دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، در تازه ترین اظهارات خود از احتمال دستیابی به توافقی با ایران در هفته آینده خبر داد؛ توافقی که به گفته او می تواند به تمدید آتش بس و بازگشایی تنگه هرمز منجر شود. ترامپ در گفت وگو با شبکه ای بی سی نیوز فضای مذاکرات را مثبت توصیف کرد و گفت اوضاع خوب به نظر می رسد . او همچنین از برطرف شدن یک اختلال کوچک در جریان تحولات روز خبر داد؛ اختلالی که به گفته رییس جمهور آمریکا، ناشی از نارضایتی ایران از حملات اسراییل به لبنان بوده است.

به گزارش فرارو، ترامپ در توضیح این موضوع گفت با حزب الله گفت وگو کرده و از این گروه خواسته است آتش بس را رعایت کند. او همچنین اعلام کرد که با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل، نیز تماس گرفته و از او خواسته است از ادامه آتش گشایی خودداری کند. به گفته ترامپ، پس از این تماس ها، دو طرف تیراندازی به سوی یکدیگر را متوقف کردند.

رییس جمهور آمریکا در بخش دیگری از سخنانش، توافق احتمالی با ایران را گزینه ای حتی بهتر از پیروزی نظامی توصیف کرد. او با اذعان به دشواری رسیدن به تفاهم با کشوری بسیار بزرگ مانند ایران، گفت چنین روندی نه برای تهران آسان است و نه برای واشنگتن؛ اما در عین حال تأکید کرد که آمریکا در این مذاکرات به آنچه نیاز دارد دست پیدا می کند.

ترامپ درباره زمان احتمالی نهایی شدن یادداشت تفاهم مربوط به بازگشایی تنگه هرمز نیز گفت که این موضوع می تواند در هفته آینده به نتیجه برسد. با این حال، او تصریح کرد که هنوز موافقت نهایی خود را اعلام نکرده است، زیرا چند موضوع باقی مانده همچنان در دستور گفت وگوها قرار دارد.

در ادامه تشدید تنش ها میان ایران، حزب الله و اسراییل، فرماندهی نظامی مرکزی ایران روز دوشنبه به ارتش اسراییل هشدار داد که هرگونه حمله به ضاحیه جنوبی بیروت، با واکنشی مستقیم و تهدیدآمیز از سوی تهران روبه رو خواهد شد. قرارگاه خاتم الانبیاء در بیانیه ای اعلام کرد اگر اسراییل حملاتی را علیه بیروت آغاز کند، ساکنان شمال اسراییل باید برای جلوگیری از آسیب احتمالی، این مناطق را ترک کنند.

این نهاد نظامی دلیل صدور این هشدار را آنچه نقض های مکرر آتش بس از سوی اسراییل خواند، عنوان کرد و تأکید داشت که تل آویو مسئول پیامدهای ادامه این روند خواهد بود. هم زمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز سطح تهدیدها را افزایش داد و اعلام کرد در صورت تداوم عملیات اسراییل در لبنان و غزه، جبهات جدیدی علیه اسراییل گشوده خواهد شد.

در سوی مقابل، ارتش اسراییل روز دوشنبه برای ساکنان ضاحیه جنوبی بیروت، که از مهم ترین پایگاه های اجتماعی و سیاسی حزب الله به شمار می رود، هشدار تخلیه صادر کرد. این هشدار پس از آن مطرح شد که مقام های اسراییلی از احتمال ازسرگیری حملات به این منطقه سخن گفته بودند. این تبادل هشدارها نشان می دهد که ضاحیه بیروت و مناطق شمالی اراضی اشغالی بار دیگر به کانون تهدیدهای متقابل تبدیل شده اند؛ وضعیتی که می تواند آتش بس شکننده را با خطر فروپاشی روبه رو کند و دامنه درگیری را از مرزهای لبنان فراتر ببرد.

