چند روز پیش بود که معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز اعلام کرد تا زمان ابلاغ ضوابط فنی، همکاری داروخانه ها با سکوهای اینترنتی حمل دارو مجاز نیست.

به گزارش ایلنا، موضوعی که البته تازگی ندارد، اردیبهشت ماه سال گذشته هم مهدی پیرصالحی رییس سازمان غذا و دارو، در نامه ای به معاونین غذا و داروی دانشگاه های علوم پزشکی کشور، در ابلاغیه ای بر ممنوعیت همکاری تمام داروخانه ها با سکوها و پلتفرم ها در زمینه فروش اینترنتی دارو تا زمان ابلاغ ضابطه مربوطه از سوی سازمان غذا و دارو تاکید کرد. رویکردی که موافقان و مخالفانی دارد.

هادی اخوت پور ، رییسِ شورایِ عالیِ داروخانه ها و نماینده داروسازان در سازمان نظام پزشکی لاهیجان، این تصمیم را مورد آسیب شناسی قرار داد.

اخوت پور می گوید: یکی از مهم ترین دغدغه های ما در این زمینه مربوط به چالش هزینه ها است یعنی پلتفرم هایی که دست به فروش دارو می زنند به صورت درصدی و پورسانتی فعالیت می کنند. این موضوع یک چالش هزینه ای ایجاد می کند به این معنا که هزینه ای اضافی را بر بیمار وارد می کند. به عنوان مثال درباره داروهای تخصصی که قیمت کمی هم ندارند، این موضوع باعث افزایش قیمت می شود و در نهایت شرایط به سمت بروز تخلف پیش می رود.

او در ادامه توضیح می دهد: تصور عمده مردم این است که هر آنچه کمیاب شود، گران هم می شود، اما در حوزه دارو و سلامت مردم نباید عرضه و تقاضا منجر به افزایش قیمت شود. علت اینکه دارو در اختیار داروخانه ها قرار می گیرد هم همین موضوع است، یعنی داروخانه نمی تواند برای کسب درآمد بیشتر از کمیاب شدن دارو سوءاستفاده کند. در نتیجه بیمار اطمینان خاطر دارد که کمیاب شدن دارو و نیاز شدید او باعث افزایش قیمت نمی شود.

رییسِ شورایِ عالیِ داروخانه ها به وضعیت بهم ریخته بازار دارو و کمیاب شدن برخی اقلام دارویی هم اشاره می کند: علت جذاب شدن پلتفرم ها برای خرید و فروش دارو هم دقیقا همین مساله است. به این معنا که پلتفرم ها به شیوه دلالی عمل می کنند و داروی کمیابی را که بیماران به سختی می توانند پیدا کنند، به راحتی از یک داروخانه پیدا می کنند و با قیمت بالاتر می خرند. در این بین همه هم راضی هستند، فروشنده یا داروخانه دار، با سوءاستفاده از نیاز مردم دارو را گران تر از قیمت واقعی آن می فروشد و سود می برد، بیمار مستاصل هم با پرداخت پول بیشتر به داروی مورد نیاز خود می رسد. این در حالی است که قانون جلوی این گونه کسب منافع را گرفته است.

اخوت پور تاکید می کند که قانون دارو را در سیستمی با عنوان چرخه توزیعِ سالم دارو تعریف کرده است، سیستمی که به گفته او اگر بهم بخورد، چالش های بسیار بدی را متوجه بیمار و چرحه توزیع دارو می کند: وقتی سود کار خود را در درصدی از کالایی تعریف کنید که آن را حمل و نقل می کنید، باعث طمع می شود؛ موضوعی که در حوزه دارو، درمان و سلامت بسیار خطرناک است. با ادامه این روند ممکن است روزی شاهد ورود پلتفرم ها به سیستم نسخه نویسی هم باشیم. پلتفرم ممکن است از پزشک بخواهد با گرفتن پورسانت اقدام به نوشتن داروی گران تر کند، هم خودش سود ببرد و هم مسئولان پلتفرم.

او به سایر آسیب های ناشی از خرید و فروش دارو با استفاده از پلتفرم ها هم اشاره می کند: ممکن است پلتفرم مورد نظر با برند خاصی از دارو قرارداد منعقد و به همکاران خود تاکید کند که اگر در داروی سفارشی، نام برند نوشته نشده بود، دارو از برندی که من اعلام می کنم برای بیمار ارسال کن. از سوی دیگر مسئولان پلتفرم با اطلاعات بیمار، نوع بیمار و نیاز دارویی اشنایی دارد، مثلا ممکن است فردی داروی باروری یا تقویت جنسی استفاده می کند. پلتفرم این امکان را دارد که اطلاعات بیمار را به شرکت ها بفروشد تا آن ها با استفاده از اطلاعات برای بیمار تبلیغات اصطلاحا زیرپوستی بفرستد و او را ترغیب به فروش محصولات خود کند.

