در سال 1965، لیندون بی. جانسون، رییس جمهور وقت آمریکا، در دفاع از مداخله نظامی کشورش در ویتنام اعلام کرد هدف ایالات متحده تضمین جهانی است که در آن هر کشوری بتواند سرنوشت خود را رقم بزند ، زیرا تنها در چنین جهانی آمریکا می تواند آزادی خود را حفظ کند. با این حال، او در همان سخنرانی اعتراف کرد که چنین ناتوانی هایی در انسان وجود دارد که زور اغلب باید بر عقل مقدم باشد و هدر دادن جنگ، آثار صلح.

به نقل از گاردین، این نوع استدلال اخلاقی برای توجیه جنگ، دهه ها بخشی از ادبیات سیاسی روسای جمهور آمریکا بوده است؛ رهبرانی که با اتکا به برتری نظامی خود وارد درگیری های خارجی شدند اما در بسیاری موارد با واقعیت های پیچیده میدان نبرد مواجه شدند و در برابر رقبایی ضعیف تر اما مقاوم، دچار سردرگمی و شکست شدند.

بسیاری تصور می کردند دونالد ترامپ هرگز در چنین مسیری قرار نگیرد. او سال ها خود را مخالف جنگ های بی پایان معرفی کرده و بارها تاکید کرده بود که قدرت نظامی الزاماً به معنای پیروزی سیاسی نیست. با این حال، جنگ اخیر علیه ایران اکنون از نگاه بسیاری از ناظران به یکی از بزرگ ترین ناکامی های سیاسی و راهبردی او تبدیل شده است.

در ادامه این گزارش آمده است: به نوشته تحلیلگران، صرف نظر از اینکه توافق های در حال مذاکره چه نتیجه ای داشته باشند، جنگ ایران به طور گسترده به عنوان یک شکست تلقی می شود؛ جنگی که با اهداف نامشخص، برنامه ریزی ضعیف و فرضیات نادرست آغاز شد و در نهایت بسیاری از اهداف اعلامی خود را محقق نکرد.

اگرچه از نظر ابعاد انسانی و نظامی، این جنگ هرگز با جنگ ویتنام قابل مقایسه نیست؛ جنگی که بیش از 58 هزار سرباز آمریکایی در آن کشته شدند و سال ها ادامه یافت. اما برخی معتقدند از منظر پیامدهای ژئوپلیتیکی، جنگ ایران می تواند به نقطه عطفی مهم برای آمریکا تبدیل شود؛ لحظه ای که واشنگتن ناچار شود بپذیرد نه تنها فاقد یک برنامه جنگی قانع کننده بوده، بلکه راهبرد کلانی متناسب با واقعیت های جهان امروز نیز در اختیار نداشته است.

ترامپ همچنان جهان را از منظر رقابت و درگیری می بیند، در حالی که نظم بین المللی جدید بیش از گذشته بر همکاری و وابستگی متقابل استوار است.

بر اساس این گزارش، فردریک لوگیوال، استاد تاریخ دانشگاه هاروارد و برنده جایزه پولیتزر، معتقد است بسیاری از بحران های سیاسی امروز آمریکا ریشه در دوران جنگ ویتنام دارد.

او می گوید: بسیاری از مشکلاتی که امروزه آمریکا را آزار می دهد - بیگانگی، کینه، بدبینی، بی اعتمادی به دولت، فروپاشی گفتمان مدنی و نهادهای مدنی وعدم پاسخگویی در نهادهای قدرتمند - ریشه در دوران جنگ ویتنام دارند.

لوگیوال همچنین هشدار می دهد: می توان استدلال کرد که آمریکایی ها از ساده لوحی در آغاز دوران ویتنام به بدبینی رسیدند - و بدبینی که ما را از دولت بیگانه می کند، دموکراسی را تهدید می کند زیرا قدرت مردم را برای باور به تغییر و تلاش برای تغییر از بین می برد.

به اعتقاد بسیاری از ناظران، ترامپ محصول همین فضای سیاسی قطبی شده و بی اعتماد است.