محمدباقر قالیباف، رییس مجلس ایران، در موضع گیری تازه ای اعلام کرد که تهران دستیابی به هرگونه توافق با واشنگتن را به توقف حملات اسراییل در لبنان به ویژه در جنوب این کشور، گره زده است. قالیباف در تماس تلفنی با نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، تأکید کرد که ایران مصمم است آتش بسی فراگیر در سراسر لبنان برقرار شود. او گفت تهران در دو روز گذشته تلاش های جدی و فشرده ای را برای متوقف کردن حملات اسراییل دنبال کرده است. رییس مجلس ایران در ادامه هشدار داد که اگر جنایت های اسراییل در لبنان ادامه پیدا کند، تهران مذاکرات با واشنگتن را متوقف خواهد کرد و در برابر این روند، موضعی مستقیم اتخاذ خواهد کرد. به گفته قالیباف، هر توافقی که میان تهران و واشنگتن در حال بررسی باشد، تنها در صورتی معنا خواهد داشت که توقف حملات در همه جبهه ها را دربرگیرد.

در حالی که طی روزهای گذشته نشانه هایی از نزدیک شدن ایران و آمریکا به یک تفاهم اولیه دیده می شد، برآوردهای امنیتی اسراییل تصویری متفاوت ارائه می دهد: تهران احتمالاً یادداشت تفاهم پیشنهادی با واشنگتن را امضا نخواهد کرد. به گفته یک منبع ارشد امنیتی اسراییل، اختلاف ها بر سر شروط اصلی توافق همچنان پابرجاست و سطح تنش میان دو طرف افزایش یافته است. بر اساس گزارش وب سایت عبری والا ، ارزیابی محافل امنیتی اسراییل این است که ایران هنوز حاضر نشده شماری از مطالبات آمریکا را بپذیرد و با وجود ادامه تماس های غیرمستقیم، بعید است تهران در شرایط فعلی به صورت رسمی و علنی با متن توافق موافقت کند.

از نگاه این منبع امنیتی اسراییلی، ترامپ اکنون با مجموعه ای از گزینه های محدود روبه روست. او می تواند اعلامیه ای یک جانبه درباره توافق صادر کند، به مسیر تشدید تنش نظامی بازگردد، یا فشارهای اقتصادی را تشدید کند. این منبع مدعی است که ایران با وجود فشارهای اقتصادی داخلی و تحریم های گسترده، توانسته روند مذاکرات را به شکلی مدیریت کند که منافع خود را حفظ کند. چنین ارزیابی ای در تل آویو، به طور طبیعی نگرانی ایجاد می کند؛ زیرا اسراییل بیم دارد هر توافقی که بدون امتیازهای روشن از سوی تهران امضا شود، در عمل به نفع ایران تمام شود.

در میان سناریوهای مطرح شده از سوی اسراییلی ها، گزینه هایی چون ماجراجویی نظامی یا تشدید کوتاه مدت اما سنگین فشارهای اقتصادی و تحریمی با هدف ایجاد فشار داخلی بر ساختار قدرت در ایران مطرح شده است تا بدین طریق بتوانند قواعد مذاکره را بازتعریف کنند.

ولی نصر، استاد روابط بین الملل دانشگاه جانز هاپکینز در یادداشتی در روزنامه فایننشال تایمز می نویسد: دونالد ترامپ امیدوار است توافق، جنگ با ایران را پایان دهد و تنگه هرمز را باز کند، اما در آمریکا مخالفت هایی جدی با هر توافقی شکل گرفته که کنترل تنگه هرمز و برنامه هسته ای را در اختیار تهران باقی بگذارد. ایران نیز برای پذیرش این پیشنهاد عجله ندارد، زیرا اختلاف اصلی در تهران بر سر میزان اعتماد به دولت آمریکا است.

