نخست باید توجه داشت که از میان چهار بانک مورد اشاره، سه بانک اساساً در بستر ایران اکسس فعالیت می کرده اند و دسترسی مستقیم به اینترنت عمومی نداشته اند. در معماری ایران اکسس، سامانه های عملیاتی بانک صرفاً از طریق شبکه ملی اطلاعات و مسیرهای ارتباطی محدود و کنترل شده در دسترس هستند و امکان دسترسی مستقیم از اینترنت جهانی به این سامانه ها وجود ندارد. بنابراین انتساب رخداد امنیتی به اتصال اینترنت در چنین شرایطی از نظر فنی محل تردید جدی است.

در ادبیات امنیت سایبری، نفوذ به یک سامانه الزاماً از طریق اینترنت انجام نمی شود. بسیاری از حملات پیشرفته امروزی از طریق زنجیره تأمین (Supply Chain Attack)، تجهیزات آلوده، سخت افزارهای دستکاری شده، نرم افزارهای دارای در پشتی (Backdoor)، یا تجهیزات شبکه ای که پیش تر به بدافزار آلوده شده اند صورت می گیرد. در چنین سناریوهایی، مهاجم ممکن است ماه ها یا حتی سال ها قبل از وقوع حمله اصلی، دسترسی اولیه خود را در زیرساخت هدف ایجاد کرده باشد.

از منظر فنی، قطع اینترنت یا محدودسازی دسترسی بین المللی نیز تضمین کننده امنیت نیست

بر اساس شواهد فنی منتشرشده، منشأ رخداد اخیر بیش از آنکه به وضعیت فعلی اتصال اینترنت مرتبط باشد، به وجود تجهیزات یا اجزای زیرساختی آلوده بازمی گردد که در دوره ای مشخص و پیش از استقرار دولت فعلی وارد کشور شده اند. این نوع حملات معمولاً به صورت تهدیدات ماندگار پیشرفته (Advanced Persistent Threat - APT) شناخته می شوند؛ حملاتی که در آن مهاجم برای مدت طولانی در زیرساخت قربانی حضور پنهان دارد و در زمان مناسب اقدام به بهره برداری عملیاتی می کند.

از منظر فنی، قطع اینترنت یا محدودسازی دسترسی بین المللی نیز تضمین کننده امنیت نیست. تجربه جهانی نشان می دهد بسیاری از رخدادهای بزرگ امنیتی در شبکه های کاملاً ایزوله (Air-Gapped Networks) نیز رخ داده اند. نمونه مشهور آن بدافزار استاکس نت بود که بدون نیاز به اتصال مستقیم اینترنت، از طریق تجهیزات و رسانه های آلوده وارد شبکه هدف شد. بنابراین امنیت سایبری تابعی از کیفیت معماری امنیتی، مدیریت دارایی ها، به روزرسانی تجهیزات، کنترل زنجیره تأمین، پایش مداوم و توانمندی مراکز عملیات امنیت (SOC) است، نه صرفاً وجود یا عدم وجود اتصال اینترنت.

از دیدگاه تخصصی، تمرکز بر اینترنت به عنوان علت اصلی چنین رخدادهایی، نوعی ساده سازی بیش از حد یک مسئله پیچیده امنیتی است. پرسش های اصلی باید متوجه منشأ تجهیزات آلوده، فرآیندهای تأمین و خرید، نحوه ارزیابی امنیتی تجهیزات واردشده، ضعف های احتمالی در زنجیره تأمین، و سازوکارهای کشف و مقابله با تهدیدات پیشرفته باشد.

به نظر می رسد جریان سازی رسانه ای برای پاک کردن سوال های اصلی است که نیاز به پاسخ دارد.

امنیت زیرساخت های بانکی کشور مستلزم اتخاذ رویکردی مبتنی بر اعتماد صفر (Zero Trust)، ممیزی مستمر تجهیزات، ارزیابی امنیتی زنجیره تأمین، پایش هوشمند ترافیک شبکه، و تقویت توان کشف تهدیدات پیشرفته است. در چنین چارچوبی، تحلیل های فنی باید مبتنی بر شواهد و داده های تخصصی باشد و از سیاسی سازی رخدادهای امنیتی که می تواند به انحراف افکار عمومی از ریشه های واقعی تهدید منجر شود، پرهیز گردد.

در نتیجه، نسبت دادن رخدادهای اخیر بانکی به اتصال اینترنت، در حالی که بخش عمده سامانه های آسیب دیده اساساً دسترسی مستقیم به اینترنت نداشته اند، با اصول فنی امنیت شبکه سازگار نیست. شواهد موجود بیشتر بر نقش تجهیزات یا مؤلفه های آلوده در زنجیره تأمین و نفوذهای بلندمدت و پنهان دلالت دارد؛ موضوعی که نیازمند بررسی تخصصی، مد و غیرسیاسی توسط نهادهای مسئول امنیت سایبری کشور است.