اگرچه پیامدهای داخلی جنگ ایران با ویتنام قابل مقایسه نیست، اما برخی تحلیلگران معتقدند اثرات بین المللی آن می تواند بسیار ماندگارتر باشد.

در داخل آمریکا تنها 13 نظامی کشته شده اند و جامعه آمریکا دچار شکاف عمیق ناشی از جنگ نشده است. اما افزایش قیمت انرژی و فشارهای اقتصادی می تواند هزینه های سیاسی مهمی برای دولت ترامپ ایجاد کند.

در عرصه جهانی، تحلیلگران معتقدند این جنگ نشانه ای از فرسایش موقعیت آمریکا در چندین جبهه است.

این جنگ همچنین از نگاه برخی کارشناسان به معنای شکست راهبرد 20ساله اسراییل در قبال ایران ارزیابی می شود.

دنی سیترینوویچ، رییس سابق شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسراییل، مدعی است: این جنگ یک موفقیت عملیاتی اما یک شکست استراتژیک برای اسراییل است.

به باور او، جنگ نه تنها به تغییر رژیم در ایران منجر نشد، بلکه می تواند نفوذ اسراییل بر سیاست آمریکا را نیز کاهش دهد.

همزمان کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز در حال بازنگری در روابط راهبردی خود با واشنگتن هستند؛ از جمله این پرسش که آیا حضور پایگاه های نظامی آمریکا همچنان امنیت لازم برای توسعه اقتصادی آن ها را تضمین می کند یا خیر.

باربارا لیف، معاون سابق وزیر امور خارجه آمریکا در امور خاورمیانه، در یک نشست تخصصی اعلام کرد: کشورهای خلیج فارس صلح ناقص را ترجیح می دهند زیرا راه دیگری نمی بینند.

گاردین در ادامه گزارش خود نوشته است: جنگ ایران همچنین از نگاه کارشناسان نظامی یک تحول مهم دیگر را برجسته کرد: نقش پهپادهای ارزان قیمت در تغییر قواعد جنگ.

به باور ناظران، ایران درس های جنگ اوکراین را بهتر از پنتاگون آموخته است. در حالی که پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، وعده مرگ و نابودی از آسمان داده بود و تنها در ماه نخست جنگ بیش از 13 هزار هدف مورد حمله قرار گرفت، این عملیات نتوانست به پیروزی سیاسی منجر شود و تنها ذخایر موشکی و منابع مالی آمریکا را به شدت تحت فشار قرار داد.

تحلیلگران معتقدند پیامدهای این جنگ می تواند اروپا را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

افزایش قیمت انرژی و فشارهای اقتصادی ممکن است دولت های میانه رو در فرانسه، آلمان و بریتانیا را با شکست های انتخاباتی روبه رو کند و انسجام اتحادیه اروپا را تضعیف سازد.

همزمان تهدید ترامپ مبنی بر کاهش حضور نظامی آمریکا در کشورهای عضو ناتو نیز نگرانی های تازه ای را درباره آینده امنیت اروپا ایجاد کرده است.

طبق این گزارش، در واشنگتن، بسیاری از نهادهای سیاست خارجی جنگ ایران را نشانه ای از بحران عمیق تر در سیاست خارجی آمریکا می دانند.

شورای روابط خارجی آمریکا اخیراً بررسی جامعی درباره راهبرد ایالات متحده در دوران پساترامپ آغاز کرده است.

ربکا لیسنر، از برگزارکنندگان این پروژه، هشدار داده است: این جنگ ضربه ای بالقوه مهلک به نظم بین المللی به رهبری ایالات متحده وارد کرده است که از قبل در وضعیت بحرانی قرار داشت.

او می افزاید: متحدان در حال فاصله گرفتن هستند، قدرت های متوسط در حال شکل دادن به ائتلاف های مستقل خود هستند و مناطقی که زمانی در مدار واشنگتن قرار داشتند به سوی مراکز قدرت جدید حرکت می کنند.

میرا رپ-هوپر، مقام سابق وزارت خارجه آمریکا، نیز در نشست اندیشکده چتم هاوس این روند را خودکشی ابرقدرت توصیف کرده است.

علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بحران بین المللی، معتقد است این جنگ سه دستاورد مهم برای ایران به همراه داشته است: احیای ایدئولوژیک، بی اعتبار شدن مداخله نظامی خارجی در داخل ایران و اصلاح استراتژی بازدارندگی.

به گفته او، آمریکا آخرین ابزار بازدارندگی خود یعنی جنگ را به کار گرفت اما به اهدافش نرسید.

واعظ معتقد است ایران همچنین اهمیت راهبردی تنگه هرمز را بیش از گذشته درک کرده و دریافته است که جغرافیا و وابستگی اقتصاد جهانی به این آبراه همچنان یک اهرم قدرت مهم برای تهران محسوب می شود.

جای تعجب نیست که قضاوت های جهانی در مورد جنگ ترامپ آنقدر جهانی و محکوم کننده است که او از امضای سندی که اساساً او را به جایی که شروع کرده بود، با هزینه 50 میلیارد دلار، بازمی گرداند، رنج می برد و امتناع می کند. مخمصه ای که او با آن مواجه است، یادآور وضعیتی است که جانسون در سال 1965 برای همسرش، لیدی برد، توصیف کرد: من این انتخاب را دارم که با فهرست بلندی از تلفات وارد شوم یا با رسوایی از آن خارج شوم. مثل این است که در هواپیما باشم و مجبور باشم بین سقوط هواپیما یا پریدن از آن یکی را انتخاب کنم. من چتر نجات ندارم.

گیدئون رز، از اعضای شورای روابط خارجی، معتقد است ترامپ در مدت زمانی کوتاه همان مراحلی را طی کرده که آمریکا در ویتنام طی سال ها تجربه کرد.

به گفته او: ترامپ ابتدا داستان ویتنام جانسون را که شامل ورود، تشدید، بن بست ناامیدکننده و مذاکرات بود تکرار کرد.

او ادامه می دهد: سپس به رویکرد دولت نیکسون-کیسینجر روی آورد؛ تهدیدهای شدید و سپس درک تدریجی ضرورت خروج از بحران از طریق یک توافق ناقص و نامطلوب.

منتقدان جنگ همچنین استدلال می کنند که اساساً توجیه آغاز این درگیری نیز با مشکلات جدی روبه رو بود.

فدریکا موگرینی، مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا و از مذاکره کنندگان توافق هسته ای سال 2015، تأکید کرده است: هیچ مدرکی وجود نداشت که نشان دهد تهران تهدید هسته ای قریب الوقوعی ایجاد کرده یا دیپلماسی ناکارآمد بوده است.

او افزود: این جنگ از همان روز اول غیرقانونی و بی ملاحظه بود.

به گفته او، بسیاری از تحلیلگران از ابتدا پیش بینی کرده بودند که جنگ موجب تقویت تندروها در ایران، گسترش بی ثباتی منطقه ای و افزایش شدید قیمت انرژی خواهد شد؛ پیش بینی هایی که تا حد زیادی محقق شده اند.

بر اساس گزارش گاردین: در هفته های اخیر، توجه ها به نقش کشورهایی مانند عربستان سعودی، قطر، ترکیه، مصر و پاکستان در مهار تنش ها جلب شده است.

به گفته تحلیلگران، همین ائتلاف منطقه ای بود که مانع از گسترش دوباره جنگ شد و اکنون نیز ممکن است نقش مهمی در شکل دهی به نظم جدید خاورمیانه ایفا کند.

در این چارچوب، نحوه تنظیم روابط این کشورها با ایران و میزان استقلال آن ها از سیاست های واشنگتن می تواند یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده آینده منطقه باشد.

در نهایت، بسیاری از ناظران معتقدند جنگ ایران شاید از نظر نظامی کوتاه بوده باشد، اما پیامدهای سیاسی و ژئوپلیتیکی آن می تواند سال ها بر سیاست آمریکا، توازن قدرت در خاورمیانه و جایگاه واشنگتن در نظام بین الملل سایه بیفکند.

منبع: فرارو