ولی نصر معتقد است ایران به دلیل ماهیت حساس این تقابل، سخت گیرانه مذاکره می کند و مهم ترین خواسته اش تضمین بازنگشتن جنگ است؛ تضمینی که در توافق کوتاه مدت آتش بس کنونی وجود ندارد. از نگاه تهران، دیپلماسی با توجه به سابقه ترامپ می تواند خطرناک باشد، چراکه گمان می رود آمریکا به دنبال صلح پایدار نیست، بلکه می خواهد با فشارهای دوره ای، ایران را مهار کند. به همین دلیل، بازدارندگی برای ایران در سه عرصه اهمیت پیدا کرده است: تنگه هرمز، پرونده هسته ای و تحمیل هزینه به آمریکا.

وی می افزاید: ایران ممکن است با بازگشایی تنگه موافقت کند، اما کنترل آن را واگذار نخواهد کرد و بعید است بر سر دستاوردهای هسته ای خود امتیاز غیرقابل بازگشتی بدهد. در واقع آمریکا و ایران شاید بتوانند این دور از تنش را پایان دهند، اما توافقی پایدار بسیار دشوار خواهد بود.

جیمز ام. لیندسی، کارشناس ارشد مسائل بین الملل نیز در یادداشتی در شورای روابط خارجی آمریکا می نویسد: اگرچه ترامپ تأکید کرده که تصمیم هایش درباره ایران را بر اساس محاسبات داخلی تنظیم نمی کند، اما در عمل، پرونده ایران نقشی تعیین کننده در انتخابات نوامبر خواهد داشت.

به باور وی، جنگ ایران از نظر سیاسی به زیان ترامپ و حزب جمهوری خواه تمام شده است. ریشه اصلی این ریزش را نه صرفاً خود جنگ، بلکه پیامدهای اقتصادی آن برای زندگی روزمره آمریکایی ها می داند. افزایش قیمت بنزین و فشارهای تورمی باعث شده ارزیابی عمومی از عملکرد ترامپ به شدت منفی شود و همین موضوع می تواند در انتخابات میان دوره ای برای جمهوری خواهان هزینه ساز باشد.

زوی بارل، تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه در یادداشتی در روزنامه هاآرتص می نویسد: آتش بس کنونی، مانند نمونه های لبنان و غزه، بیشتر نوعی آتش بس کشدار و انعطاف پذیر است تا توقف واقعی جنگ. آمریکا نیز مانند اسراییل در یک جنگ سردرگم گرفتار شده که هدف نهایی آن مشخص نیست.

وی معتقد است موفقیت های نظامی آمریکا و اسراییل در منطقه، با موفقیت تهران در تضعیف قدرت دیپلماتیک ترامپ و کاهش نفوذ واشنگتن بر متحدان خلیج فارس خنثی شده است. فشارهای کشورهای عربی خلیج فارس، که نگران آسیب به زیرساخت های حیاتی خود هستند، ترامپ را به سمت تمرکز بر هدف عملی تر یعنی کنترل برنامه هسته ای ایران سوق داده است.

در پایان زوی بارل معتقد است که ترامپ اکنون میان دو انتخاب گرفتار شده است: یا توافق با ایران را بر تضعیف حزب الله ترجیح دهد، یا خطر فروپاشی مذاکرات هسته ای و بازگشت بحران هرمز را بپذیرد. از نگاه وی، ترامپ با اولویت دادن به توافق با ایران، گزینه نظامی علیه حزب الله را تا حد زیادی خنثی کرده است.

مارک دوبوویتز، کارشناس ارشد مسائل ایران (و از چهره های تندرو ضدایرانی) در یادداشتی در بنیاد دفاع از دموکراسی ها، مطالباتی حداکثری و غیرواقع بینانه را مطرح کرده است. او مدعی است هر توافقی باید شامل توقف کنترل ایران بر کشتی ها، برچیده شدن سایت های حساس و اعمال محدودیت های شدید موشکی باشد. دوبوویتز هشدار می دهد اگر ایران پیش از برچیده شدن بخش هایی از برنامه هسته ای اش بتواند به درآمدهای نفتی یا دارایی های بلوکه شده دسترسی پیدا کند، تمام اهرم فشار آمریکا از بین خواهد رفت.

منبع: فرارو