رییسِ شورایِ عالیِ داروخانه ها این را هم می گوید که برخی مخالفت با فرایند خرید و فروش آنلاین اقلام دارویی را به منزله مخالفت با تکنولوژی قلمداد می کند. درحالی که چنین نیست. ما موارد تخلف را دیده ایم و درباره این موارد آگاهی داریم. موازین قانونی و اخلاقی تاکید دارند که نباید با سلامت مردم معامله کرد و به دنبال چنین کسب و کارهایی بود. این شیوه از توزیع دارو قطعا به اتفاقات بدی منجر می شود.

او راه حل این مساله را فقدان دسترسی پلتفرم ها به قیمت و محتوای داروی ارسالی می داند: در چنین وضعیتی پلتفرم تنها یک حمل کننده است که دارو را محل مورد تایید مانند مطب یا داروخانه به دست بیمار می رساند، آنهم بیماری که ناتوان است. زیرا حضور بیمار در داروخانه و پرسش و پاسخی که در صورت لزوم میان او و مسئولان داروخانه شکل می گیرد، در بسیاری موارد جلوی اشتباهاتی را گرفته است. مثلا گاهی پزشک، اسم دارو را اشتباه در سیستم می زند اما وقتی در داروخانه با بیمار صحبت می شود، اشتباه مشخص و رفع می شود. این درحالی است که فروش غیرمستقیم دارو مانع از ارتباط مستقیم میان داروخانه و بیمار می شود، در نتیجه اگر اشتباهی هم بروز کند، متوجه آن نخواهیم شد.

به باور نماینده داروسازان در سازمان نظام پزشکی لاهیجان بهتر است که همه افراد به سمت خرید آنلاین یا غیرحضوری دارو نروند: پیشنهاد ما این است که این شیوه خرید دارو مختص افرادی باشد که به هر دلیل ناتوان از حضور در داروخانه و خرید مستقیم دارو هستند. یعنی باید این موضوع گام به گام پیش رود تا در مسیر چالش ها و راه حل ها مشخص شود. اولویت در حوزه دارو، ارائه داروی درست و امنیتِ تحویلِ دارو است.

او عنوان می کند: تعداد داروخانه ها در سطح کشور به میزانی هست که بیمار از نظر دسترسی به داروخانه مشکلی نداشته باشد. مشکل مردم هم تحویل دارو دم در منزل نیست، بلکه چالش اصلی این است که دارو را پیدا نمی کنند. به نظر من سیستم توزیع باید به این سمت برود که اگر بیمار نتوانست دارو را در داروخانه ای که به آن مراجعه کرده پیدا کند، سیستم توزیع دارو را به همان داروخانه برساند. به بیان دیگر اگر شرکت ها می خواهند به مردم کمک کنند، باید دارو را با سرعت بیشتر به داروخانه ای که بیمار انتخاب کرده برسانند. این اقدام هم مستلزم یک پلتفرم است. شرکت های پخش دارو باید به روزرسانی شوند تا در عرض نیم ساعت دارو را به داروخانه ای که بیمار به آن مراجعه کرده، برسانند.

اخوت پور تاکید می کند که سیستم توزیع دارو در کشور ما با محدودیت و مشکل مواجه است: متاسفانه در حال حاضر محدودیت هایی در توزیع دارو وجود دارد که ایجاد رانت هم کرده است. به این معنا که بیمه ها می گویند برخی از داروهای خاص را تنها در صورتی تحت پوشش قرار می دهند که برخی داروخانه های خاص آن را ارائه دهند. این محدودیت باید برداشته شود. از سوی دیگر وقتی بیماری به داروخانه مراجعه می کند و داروی خاص یا کمیاب مورد نیازش را نمی یابد، داروخانه دار باید به سیستمی دسترسی داشته باشد که با ثبت نسخه در آن، نسبت به آن داروی خاص اعلام نیاز کند. سیستم هم به سرعت دارو را جستجو کرده و بیابد تا داروخانه بتواند با اطمینان خاطر از بیمار بخواهد که مثلا 2 ساعت دیگر برای دریافت دارو مراجعه کند.

رییسِ شورایِ عالیِ داروخانه ها تاکید می کند: تا زمانی که مشکل سیستم توزیع دارو حل نشود، بیمار بعد از بارها مراجعه به داروخانه های مختلف و نیافتن داروی مورد نیازش حاضر می شود از اپلیکیشنی خرید کند که دارو را به او چند برابر قیمت اصلی می فروشد. این موضوع نهایتا باعث ضرر به بیمار می شود.