خطر قابل اصلاح سکته مغزی توضیح داد: اگر برنامه ملی مناسبی برای کنترل فشار خون، کنترل مطلوب دیابت، کاهش وزن، کاهش بی تحرکی و افزایش فعالیت بدنی، کنترل بیماری های قلبی_عروقی و بیماری های خونی تدوین شود، می توان از بروز بسیاری از موارد سکته مغزی پیشگیری کرد. همچنین توجه به آپنه انسدادی خواب بسیار ضرورت دارد؛ چرا که به عنوان یکی از عوامل خطر اثبات شده سکته مغزی شناخته می شود.

علائم سکته مغزی چیست؟

او درباره علائم سکته مغزی تصریح کرد: علائم سکته مغزی را می توان با عبارت "BEFAST" توضیح داد. حرف B برای کلمه Balance تعادل بکارگرفته می شود؛ اگر فرد دچار اختلال ناگهانی در تعادل شوند، یکی از علائم سکته های مغزی را دارند. دومین حرف از عبارتی که برای علائم سکته های مغزی استفاده می شود، E است و منظور Eye چشم است. اگر افراد دچار اختلال ناگهانی چشم شوند، دارای یکی از علائم سکته مغزی هستند.

این متخصص بیماری های مغز و اعصاب اظهار کرد: حرف F نیز برای Face صورت به کار می رود و منظور ضعف ناگهانی صورت است. همچنین منظور از حرف A کلمه Arm بازو به است و ضعف ناگهانی یک اندام در این زمینه مطرح می شود. حرف S نیز Speech کلام است و تکلم فرد به صورت ناگهانی دچار اختلال می شود. T نیز برای Time یا زمان بکار می رود و مردم باید فورا با 115 تماس بگیرند. آگاهی عمومی از این نشانه ها و اقدام سریع پس از مشاهده علائم، نقش مهمی در نجات بیماران دارد.

علت تفاوت عوامل خطر سکته مغزی در کشورهای مختلف

دبیر انجمن سکته مغزی ایران درباره علل تفاوت عوامل خطر این بیماری در کشورهای مختلف گفت: نقش ویژگی های نژادی و سبک زندگی جوامع در ارتباط با این موضوع در میان است. الگوی سکته مغزی در همه کشورها یکسان نیست؛ به طور مثال، سکته های خونریزی دهنده در کشورهای جنوب شرق آسیا بیشتر مشاهده می شود، در حالی که سکته های ناشی از انسداد عروق یا مشکلات قلبی و عروقی در کشورهای مدیترانه سهم بیشتری دارند؛ لخته خونی که از قلب منشأ می گیرد به سمت مغز حرکت می کند. همچنین سکته های ناشی از انسداد عروق مغزی در برخی کشورهای اروپایی بیشتر دیده می شود. نژادها، ویژگی های مختص به خود را دارند و از طرف دیگر، سبک زندگی نیز در جوامع مختلف متفاوت است.

نیاز به عزم ملی در مواجهه با سکته مغزی

شریفی پور با بیان اینکه به برنامه ریزی ملی در زمینه سکته مغزی نیاز داریم، توضیح داد: سالانه، بیش از 100 هزار نفر در کشور دچار سکته مغزی می شوند؛ موضوعی که از ضرورت برنامه ریزی ملی حکایت می کند. برنامه ملی برای سکته مغزی ضروری است؛ چرا که یک بیمارستان یا حتی یک شهر به تنهایی نمی تواند از عهده تمام مشکلات برآید. قانون گذاران، شهرداری ها و سایر بخش های مرتبط باید برای فراهم کردن زیرساخت ها و مسیرهای لازم برای درمان بیماران مشارکت داشته باشند. در این زمینه، واحدهایی با عنوان موبایل استروک یونیت مطرح هستند که می توانند خدمات تخصصی را در محل به بیمار ارائه دهند. این واحدها، آمبولانس هایی هستند به امکاناتی مانند سی تی اسکن و آزمایشگاه کوچک مجهز هستند و می توانند برای انجام اقدامات درمانی به محل زندگی بیمار اعزام شوند.

ضرورت گسترش امکانات و استفاده کامل از امکانات موجود

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه داد: این امکانات در دسترس هستند و بسیاری از کشورها به این امکانات توجه کرده اند. ایران نیز باید به توسعه واحدهایی از این دست توجه کند. واحدهای آنژیوگرافی می توانند در درمان سکته مغزی نقش داشته باشند؛ بنابراین باید امکانات بیشتری برای ارائه این خدمات در بیمارستان ها فراهم شود و از ظرفیت های موجود نیز باید به درستی استفاده شود. تمام این موارد، مهر تاییدی برای موضوع عزم ملی در مسیر مقابله با سکته مغزی است.

علائم سکته مغزی را بشناسیم

دبیر انجمن سکته مغزی توضیح داد: مراجعه سریع به بیمارستان و شناخت علائم و اقدام فوری کلید طلایی درمان سکته مغزی است. مردم باید بدانند که سکته مغزی نیز مانند سکته قلبی یک وضعیت اورژانسی است، اما ممکن است بیمار سکته مغزی به دلیل اختلال در تکلم یا فلج شدن نتواند دیگران را از وضعیت خود آگاه کند؛ بنابراین، اطرافیان باید علائم را بشناسند و در صورت مشاهده علائم به سرعت با اورژانس تماس بگیرند.

شریفی پور با بیان اینکه توجه به سکته مغزی باید به یک اولویت تبدیل شود، گفت: بیش از 100 هزار نفر در هر سال درگیر سکته مغزی می شوند؛ در حالی که نه تنها امکان پیشگیری از این بیماری وجود دارد، بلکه با اقدام به موقع می توان این بیماری را درمان کرد. به همین دلیل، مقابله با سکته مغزی به تدوین برنامه ای ملی، منابع و امکانات لازم نیاز دارد.