همزمان با تبادل پیام های جدید میان تهران و واشنگتن، فضای سیاسی منطقه بیش از هر زمان دیگری در وضعیت تعلیق قرار گرفته است. از یک سو، نشانه هایی از تلاش برای رسیدن به یک تفاهم موقت یا حتی توافقی گسترده تر دیده می شود و از سوی دیگر، تحرکات نظامی اسراییل در لبنان، فشارهای فزاینده آمریکا در پرونده هسته ای و اختلافات درونی دولت دونالد ترامپ، چشم انداز مذاکرات را به شدت پیچیده کرده است. آیا ترامپ واقعاً به دنبال توافق است یا قصد دارد با وقت کشی، ضربه نهایی را به تهران وارد کند؟

به گزارش فرارو، حسن هانی زاده، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل و خاورمیانه، در گفت وگو با فرارو به واکاوی آخرین تحولات روابط ایران و آمریکا پرداخته است:

حسن هانی زاده درباره روند فعلی مذاکرات به فرارو گفت: هم اکنون دو روند به موازات یکدیگر در حال پیشرفت است. نخست آن که پس از اعلام آتش بس اولیه، تلاش هایی برای شکل گیری یک تفاهم نامه آغاز شد و ایران نقطه نظرات خود را در 5 محور، از طریق پاکستان به طرف آمریکایی منتقل کرد. به نظر می رسد تهران ضمن حفظ آمادگی کامل برای هر سناریویی، تلاش می کند به توافقی جامع و تضمین کننده منافع ملی دست یابد.

وی افزود: اما مشکل اساسی اینجاست که در حلقه نزدیکان دونالد ترامپ، اختلافات جدی وجود دارد. برای مثال، جی دی ونس (معاون رییس جمهور) و ترامپ در قبال ایران کاملاً هم نظر نیستند. با این وجود، دو طرف درباره موضوعاتی مانند کاهش محدود تحریم ها، امنیت تردد کشتیرانی در تنگه هرمز و چارچوب اولیه گفت وگوهای هسته ای تبادل نظر کرده اند، هرچند هنوز هیچ توافق رسمی و نهایی به دست نیامده است.

این تحلیلگر ارشد با تأکید بر نقش اختلافات داخلی کاخ سفید در کند شدن روند مذاکرات تصریح کرد: جی دی ونس در حال آماده سازی خود برای انتخابات ریاست جمهوری آینده است و طبیعی است که این مسئله روی تصمیم گیری های دولت ترامپ تأثیر بگذارد. دولت آمریکا در حال حاضر میان دو راهبرد متضاد گرفتار است؛ نخست راهبرد فشار حداکثری با هدف امتیازگیری کامل از ایران و دوم راهبرد کنترل بحران از طریق یک توافق محدود تا مانع از کشیده شدن منطقه به یک جنگ فراگیر شود.

هانی زاده در تحلیل استراتژی نظامی آمریکا هشدار داد: ارزیابی من این است که ترامپ سعی دارد تا زمان برگزاری مسابقات جام جهانی، در به اصطلاح وقت تلف شده بازی کند تا پس از پایان مسابقات، حمله نهایی را سازماندهی کرده و دست به ماجراجویی جدیدی علیه ایران بزند.

وی درباره تمرکز آمریکا بر خلیج فارس افزود: دولت ترامپ در کنار حفظ مسیر دیپلماسی، همچنان به دنبال اعمال فشار نظامی، تداوم محاصره تنگه هرمز و تشدید تحریم های اقتصادی برای جلوگیری از ورود کشتی های تجاری به بنادر ایران است. تنگه هرمز به عنوان شریان حیاتی تجارت انرژی جهان، اکنون به صحنه رقابت مستقیم تهران و واشنگتن تبدیل شده و مدافعان سیاست های ترامپ در کاخ سفید معتقدند واشنگتن برای حفظ این فشار اقتصادی، ناگزیر به پرداخت هزینه های سنگین سیاسی و نظامی است.

این کارشناس مسائل منطقه با اشاره به پیوند عمیق تحولات لبنان با مذاکرات ایران و آمریکا تأکید کرد: تشدید حملات آشکار اسراییل به لبنان و بمباران بخش های وسیعی از حومه بیروت و جنوب این کشور، مستقیماً برای اعمال فشار بر ایران طراحی شده و می تواند خطر بزرگی برای شکل گیری هرگونه تفاهم میان تهران و واشنگتن باشد. این تحولات در هفته های اخیر به یکی از عوامل تعیین کننده در آینده مذاکرات تبدیل شده است.

هانی زاده تصریح کرد: حملات گسترده اسراییل به ضاحیه باعث شده تهران این اقدامات را بخشی از اهرم فشار سیاسی غرب بداند. تلاش های آمریکا برای برقراری آتش بس پایدار در لبنان نیز با شکست روبه رو شده و اختلافات میان اسراییل، حزب الله و دولت لبنان همچنان پابرجاست. به نظر می رسد اسراییل قصد دارد تا پیش از آغاز مذاکرات رسمی تهران و واشنگتن، با اشغال بخش هایی از حومه بیروت، دولت لبنان را برای خلع سلاح حزب الله تحت فشار قرار دهد؛ بنابراین، هم نتانیاهو و هم ترامپ در حال بازی در وقت های تلف شده هستند.

هانی زاده در پایان درباره گره کور پرونده هسته ای گفت: با وجود آن که ایران آخرین نظرات خود را به واشنگتن منتقل کرده، اما شواهد نشان می دهد ترامپ در فضای فعلی تمایلی به توافق جامع ندارد. موضع صریح تهران این است که مسئله هسته ای تنها پس از دستیابی به یک تفاهم اولیه (آتش بس و رفع تحریم های فوری) قابل بحث است؛ اما ترامپ سعی دارد با اصرار بر این موضوع، آن را به پاشنه آشیل مذاکرات تبدیل کند.

وی خاطرنشان کرد: در شرایط کنونی نه شاهد جنگ قطعی هستیم و نه توافق قطعی. هر دو طرف کانال های ارتباطی خود را حفظ کرده اند و هیچ کدام تمایلی برای ورود به یک درگیری تمام عیار ندارند. اما سطح بی اعتمادی و فشارهای متقابل به قدری بالاست که دستیابی به یک توافق جامع، حداقل در کوتاه مدت، بسیار دشوار به نظر می رسد.

منبع: فرارو