به نقل از روزنامه سازندگی، در مقابل، سازمان غذا و دارو بر پایش موجودی و تأمین اقلام ضروری تأکید دارد. اختلاف بر سر وضعیت دارو تنها اختلاف آمار نیست. موجودی انبار امکان خرید داروخانه و توان پرداخت بیمار، سه مرحله متفاوتند. اختلال در هر کدام می تواند، نسخه را بی پاسخ بگذارد؛ حتی زمانی که نام دارو در فهرست کمبودهای سراسری دیده نمی شود.

بدهی بیمه، کمبود در داروخانه

هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان، در گفت وگویی که چهارم آبان منتشر شد، اعلام کرد تأخیر 11 ماهه در پرداخت مطالبات، توان خرید داروخانه ها را کاهش داده است. به گفته او، بخشی از داروهای موجود در شرکت های پخش به دلیل نبود نقدینگی به داروخانه نمی رسد. احمدی می گوید، رییس جمهور دو بار دستور رسیدگی داده اما مطالبات همچنان پرداخت نشده است.

او تأمین اجتماعی، بیمه سلامت و سازمان هدفمندی یارانه ها را از نهادهای مسئول پرداخت معرفی کرده و تأکید دارد، مشکلات مدیریتی را نمی توان یکسره به جنگ و تحریم نسبت داد. این بدهی در داروخانه متوقف نمی ماند. ناتوانی در تسویه با شرکت پخش، منابع تولیدکننده را نیز محدود می کند و خرید مواد اولیه و تأمین ارز را دشوارتر می سازد. بنابراین اختلال امروز در توزیع می تواند به مشکل فردا در تولید تبدیل شود.

انسولین پیدا می شود؛ هزینه نسخه تغییر کرده است

رسول نظری فرد، داروساز و مؤسس داروخانه بیماران خاص، به خبرآنلاین گفته مشکل انسولین را نباید کمبود عمومی همه انواع آن دانست. به روایت او دسترسی به ویال های قدیمی محدودتر شده اما قلم های ایرانی و خارجی در بازار وجود دارند. او می گوید، پرداخت بیمار برای بعضی نسخه های خارجی از حدود 100 هزار تومان در سال گذشته به دو تا سه میلیون تومان رسیده است.

این ارقام به نسخه های مشخص مربوط اند و نرخ یکسان همه انسولین ها نیستند. نظری فرد هزینه نمونه های داخلی را کمتر توصیف کرده؛ مهدی پیرصالحی، رییس سازمان غذا و دارو، نیز در شهریور از امکان پرداخت حدود 60 هزار تومان در ماه برای انسولین قلمی داخلی گفته بود. تفاوت برند، مقدار تجویز و پوشش بیمه، مقایسه مستقیم این ارقام را محدود می کند. جایگزینی دارو نیز باید با نظر پزشک انجام شود. آمار 7.5 میلیون مبتلا به دیابت، بیانگر گستردگی بیماری است نه تعداد مصرف کنندگان انسولین.

روایت بیماران از نسخه های بی پاسخ

دشواری تهیه دارو پیش تر در گزارش های میدانی ثبت شده است. دنیای اقتصاد در گزارشی از داروخانه 13 آبان منتشر شده در اردیبهشت، روایت مردی را نقل کرد که برای تهیه داروی تنفسی مراجعه کرده بود. او از محاسبه آزاد هزینه دارو در داروخانه های دیگر گلایه داشت و پس از حدود یک ساعت انتظار در این مرکز نیز داروی مورد نیازش را پیدا نکرد.

در همان گزارش همراه یک بیمار مبتلا به سرطان مغز استخوان از مراجعه به چند داروخانه و دشواری دریافت تأییدیه بیمه گفته بود. این روایت ها مربوط به اردیبهشت اند اما هشدار تازه داروسازان نشان می دهد، مشکل نقدینگی و دسترسی، ماه ها بعد نیز ادامه دارد.

سه آمار برای یک بحران

سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس، می گوید آمار کمبود دارو میان نهادها متفاوت است: حدود 70 تا 130 قلم در اعلام وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو بیش از 500 قلم در گزارش های نهادهای نظارتی و نزدیک به 800 قلم در برآورد مجلس. این اعداد بدون تعریف مشترک از کمبود مستقیماً قابل مقایسه نیستند. او از هزینه بیش از 150 میلیون تومان برای هر نوبت مصرف برخی داروهای خارجی سرطان نیز خبر داده است؛ رقمی که برای دو نوبت در ماه از 300 میلیون تومان عبور می کند نه هزینه ثابت درمان همه بیماران سرطانی. هشدار او درباره تعطیلی احتمالی برخی اتاق های عمل نیز ناظر بر ادامه مشکلات تجهیزات مصرفی است نه اعلام تعطیلی فعلی آنها.

اصلاح مصرف با افزایش پرداخت بیمار

همزمان خروج برخی سرم ها و داروهای تزریقی از پوشش بیمه سرپایی، اختلاف تازه ای ایجاد کرده است. محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل بیمه سلامت، هدف را کاهش مصرف غیرضروری و هدایت منابع به درمان های ضروری تر عنوان کرده است. این تغییر را نباید حذف پوشش همه داروهای تزریقی در تمام بخش های درمان دانست. سیدمحمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت، در مقابل می گوید، هزینه اصلاح تجویز نباید به بیمار منتقل شود. هشدار او درباره احتمال هزینه دو تا سه میلیون تومانی بعضی مراجعات، برآورد پیامد تصمیم است؛ نه تعرفه ثابت درمان سرماخوردگی.

دارو چگونه به بازار غیررسمی می رسد؟

سازمان غذا و دارو از رصد موجودی، پیگیری مواد اولیه و هماهنگی با بیمه ها سخن می گوید. اما همایون سامه یح نجف آبادی، عضو کمیسیون بهداشت، خواستار بررسی مسیر خروج دارو از شبکه رسمی شده است. او می گوید، محدود شدن توزیع به چند داروخانه دسترسی بیماران شهرستانی را دشوار و زمینه فروش غیرقانونی را فراهم می کند. به گفته این نماینده حتی برخی بیماران برای تأمین مخارج زندگی یا درمان، داروی خود را می فروشند. این روایت، فشار مالی را از مرحله خرید فراتر می برد: دارویی که قرار بود مصرف شود، دوباره وارد معامله می شود.