ترکیه و عربستان در تلاش برای احیای راه‌آهن تاریخی حجاز و امتداد آن تا سواحل عمان هستند؛ پروژه‌ای که می‌تواند وابستگی منطقه به تنگه هرمز را کاهش داده و نقشه ژئوپلیتیکی غرب آسیا را بازنویسی کند.

خبرگزاری فارس: بیش از یک قرن از آخرین باری که قطارهای راه‌آهن حجاز از دمشق به مدینه رفت‌وآمد می‌کردند، می‌گذرد. اکنون ترکیه و عربستان سعودی قصد دارند این مسیر تاریخی را نه فقط احیا، بلکه تا کرانه‌های اقیانوس هند در عمان امتداد دهند؛ پروژه‌ای که در صورت تحقق، یکی از مهم‌ترین کریدورهای جایگزین تنگه هرمز خواهد بود.

عبدالقادر اورال‌اوغلو، وزیر حمل‌ونقل ترکیه، روز یکشنبه (17 خرداد) از مذاکرات فشرده با ریاض برای اتصال شبکه ریلی ترکیه به عربستان و سپس عمان خبر داد. 

به گفته وی، این کریدور که از جنوب اروپا آغاز می‌شود و به اقیانوس هند می‌رسد، می‌تواند علاوه بر حمل بار، در جابه‌جایی زائران و توسعه گردشگری نیز نقش‌آفرینی کند.

از حلب تا مسقط؛ مسیری پرچالش

بر اساس برنامه اعلام‌شده، در گام نخست شبکه ریلی ترکیه به حلب متصل می‌شود. سپس مسیر تاریخی از حلب، دمشق و اردن عبور کرده و وارد عربستان می‌شود و نهایتاً به عمان می‌رسد. 

ترکیه، سوریه و اردن اخیراً تفاهم سه‌جانبه‌ای برای نوسازی زیرساخت‌های ریلی امضا کرده‌اند. همزمان، مقامات سوری از تدوین نقشه راه سه‌ساله برای پیگیری اجرایی این طرح خبر داده‌اند.

با این حال، مسیر هموار نیست. جنگ داخلی سوریه زیرساخت‌های ریلی این کشور را ویران کرده است. از مجموع 2800 کیلومتر شبکه ریلی سوریه، تنها حدود 1050 کیلومتر قابل استفاده است. بازسازی کامل به حدود 5.5 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری و سه تا پنج سال زمان نیاز دارد.

علاوه بر این، ریل‌های تاریخی راه‌آهن حجاز از نوع باریک (1050 میلی‌متر) هستند، در حالی که استاندارد جهانی ریل‌های مدرن 1435 میلی‌متر است. این ناهماهنگی به معنای بازسازی بخش قابل توجهی از مسیر است. تفاوت در استانداردهای سیگنال‌دهی و تجهیزات نیز بر هزینه‌های پروژه می‌افزاید.

پروژه احیای راه‌آهن حجاز تنها به ریل محدود نمی‌شود. برنامه توسعه شامل جاده‌ها، حمل‌ونقل دریایی، لجستیک مرزی و ارتقای بنادر نیز هست. ترکیه امیدوار است با تکمیل این کریدور در بازه چهار تا پنج ساله، جایگاه خود را به عنوان هاب ترانزیت میان اروپا، غرب آسیا و خلیج فارس تثبیت کند.

با این حال، چالش‌های سیاسی از وضعیت ناپایدار سوریه گرفته تا رقابت‌های منطقه‌ای و همچنین تأمین مالی 5.5 میلیارد دلاری بازسازی، سوالات جدی پیش روی تحقق این رویای ریلی قرار داده است.